ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੋਮਸ਼ੇ ਜਙ੍ਘੇ ਗੁਲ੍ਫੌ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥੋਨ੍ਨਤੌ । ਗਣ੍ਡਯੋਃ ਕੂਪਰੌ ਯਸ੍ਯਾ ਹਸਂਤ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂ ਨ ਚੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਹੋਣ, ਗੋਡੇ ਬਹੁਤ ਉਭਰੇ ਹੋਣ, ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖੱਡ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੱਸਦੀ ਹੋਵੇ।
ਨਾਤਿਰੂਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਵਿਂ ਪਾਡੁਕਰਜਾਮਰੁਣੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍ । ਆਪੀਨ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਂ ਚ ਨਕਨ੍ਯਾਮੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ ੩,੧੦.
ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਬਹੁਤ ਕਰੜੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਕਬੂਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਮੋਟੇ ਹੋਣ।
ਨ ਵਾਮਨਾਂ ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘਾਂ ਨੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ਸਂਹਤਭ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨ ਚਾਤਿ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਦਸ਼ਨਾਂ ਨ ਕਰਾਲਮੁਖੀਂ ਨਰਃ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਦੰਦ ਬਹੁਤ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿਅੰਗ ਹੋਵੇ।
ਪਞ੍ਚਮੀਂ ਮਾਤृਪਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਪਿਤृਪਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤਮੀਮ੍ । ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ਕਨ੍ਯਾਂ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨृਪ ॥ ੩,੧੦.
ਇੱਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋ ਦੈਵਸ੍ਤਥੈਵਾਰ੍षਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾਸੁਰਃ । ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਯੌ ਚਾਨ੍ਯੌ ਪੈਸ਼ਾਚਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮੋ ਮਤਃ ॥ ੩,੧੦.
ਬ੍ਰਾਹਮ, ਦੈਵ, ਆਰਸ਼, ਪ੍ਰਜਾਪਤ, ਆਸੁਰ, ਗਾਂਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਪੈਸ਼ਾਚ — ਇਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇषਾਂ ਯਸ੍ਯ ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਮਸ੍ਯੋਕ੍ਤੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ । ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦਾਰਗ੍ਰਹਣਂ ਤੇਨਾਨ੍ਯਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਸ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੀਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਤ ਲਈ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੈਣ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ।
ਸਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸਹਿਤਸ੍ਤਯਾ । ਸਮੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਦਦਾਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਮ੍ਯਗੂਢਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜਾ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਾਰ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨੌਰ੍ਵਃ ਸਗਰਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਸਦਾਚਾਰੀਨ੍ ਪੁਰਾ ਸਮ੍ਯਾਙ੍ ਮੈਤ੍ਰੇਯ! ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤੇ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤ ਔਰਵ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ!
ਮਯਾਪ੍ਯੇਤਦਸ਼ੇषੇਣਾ ਕਥਿਤਂ ਭਵਤੇ ਦ੍ਰਿਜ । ਸਮੁਲ੍ਲਙੂ ਧ੍ਯ ਸਦਾਚਾਰਂ ਕਸ਼੍ਵਿਨ੍ਨਾਪ੍ਰੋਤਿ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ! ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਕੌਣ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ?
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ । षਣਢਾਪਬਿਦ੍ਧਪ੍ਰਮੁਖਾ ਵਿਦਿਤਾ ਭਗਵਨ । ਮਯਾ । ਉਦਕ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਵ ਯੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਗ੍ਰਾਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁ ਮ੍
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਤ, ਮੈਂ ਛੇ ਕਪਟ ਮਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ, ਉਡਾਕਿਆਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਨਗਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕੋ ਨਗ੍ਰਃ ਕਿਂ ਸਮਾਚਾਰੋ ਨਗ੍ਰਸਂਜ੍ਞਾਂ ਨਰੋ ਲਭੇਤ੍ । ਨਗ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਥਾਵਦ੍ ਗਦਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । (ਸ਼੍ਰੋਤੁ ਧਰ੍ਮਭृਤਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ! ਨ ਹ੍ਮਸ੍ਤ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਤਵ)
ਨਗਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਨਗਰ ਨਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਨਗਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ऋਗੂਯਜੁਃ ਸਾਮਰਾਂਜ੍ਞਯਂ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾਵृਤਿਰ੍ਦ੍ਰਿਜ । ਏਤਾਮੁਜ੍ਝਤਿ ਯੋ ਮੋਹਾਤ੍ ਸ ਨਗ੍ਰਃ ਪਾਤਕੀ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤਿੰਨ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਗਰ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੀ ਸਮਸ੍ਤਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਦ੍ਰਿਜ !ਸਂਵਰਣਂ ਯਤਃ । ਨਗ੍ਰੋ ਭਵਤ੍ਯੁਜ੍ਝਿਤਾਯਾਮਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤਿੰਨ ਵੇਦ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ! ਜਦ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਗਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਇਦਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਨ੍ਯਦ ਭੀष੍ਮਾਯ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਵਸਿष੍ਠੋऽਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹਃ
ਹੁਣ ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਮਯਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮੇਤਮਨ੍ਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਗ੍ਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ! ਯਤ੍ ਪृष੍ਟੋऽਹਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰਮਭੂਦੂ ਯੁਦ੍ਧ ਦਿਵ੍ਯਮਵ੍ਦਂ ਪੁਰਾ ਦ੍ਰਿਜ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਾਜਿਤਾ ਦੇਵਾ ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ਹ੍ਰਾਦਪੁਰੋਗਮੈਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਾਦਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਕੂਲਂ ਗਤ੍ਵਾਤਪ੍ਯਨ੍ਤ ਵੈ ਤਪਃ । ਵਿष੍ਣੋਰਾਰਾਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਜਗੁਸ਼੍ਚੈਮਂ ਸ੍ਤਵਂ ਤਦਾ
ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਆਰਧਨਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਯਾਂ ਗਿਰਮ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਭਗਵਾਨਦ੍ਯਸ੍ਤਯਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ
ਅੱਜ, ਭਗਵਾਨ ਉਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।
ਯਤੋ ਭੂਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਯਸ੍ਮਿਸ਼੍ਵ ਲਯਮੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਤਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਿਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਕੌਣ ਹੈ?
ਤਥਾਪ੍ਯਾਰਤਿਵਿਦ੍ਵਸਧ੍ਵਸ੍ਤਵੀਰ੍ਯਾ ਭਵਾਰ੍ਥਿਨਃ । ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੋष੍ਯਾਮਸ੍ਤਵੋਕ੍ਤੀਨਾਂ ਯਾਥਾਰ੍ਥ੍ਯਨੈਵ ਗੋਚਰੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿੰਨਾ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਤ੍ਵਮੁਰ੍ਵੀ ਸਲਿਲਂ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਸਮਸ੍ਤਮਨ੍ਤਃ ਕਰਣਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਤਤ੍ਪਰਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਤੂੰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ।
ਏਕਂ ਤਵੈਤਦੂ ਭੂਤਾਤ੍ਮਨ੍ ! ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤਮਯਂ ਵਪੁਃ
ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ! ਤੇਰੀ ਇਹ ਇਕ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੇਸ਼!ਤਵ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਭਿਕਮਲੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵੋਪਕਾਰਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ—ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਕ੍ਰਾਰ੍ਕ-ਰੁਦ੍ਰ-ਵਸ੍ਵਸ਼ਿਵ-ਮਰੁਤ੍ਸੋਮਾਦਿਭੇਦਵਤ੍ । ਵਯਮੇਯਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਯਤ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਸੁ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਵੀ; ਉਸ ਦੇਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਦਮ੍ਭਪ੍ਰਾਯਮਸਮ੍ਬੋਧਿ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ-ਦਮਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ! ਤਸ੍ਮੈ ਦੈਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਪਖੰਡ, ਅਗਿਆਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਦੈਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਨਾਤਿਜ੍ਞਾਨਵਹਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਡਯਃ ਸ੍ਤਿਮਿਤਤੇਜਸਿ । ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਲੋਭਿ ਯਤ੍ਤਸ੍ਮੈ ਤੁਬ੍ਯਂ ਯਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਤੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੁਸਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਧੁਨ ਆਦਿ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹੈ—ਉਸ ਯਕਸ਼ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਕ੍ਰੌਰ੍ਯਮਾਯਾਮਯਂ ਘੋਰਂ ਯਚ੍ਚ ਰੂਪਂ ਤਵਾਸਿਤਮ੍ । ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਤ੍ਮਨੇ ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੂਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਕਰੂ, ਮਾਇਆ ਭਰਿਆ ਤੇ ਕਾਲਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਰ੍ਧਾਮਸਦ੍ਧਰ੍ਮ-ਫਲੋਪਕਰਣਾਂ ਤਵ । ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਞ੍ਚ ਤਥਾ ਰੂਪਂ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਧਰਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਹਰ੍षਪ੍ਰਾਯਮਸਂਸਰ੍ਗਿਗਤਿਮਦ੍ ਗਮਨਾਦਿषੁ । ਸਿਦ੍ਧਾਖ੍ਯਂ ਤਵ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਤੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼, ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਸਿੱਧ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਧਨਂ ਕ੍ਰੂ ਰਮੁਪਭੋਗਮਯਂ ਹਰੇ । ਦ੍ਰਿਜਿਹ੍ਵ ਤਵ ਯਦ੍ਰਪੂਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਾਗਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਹੇ ਹਰੀ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਬਹੁਤ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਕਰੂ, ਆਨੰਦ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜੀਭ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਗ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।