ਪਿਤਾ ਚਾਸ੍ਯਾਚਿਂਤਯਦਯਮਤੀਤਬਾਲ੍ਯਃ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਚਪਨ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਅਥ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਵਯਸ੍ਯਤੀਤੇ ਅਸਚ੍ਚਰਿਤਮੇਨਂ ਪਿਤਾ ਤਤ੍ਯਾਜ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਚਲਣ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਨ੍ਯਪਿ षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਸਮਂਜਸਚਰਿਤਮੇਵਾਨੁਚਕ੍ਰੁਃ
ਉਹ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਸਮਂਜਸਚਰਿਤਾਨੁਕਾਰਿਭਿਸ੍ਸਾਗਰੈਰਪਧ੍ਵਸ੍ਤਯਜ੍ਞੈਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਜਗਤਿ ਦੇਵਾਸ੍ਸਕਲਵਿਦ੍ਯਾਮਯਮਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਮਸ਼੍षੋਦੋषੈਰ੍ਭਗਵਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਂਸ਼ਭੂਤ ਕਪਿਲਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਦਰ੍ਥਮੂਚੁਃ
ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਚਲਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਜਨ ਵਿਗਾੜੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਭ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਨੇਭਿਸ੍ਸਗਰਤਨਯੈਰਸਮਂਜਸਚਰਿਤਮਨੁਗਮ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਥਮੇਭਿਰਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਮਨੁਸਰਦ੍ਭਿਰ੍ਜਗਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਹ ਮਾੜੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕੇਗੀ?
ਅਤ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤ ਜਗਤ੍ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਾਯ ਚ ਭਗਵਤੋਤ੍ਰ ਸ਼ਰੀਰਗ੍ਰਹਣਮਿਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਭਗਵਾਨਾਹਾਲ੍ਪੈਰੈਵ ਦਿਨੈਰ੍ਵਿਨਂਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ
ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦੁਖੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਇੱਥੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।'
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਚ ਸਗਰੋ ਹਯਮੇਧਮਾਰਭਤ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਗਰ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰੈਰਧਿष੍ਠਿਤਮਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਂ ਕੋਪ੍ਯਪਹृਤ੍ਯ ਭੁਵੋ ਬਿਲਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਤਨਯਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਖੁਰਗਤਿਨਿਰ੍ਵਂਧੇਨਾਵਨੀਮੇਕੈਕੋ ਯੋਜਨਂ ਚਖ੍ਨੁਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਖੋਦਿਆ।
ਪਾਤਾਲੇ ਚਾਸ਼੍ਵਂ ਪਰਿਭ੍ਰਮਂਤਂ ਤਮਵਨੀਪਤਿਤਨਯਾਸ੍ਤੇ ਦਦृਸ਼ੁਃ
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਤਿਦੂਰੇऽਵਸ੍ਥਿਤਂ ਚ ਭਗਵਂਤਮਪਘਨੇ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲੇਰ੍ਕਮਿਵ ਤੇਜੋਭਿਰਵਨਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਮਧਸ਼੍ਚਾਸ਼੍षੋਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੋਦ੍ਭਾਸਯਮਾਨਂ ਹਯਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਕਪਿਲਰ੍षਿਮਪਸ਼੍ਯਨ੍
ਕੁਝ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਚੋਰਨ ਵਾਲਾ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚੋਦ੍ਯਤਾਯੁਧਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋऽਯਮਸ੍ਮਦਪਕਾਰੀ ਯਜ੍ਞਵਿਘ੍ਨਕਾਰੀ ਹਨ੍ਯਤਾਂ ਹਯਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਹਨ੍ਯਤਾਮਿਤ੍ਯਵੋਚਨ੍ਨਭ੍ਯਧਾਵਂਸ਼੍ਚ
ਫਿਰ, ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ!' ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਪਿ ਭਗਵਤਾ ਕਿਂਚਿਦੀषਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਲੋਚਨੇਨਾਵਲੋਕਿਤਾਸ੍ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਸਮੁਤ੍ਥੇਨਾऽਗ੍ਨਿਨਾ-ਦਹ੍ਯਮਾਨਾ ਵਿਨੇਸ਼ੁਃ
ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੁੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੜ ਗਏ।
ਸਗਰੋਪ੍ਯਵਗਮ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਨੁਸਾਰਿ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਬਲਮਸ਼੍षੴ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ ਕਪਿਲੇਨ ਤੇਜਸਾ ਦਗ੍ਧਂ ਤਤੴਸ਼ੁਮਂਤਮਸਮਂਜਸਪੁਤ੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਨਯਨਾਯ ਯੁਯੋਜ
ਸਗਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੌਤਰੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਸ ਤੁ ਸਗਰਤਨਯਖਾਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਕਪਿਲਮੁਪਗਮ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਤृष੍ਟਾਵ
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੋਦਿਆ ਰਸਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਕਪਿਲ ਦੇ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥੈਨਂ ਭਗਵਾਨਾਹ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਗਚ੍ਛੈਨਂ ਪਿਤਾਮਹਾਯਾਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪਯ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਚ ਪੁਤ੍ਰਕ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ਗਂਗਾਂ ਭੁਵਮਾਨੇष੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ
'ਜਾ, ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣਗੇ।'
ਅਥਾਂਸ਼ੁਮਾਨਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਂਡਹਤਾਨਾਮਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤॄਣਾਮਸ੍ਵਰ੍ਗਯੋਗ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕਰਂ ਵਰਮਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ
ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।'
ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਂ ਚ ਭਗਵਾਨਾਹ ਉਕ੍ਤਮੇਵੈਤਨ੍ਮਯਾਦ੍ਯ ਪੌਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਦ੍ਗਂਗਾਂ ਭੁਵਮਾਨਯਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ—ਤੇਰਾ ਪੌਤਰਾ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣਗਾ।'
ਤਦਂਭਸਾ ਚ ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੇष੍ਵਸ੍ਥਿਭਸ੍ਮਸੁ ਏਤੇ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਰਾਖ ਨੂੰ ਛੂਹੇਗਾ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ।
ਭਗਵਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਾਂਗੁष੍ਠਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਯ ਹਿ ਜਲਸ੍ਯੈਤਨ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍
ਇਹ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।
ਯਨ੍ਨ ਕੇਵਲਮਭਿਸਂਧਿਪੂਰ੍ਵਕਂ ਸ੍ਨਾਨਾਦ੍ਯੁਪਭੋਗੇषੂਪਕਾਰਕਮਨਭਿਸਾਂਧਿਤਮਪ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੇਤਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿਚਰ੍ਮਸ੍ਨਾਯੁਕੇਸ਼ਾਦ੍ਯੁਪਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਸ਼ਰੀਰਜਮਪਿ ਪਤਿਤਂ ਸਦ੍ਯਸ਼੍ਸ਼ਰੀਰਿਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਯਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਭਵਗਤੇऽਸ਼੍ਵਮਾਦਾਯ ਪਿਤਾਮਹਯਜ੍ਞਮਾਜਗਾਮ੍
ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲਾਭ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਡੀਆਂ, ਚਮੜੀ, ਨਸਾਂ, ਵਾਲ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਛੂਹ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਸਗਰੋਪ੍ਯਸ਼੍ਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਸਮਾਪਯਾਮਾਸ
ਸਗਰ ਨੇ ਘੋੜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਗਰਂ ਚਾਤ੍ਮਜਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਕਲ੍ਪਿਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਮੋਹ ਵਿਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਂਸ਼ੁਮਤੋ ਦਿਲੀਪਃ ਪੁਤ੍ਰੋਭਵਤ੍
ਅੰਸ਼ੁਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦਲੀਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਦਿਲੀਪਸ੍ਯ ਭਗੀਰਥਃ ਯੋऽਸੌ ਗਂਗਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਹਾਨੀਯ ਭਾਗੀਰਥੀਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚਕਾਰ
ਦਲੀਪ ਦਾ ਪੁੱਤ ਭਾਗੀਰਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਭਗੀਰਥਾਤ੍ਸੁਹੋਤ੍ਰਸ੍ਸੁਹੋਤ੍ਰਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਨਾਭਾਗਃ ਤਤੴਬਰੀषਃ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਸਿਂਧੁਦ੍ਵੀਪਃ ਸਿਂਧੁਦ੍ਵੀਪਾਦਯੁਤਾਯੁਃ
ਭਾਗੀਰਥ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ, ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਨਾਭਾਗਾ, ਨਾਭਾਗਾ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ, ਤੇ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਦਾ ਪੁੱਤ ਅਯੁਤਾਯੁ।
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ऋਤੁਪਰ੍ਣਃ ਯੋऽਸੌ ਨਲਸਹਾਯੋਕ੍ਸ਼ਹृਦਯਜ੍ਞੋਭੂਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰਤੁਪਰਣ ਸੀ, ਜੋ ਨਲ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ऋਤੁਪਰ੍ਣਪੁਤ੍ਰਸ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਃ
ਰਤੁਪਰਣ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸਰਵਕਾਮਾ ਸੀ।