ਸ਼ਸ਼ਾਦਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਂਜਯੋਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋਭਵਤ੍
ਸ਼ਸ਼ਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰੰਜਯਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯੇਦਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍
ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਹਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਦੇਵਾਸੁਰਯੁਦ੍ਧਮਤਿਭੀषਣਮਭਵਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਚਾਤਿਬਲਿਭਿਰਸੁਰੈਰਮਰਾਃ ਪਰਾਜਿਤਾਸ੍ਤੇ ਭਗਵਂਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਾਰਾਧਯਾਂਚਕ੍ਰੁਃ
ਉਥੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਮਨਾਦਿਨਿਧਨੋਖਿਲਜਗਤ੍ਪਰਾਯਣੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਾਹ
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸਦਾ ਸਹਾਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ।
ਜ੍ਞਾਤਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਯਦਭਿਲषਿਤਂ ਤਦਰ੍ਥਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍
'ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।'
ਪੁਰਂਜਯੋ ਨਾਮ ਰਾਜਰ੍षੇਸ਼੍ਸ਼ਸ਼ਾਦਸ੍ਯ ਤਨਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਵਰੋ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇਹਮਂਸ਼੍ਨੋ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਵਤੀਰ੍ਯ ਤਾਨਸ਼੍षੋਆ!ਨਸੁਰਾਨ੍ਨਿਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਤਦ੍ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰਂਜਯੋऽਸੁਰਵਧਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਯੋਗਂ ਕਾਰ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
'ਪੁਰੰਜਯਾ, ਸ਼ਸ਼ਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਧਾ, ਮੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਪੁਰੰਜਯਾ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।'
ਏਤਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਭਗਵਂਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਮਰਾਃ ਪੁਰਂਜਯਸਕਾਸ਼ਮਾਜਗ੍ਮੁਰੂਚੁਸ਼੍ਚੈਨਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੰਜਯਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭੋਭੋਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਵਰ੍ਯਾਸ੍ਮਾਭਿਰਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤੇਨ ਭਵਤਾਸ੍ਮਾਕਮਰਾਤਿਵਧੋਦ੍ਯਤਾਨਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਾਹਾਯ੍ਯਮਿਚ੍ਛਾਮਃ ਤਦ੍ਭਵਤਾਸ੍ਮਾਕਮਭ੍ਯਾਗਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਣਯਭਂਗੋ ਨ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰਂਜਯਃ ਪ੍ਰਾਹ
'ਹੇ ਵਧੀਆ ਯੋਧੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣੀ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪੁਰੰਜਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥੋ ਯੋਯਂ ਯੁष੍ਮਾਕਮਿਂਦ੍ਰ ਃ! ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਰਸ੍ਯ ਯਦ੍ਯਹਂ ਸ੍ਕਂਧਾਧਿਰੂਢੋ ਯੁष੍ਮਾਕਮਰਾਤਿਭਸ੍ਸਹ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਤਦਹਂ ਭਵਤਾਂ ਸਹਾਯਃ ਸ੍ਯਾਮ੍
'ਜੇ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਂਗਾ।'
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸਮਸ੍ਤਦੇਵੈਰਿਂਦ੍ਰੇ ਣ ਚ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਸਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋਰ੍ਵृषਰੂਪਧਾਰਿਣਃ ਕਕੁਦਿ ਸ੍ਥਿਤੋऽਤਿਰੋषਸਮਨ੍ਵਿਤੋ ਭਗਵਤਸ਼੍ਚਰਾਚਰਗੁਰੋਰਚ੍ਯੁਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾਪ੍ਯਾਯਿਤੋ ਦੇਵਾਸੁਰਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਸਮਸ੍ਤਾਨੇਵਾਸੁਰਾਨ੍ਨਿਜਘਾਨ
ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੱਛੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪੁਰੰਜਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁੰਝ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਅਚੁਤ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਤਸ਼੍ਚ ਵृषਭਕਕੁਦਿ ਸ੍ਥਿਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦੈਤੇਯਬਲਂ ਨਿषੂਦਿਤਮਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ
ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਵੱਛੇ ਦੇ ਕੁੰਝ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਕੁਤਸਥ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਯਾਪ੍ਯਨੇਨਾਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਕਕੁਤਸਥ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੇਨਾਃ ਸੀ।
ਪृਥੁਰਨੇਨਸਃ
ਪ੍ਰਥੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਨਸਾ ਸੀ।
ਪृਥੋਰ੍ਵਿष੍ਟਰਾਸ਼੍ਵਃ
ਅਨੇਨਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਟਰਾਸ਼ਵਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਚਾਂਦ੍ਰੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਂਦ੍ਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਸੀ।
ਚਾਂਦ੍ਰ ਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਾਵਸ੍ਤਃ ਯਃ ਪੁਰੀਂ ਸ਼ਾਵਸ੍ਤੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ
ਚਾਂਦ੍ਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਵਸਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਵਸਤੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬृਹਦਸ਼੍ਵਃ
ਸ਼ਾਵਸਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਾਸ਼ਵਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵਾ ਸੀ।
ਯੋਸਾਵੁਦਕਸ੍ਯ ਮਹਰ੍षੇਰਪਕਾਰਿਣਂ ਦੁਂਦੁਨਾਮਾਨਮਸੁਰਂ ਵੈष੍ਣਵੇਨ ਤੇਜਸਾਪ੍ਯਾਯਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰੈਰੇਕਵਿਂਸ਼ਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਜਘਾਨ ਦੁਂਦੁਮਾਰਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ
ਉਹ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਕਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਡਕਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੁੰਧੂ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੁੰਧੁਮਾਰਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਤਨਯਾਸ੍ਸਮਸ੍ਤਾ ਏਵ ਦੁਂਦੁਮੁਖਨਿਸ਼੍ਵਾਸਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਪ੍ਲੁष੍ਟਾ ਵਿਨੇਸ਼ੁਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁੰਧੂ ਦੇ ਸਾਹ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਮਰ ਗਏ।
ਦृਢਾਸ਼੍ਵਚਂਦ੍ਰਾ ਸ਼੍ਵਕਪਿਲਾਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਃ ਕੇਵਲਂ ਸ਼ੋ!षਿਤਾਃ
ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਬਚੇ: ਦ੍ਰਿਢਾਸ਼ਵਾ, ਚੰਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾਸ਼ਵਾ।
ਵृਢਾਸ਼੍ਵਾਦ੍ਧਰ੍ਯਸ਼੍ਵਃ
ਵ੍ਰਿਢਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਹਰਿਆਸ਼ਵਾ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਨਿਕੁਂਭਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਕੁੰਭਾ ਜਨਮਿਆ।
ਨਿਕੁਂਭਸ੍ਯਾਮਿਤਾਸ਼੍ਵਃ
ਨਿਕੁੰਭਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਮਿਤਾਸ਼ਵਾ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਜਨਮਿਆ।
ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵੋਭਵਤ੍
ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਤਿਨਿਰ੍ਵੇਦਾਨ੍ਮੁਨੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਮਂਡਲੇ ਨਿਵਸਤੋ ਦਯਾਲੁਭਿਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰਪਤ੍ਯੋਤ੍ਪਾਦਨਾਯੇष੍ਟਃ ਕृਤਾ
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦਯਾਲੂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।