ਅਨਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪृषਦਸ਼੍ਵਃ ਪृषਦਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਅਨਰਣਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਸ਼ਦਸ਼ਵ ਸੀ; ਪ੍ਰਿਸ਼ਦਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਯਸ਼ਵ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਹਸ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਸਤ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸੁਮਨਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਨਸ੍ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣਿਃ
ਫਿਰ ਹਸਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਮਨਾ ਸੀ, ਸੁਮਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਧਨਵਾ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਧਨਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣੀ ਸੀ।
ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣੇਸ੍ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਃ ਯੋऽਸੌ ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ
ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਸ ਚਂਡਾਲਤਾਮੁਪਗਤਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षਿਕ੍ਯਾਮਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕਲਤ੍ਰਾਪਤ੍ਯਪੋषਣਾਰ੍ਥਂ ਚਂਡਾਲਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਪਰਿਹਰਣਾਯ ਚ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੇ ਮृਗਮਾਂਸਮਨੁਦਿਨਂ ਬਬਂਧ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੁੱਕਾ ਪੈਣ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਚੰਡਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਨਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਉਹ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਡੇ ਬੋਹੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਿਰਨ ਦਾ ਮਾਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਪਰਿਤੁष੍ਟੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸਸ਼ਰੀਰਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰੋਪਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੋਰ੍ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰ ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਰੋਹਿਤਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਤੋ ਹਰਿਤਸ੍ਯ ਚਂਚੁਸ਼੍ਚਂਚੋਰ੍ਵਿਜਯਵਸੁਦੇਵੌ ਰੁਰੁਕੋ ਵਿਜਯਾਦ੍ਰੁ ਕਸ੍ਯ ਵृਕਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਤੋਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ, ਫਿਰ ਹਰਿਤ, ਹਰਿਤ ਤੋਂ ਚੰਚੂ, ਚੰਚੂ ਤੋਂ ਵਿਜਯਵਸੁਦੇਵ, ਵਿਜਯਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਰੁਰੂਕਾ, ਅਤੇ ਰੁਰੂਕਾ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕਾ ਜਨਮਿਆ।
ਤਤੋ ਵृਕਸ੍ਯ ਬਾਹੁਃ ਯੋऽਸੌ ਹੈਹਯਤਾਲਜਂਘਾਦਿਭਿਃ ਪਰਾਜਿਤੴਤਰ੍ਵਤ੍ਨ੍ਯਾ ਮਹਿष੍ਯਾ ਸਹ ਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹੂ ਸੀ, ਜੋ ਹੈਹਯਾ, ਤਾਲਜੰਘਾ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਂਭਨਾਯ ਗਰੋ ਦਤ੍ਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਹਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਜਠਰ ਏਵ ਤਸ੍ਥੌ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਸ ਚ ਬਾਹੁਰ੍ਵृਦ੍ਧਭਾਵਾਦੌਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਮੀਪੇ ਮਮਾਰ
ਬਾਹੂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਔਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਰ ਗਿਆ।
ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਮਾਰੋਪ੍ਯਾਨੁਮਰਣਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾऽਭੂਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਅਥੈਤਾਮਤੀਤਾਨਾਗਤਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਤ੍ਰਯਵੇਦੀ ਭਗਵਾਨੌਰ੍ਵਸ੍ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਵਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਲਮਲਮਨੇਨਾਸਦ੍ਗ੍ਰਾਹੇਣਾਖਿਲਭੂਮਂ ਡਲਪਤਿਰਤਿਵੀਰ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੋ ਨੈਕਯਜ੍ਞਕृਦਰਾਤਿਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਤਵੋਦਰੇ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤੀ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਇਹ ਗਲਤ ਨਿਰਣੇ ਬਸ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਬਹਾਦਰ, ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਵਸਦਾ ਹੈ।
ਨੈਵਮਤਿਸਾਹਸਾਧ੍ਯਵਸਾਯਿਨੀ ਭਵਤੀ ਭਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਸ੍ਮਾਦਨੁਮਰਣਨਿਰ੍ਬਂਧਾਦ੍ਵਿਰਰਾਮ
ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ 'ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੇ ਡਿੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਨਾ ਕਰ', ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਬੈਠੀ।
ਤੇਨੈਵ ਚ ਭਗਵਤਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਾਨੀਤਾ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਕਤਿਪਯਦਿਨਾਭ੍ਯਂਤਰੇ ਚ ਸਹੈਵ ਤੇਨ ਗਰੇਣਾਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਬਾਲਕੋ ਜਜ੍ਞੇ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਯੌਰ੍ਵੋ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯ ਸਗਰ ਇਤਿ ਨਾਮ ਚਕਾਰ
ਔਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਰੱਖਿਆ।
ਕृਤੋਪਨਯਨਂ ਚੈਨਮੌਰ੍ਵੋ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਾਗ੍ਨੇਯਂ ਭਾਰ੍ਗਵਾਖ੍ਯਮਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ
ਉਸ ਨੂੰ ਜਨੈਉ ਪਾ ਕੇ, ਔਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤਰ ਸਿਖਾਇਆ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਮਾਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਂਬ ਕਥਯਾਤ੍ਰ ਵਯਂ ਕ੍ਵ ਤਾਤੋਸ੍ਮਾਕਮਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਪृਚ੍ਛਂਤਂ ਮਾਤਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਵੋਚਤ੍
‘ਮਾਂ, ਦੱਸੋ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਰਾਜ੍ਯਾਪਹਰਣਾਦਮਰ੍षਿਤੋ ਹੈਹਯਤਾਲਜਂਘਾਦਿਵਧਾਯ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਕਰੋਤ੍
ਫਿਰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਲੈ ਜਾਣ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੈਹਯਾ, ਤਾਲਜੰਘਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਈ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਹੈਹਯਤਾਲਜਂਘਾਞ੍ਜਘਾਨ
ਉਸ ਨੇ ਹੈਹਯਾ ਤੇ ਤਾਲਜੰਘਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਕਯਵਨਕਾਂਭੋਜਪਾਰਦਪਪ੍ਲਵਾਃ ਹਨ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤਤ੍ਕੁਲਗੁਰੁਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ
ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਾਰਦ ਅਤੇ ਪਹਲਵ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਕੁਲ-ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਗਏ।
ਅਥੈਨਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਜੀਵਨ੍ਮृਤਕਾਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਗਰਮਾਹ
ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਦੇ-ਮਰੇ ਕਰ ਕੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਤ੍ਸਾਲਮੇਭਿਰ੍ਜੀਵਨ੍ਮृਤਕੈਰਨੁਮृਤੈਃ
‘ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਜੀਵਦੇ-ਮਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਸ ਕਰ।’
ਏਤੇ ਚ ਮਯੈਵ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਪਰਿਪਾਲਨਾਯ ਨਿਜਧਰ੍ਮਦ੍ਵਿਜਸਂਗਪਰਿਤ੍ਯਾਗਂ ਕਾਰਿਤਾਃ
‘ਇਹ ਲੋਕ, ਤੇਰੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।’
ਤਥੇਤਿ ਤਦ੍ਗੁਰੁਵਚਨਮਭਿਨਂਦ੍ਯ ਤੇषਾਂ ਵੇषਾਨ੍ਯਤ੍ਵਮਕਾਰਯਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਬਚਨ ਮਨ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਯਵਨਾਨ੍ਮੁਂਡਿਤਸ਼ਿਰਸੋਰ੍ਦ੍ਧਮੁਂਡਿਤਾਞ੍ਚ੍ਛਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਲਂਬਕੇਸ਼ਾਨ੍ ਪਾਰਦਾਨ੍ ਪਪ੍ਲਵਾਞ੍ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਧਰਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵषਟ੍ਕਾਰਾਨੇਤਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਂਸ਼੍ਚਕਾਰ
ਉਸ ਨੇ ਯਵਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੁੰਢਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੰਢਣ ਲਈ, ਪਾਰਦਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਡ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਤੇ ਯਜਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।