ਏਤੇ ਚਾਤ੍ਮਧਰ੍ਮਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਤਾਂ ਯਯੁਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਗਏ ਤੇ ਮਲੇਛ ਹੋ ਗਏ।
ਸਗਰੋਪਿ ਸ੍ਵਮਧਿष੍ਠਾਨਮਾਗਮ੍ਯ ਅਸ੍ਖਲਿਤਚਕ੍ਰਸ੍ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਮਿਮਾਮੁਰ੍ਵੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਾਸ
ਸਗਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਕਾਸ਼੍ਯਪਦੁਹਿਤਾ ਸੁਮਤਿਰ੍ਵਿਦਰ੍ਭਰਾਜਤਨਯਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਚ ਦ੍ਵੇ ਭਾਰ੍ਯੇ ਸਗਰਸ੍ਯਾਸ੍ਤਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਗਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ—ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਕਾਸ਼ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚਾਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥਮੌਰ੍ਵਃ ਪਰਮੇਣ ਸਮਾਧਿਨਾਰਾਧਿਤੋ ਵਰਮਦਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸਗਰ ਨੇ ਔਰਵਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਕਾ ਵਂਸ਼ਕਰਮੇਕਂ ਪੁਤ੍ਰਮਪਰਾ षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਜਨਯਿष੍ਯਤੀਤਿ ਯਸ੍ਯਾ ਯਦਭਿਮਤਂ ਤਦਿਚ੍ਛਯਾ ਗृਹ੍ਯਤਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯੇਕਂ ਵਰਯਾਮਾਸ
ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਏਗਾ, ਦੂਜੀ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੁਣ ਲਵੇ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣਿਆ।
ਸੁਮਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਂ ਵਵ੍ਰੇ
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣੇ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਅਲ੍ਪੈਰਹੋਭਿਃ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਪੁਤ੍ਰਮੇਕਮਸਮਂਜਸਨਾਮਾਨਂ ਵਂਸ਼ਕਰਮਸੂਤ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਸ ਸੀ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪਤਨਯਾਯਾਸ੍ਤੁ ਸੁਮਤ੍ਯਾਃ षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਭਵਨ੍
ਕਾਸ਼ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸਮਂਜਸਾਦਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ਨਾਮ ਕੁਮਾਰੋ ਜਜ੍ਞੇ
ਅਸਮੰਜਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ।
ਸ ਤ੍ਵਸਮਂਜਸੋ ਬਾਲੋ ਬਾਲ੍ਯਾਦੇਵਾਸਦ੍ਵृਤ੍ਤੋਭੂਤ੍
ਅਸਮੰਜਸ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਮਾੜੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪਿਤਾ ਚਾਸ੍ਯਾਚਿਂਤਯਦਯਮਤੀਤਬਾਲ੍ਯਃ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਚਪਨ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਅਥ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਵਯਸ੍ਯਤੀਤੇ ਅਸਚ੍ਚਰਿਤਮੇਨਂ ਪਿਤਾ ਤਤ੍ਯਾਜ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਚਲਣ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਨ੍ਯਪਿ षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਸਮਂਜਸਚਰਿਤਮੇਵਾਨੁਚਕ੍ਰੁਃ
ਉਹ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਸਮਂਜਸਚਰਿਤਾਨੁਕਾਰਿਭਿਸ੍ਸਾਗਰੈਰਪਧ੍ਵਸ੍ਤਯਜ੍ਞੈਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਜਗਤਿ ਦੇਵਾਸ੍ਸਕਲਵਿਦ੍ਯਾਮਯਮਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਮਸ਼੍षੋਦੋषੈਰ੍ਭਗਵਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਂਸ਼ਭੂਤ ਕਪਿਲਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਦਰ੍ਥਮੂਚੁਃ
ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਚਲਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਜਨ ਵਿਗਾੜੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਭ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਨੇਭਿਸ੍ਸਗਰਤਨਯੈਰਸਮਂਜਸਚਰਿਤਮਨੁਗਮ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਥਮੇਭਿਰਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਮਨੁਸਰਦ੍ਭਿਰ੍ਜਗਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਹ ਮਾੜੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕੇਗੀ?
ਅਤ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤ ਜਗਤ੍ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਾਯ ਚ ਭਗਵਤੋਤ੍ਰ ਸ਼ਰੀਰਗ੍ਰਹਣਮਿਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਭਗਵਾਨਾਹਾਲ੍ਪੈਰੈਵ ਦਿਨੈਰ੍ਵਿਨਂਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ
ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦੁਖੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਇੱਥੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।'
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਚ ਸਗਰੋ ਹਯਮੇਧਮਾਰਭਤ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਗਰ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰੈਰਧਿष੍ਠਿਤਮਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਂ ਕੋਪ੍ਯਪਹृਤ੍ਯ ਭੁਵੋ ਬਿਲਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਤਨਯਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਖੁਰਗਤਿਨਿਰ੍ਵਂਧੇਨਾਵਨੀਮੇਕੈਕੋ ਯੋਜਨਂ ਚਖ੍ਨੁਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਖੋਦਿਆ।
ਪਾਤਾਲੇ ਚਾਸ਼੍ਵਂ ਪਰਿਭ੍ਰਮਂਤਂ ਤਮਵਨੀਪਤਿਤਨਯਾਸ੍ਤੇ ਦਦृਸ਼ੁਃ
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਤਿਦੂਰੇऽਵਸ੍ਥਿਤਂ ਚ ਭਗਵਂਤਮਪਘਨੇ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲੇਰ੍ਕਮਿਵ ਤੇਜੋਭਿਰਵਨਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਮਧਸ਼੍ਚਾਸ਼੍षੋਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੋਦ੍ਭਾਸਯਮਾਨਂ ਹਯਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਕਪਿਲਰ੍षਿਮਪਸ਼੍ਯਨ੍
ਕੁਝ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਚੋਰਨ ਵਾਲਾ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚੋਦ੍ਯਤਾਯੁਧਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋऽਯਮਸ੍ਮਦਪਕਾਰੀ ਯਜ੍ਞਵਿਘ੍ਨਕਾਰੀ ਹਨ੍ਯਤਾਂ ਹਯਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਹਨ੍ਯਤਾਮਿਤ੍ਯਵੋਚਨ੍ਨਭ੍ਯਧਾਵਂਸ਼੍ਚ
ਫਿਰ, ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ!' ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਪਿ ਭਗਵਤਾ ਕਿਂਚਿਦੀषਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਲੋਚਨੇਨਾਵਲੋਕਿਤਾਸ੍ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਸਮੁਤ੍ਥੇਨਾऽਗ੍ਨਿਨਾ-ਦਹ੍ਯਮਾਨਾ ਵਿਨੇਸ਼ੁਃ
ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੁੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੜ ਗਏ।
ਸਗਰੋਪ੍ਯਵਗਮ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਨੁਸਾਰਿ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਬਲਮਸ਼੍षੴ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ ਕਪਿਲੇਨ ਤੇਜਸਾ ਦਗ੍ਧਂ ਤਤੴਸ਼ੁਮਂਤਮਸਮਂਜਸਪੁਤ੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਨਯਨਾਯ ਯੁਯੋਜ
ਸਗਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੌਤਰੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਸ ਤੁ ਸਗਰਤਨਯਖਾਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਕਪਿਲਮੁਪਗਮ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਤृष੍ਟਾਵ
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੋਦਿਆ ਰਸਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਕਪਿਲ ਦੇ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥੈਨਂ ਭਗਵਾਨਾਹ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਗਚ੍ਛੈਨਂ ਪਿਤਾਮਹਾਯਾਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪਯ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਚ ਪੁਤ੍ਰਕ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ਗਂਗਾਂ ਭੁਵਮਾਨੇष੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ
'ਜਾ, ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣਗੇ।'
ਅਥਾਂਸ਼ੁਮਾਨਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਂਡਹਤਾਨਾਮਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤॄਣਾਮਸ੍ਵਰ੍ਗਯੋਗ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕਰਂ ਵਰਮਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ
ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।'
ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਂ ਚ ਭਗਵਾਨਾਹ ਉਕ੍ਤਮੇਵੈਤਨ੍ਮਯਾਦ੍ਯ ਪੌਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਦ੍ਗਂਗਾਂ ਭੁਵਮਾਨਯਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ—ਤੇਰਾ ਪੌਤਰਾ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣਗਾ।'