ਨਾਰ੍ਥਹੀਨਂ ਨ ਚਾਸ਼ਸ੍ਤਂ ਨਾਪਸ਼ਬ੍ਦਯੁਤਂ ਤਥਾ । ਨਾਮਙ੍ਗਲ੍ਯਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਾਕਂ ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਨਾਮ ਨਾ ਤਾ ਅਰਥਹੀਨ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਅਸ਼ੁਭ, ਨਾ ਕਰੜਾ, ਨਾ ਨਫਰਤ ਵਾਲਾ; ਨਾਮ ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘਂਨਾਤਿਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਨਾਤਿਗੁਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੁਖੋਚ੍ਚਾਰ੍ਯਂ ਤੁ ਤਨ੍ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਣਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਨਾਮ ਨਾ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਣਵ' ਦੇ ਅੱਖਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ।
ਤਤੋऽਨਨ੍ਤਰਸਂਸ੍ਕਾਰਸਂਸ੍ਕृਤੋ ਗੁਰੁਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਗृਹੀਤਵਿਦ੍ਯੋ ਗੁਰਵੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਗੁਰੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਭੂਪਾਲ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਜੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵਾ ਕਾਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਗੁਗੋਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁषਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਦੇਰਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੩,੧੦.
ਜਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦੀ।
ਵੈਖਾਨਸੋ ਵਾਪਿ ਭਵੇਤ੍ਪਰਿਵ੍ਰਾਡਥ ਵੇਚ੍ਛਯਾ । ਪੂਰ੍ਵਸਂਕਲ੍ਪਿਤਂ ਯਾਦृਕ੍ਤਾਦृਕ੍ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਾਧਿਪ ॥ ੩,੧੦.
ਜਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਨਵਾਸੀ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਜਾਏ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ, ਉਹੀ ਕਰੇ।
ਵਰ੍षੈਰੇਕਗੁਣਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮੁਦ੍ਵਹੇਤ੍ਤ੍ਰਿਗੁਮਃਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨਾਤਿ ਕੇਸ਼ਾਮਕੇਸ਼ਾਂ ਵਾ ਨਾਤਿਕृष੍ਣਾਂ ਨ ਪਿਙ੍ਗਲਾਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਇੱਕ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹੋਣ; ਤੇ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਪੀਲੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋਵੇ।
ਨਿਸਰ੍ਗਤੋਧਿਕਾਙ੍ਗਾਂ ਵਾ ਨ੍ਯੂਨਾਙ੍ਗਾਮਪਿ ਨੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ । ਨਾਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਸਰੋਮਾਂ ਵਾਕੁਲਜਾਂ ਵਾਪਿ ਰੋਗਿਣੀਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਬਹੁਤ ਵੱਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤ ਦੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ।
ਨ ਦੁष੍ਟਾਂ ਦੁष੍ਟਵਾਕ੍ਯਾਂ ਵਾ ਵ੍ਯਙ੍ਗਿਨੀਂ ਪੁਤृਮਾਤृਤਃ । ਨ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਵ੍ਯਞ੍ਜਨਵਤੀਂ ਨ ਚੈਵ ਪੁਰੁषਾਕृਤਿਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਮੰਦ-ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਕਰੜਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਗ-ਵਿਕਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਦਾਡੀ ਜਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ।
ਨ ਘਰ੍ਵਰਸ੍ਵਰਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਮਾਂ ਤਥਾ ਕਾਕਸ੍ਵਰਾਂ ਨ ਚ । ਨਾਨਿਬਨ੍ਧੇਕ੍ਸ਼ਣਾਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਨੋਦ੍ਵਹੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਕਰੜੀ ਜਾਂ ਘਰਘਰਾਹਟ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੀ ਪਤਲੀ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਹੋਣ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ।
ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੋਮਸ਼ੇ ਜਙ੍ਘੇ ਗੁਲ੍ਫੌ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥੋਨ੍ਨਤੌ । ਗਣ੍ਡਯੋਃ ਕੂਪਰੌ ਯਸ੍ਯਾ ਹਸਂਤ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂ ਨ ਚੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਹੋਣ, ਗੋਡੇ ਬਹੁਤ ਉਭਰੇ ਹੋਣ, ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖੱਡ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੱਸਦੀ ਹੋਵੇ।
ਨਾਤਿਰੂਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਵਿਂ ਪਾਡੁਕਰਜਾਮਰੁਣੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍ । ਆਪੀਨ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਂ ਚ ਨਕਨ੍ਯਾਮੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ ੩,੧੦.
ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਬਹੁਤ ਕਰੜੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਕਬੂਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਮੋਟੇ ਹੋਣ।
ਨ ਵਾਮਨਾਂ ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘਾਂ ਨੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ਸਂਹਤਭ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨ ਚਾਤਿ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਦਸ਼ਨਾਂ ਨ ਕਰਾਲਮੁਖੀਂ ਨਰਃ ॥ ੩,੧੦.
ਉਹ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਦੰਦ ਬਹੁਤ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿਅੰਗ ਹੋਵੇ।
ਪਞ੍ਚਮੀਂ ਮਾਤृਪਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਪਿਤृਪਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤਮੀਮ੍ । ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚੋਦ੍ਵਹੇਤ੍ਕਨ੍ਯਾਂ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨृਪ ॥ ੩,੧੦.
ਇੱਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋ ਦੈਵਸ੍ਤਥੈਵਾਰ੍षਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾਸੁਰਃ । ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਯੌ ਚਾਨ੍ਯੌ ਪੈਸ਼ਾਚਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮੋ ਮਤਃ ॥ ੩,੧੦.
ਬ੍ਰਾਹਮ, ਦੈਵ, ਆਰਸ਼, ਪ੍ਰਜਾਪਤ, ਆਸੁਰ, ਗਾਂਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਪੈਸ਼ਾਚ — ਇਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇषਾਂ ਯਸ੍ਯ ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਮਸ੍ਯੋਕ੍ਤੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ । ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦਾਰਗ੍ਰਹਣਂ ਤੇਨਾਨ੍ਯਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਸ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੀਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਤ ਲਈ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੈਣ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ।
ਸਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸਹਿਤਸ੍ਤਯਾ । ਸਮੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਦਦਾਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਮ੍ਯਗੂਢਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ ॥ ੩,੧੦.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜਾ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਾਰ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨੌਰ੍ਵਃ ਸਗਰਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਸਦਾਚਾਰੀਨ੍ ਪੁਰਾ ਸਮ੍ਯਾਙ੍ ਮੈਤ੍ਰੇਯ! ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤੇ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤ ਔਰਵ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ!
ਮਯਾਪ੍ਯੇਤਦਸ਼ੇषੇਣਾ ਕਥਿਤਂ ਭਵਤੇ ਦ੍ਰਿਜ । ਸਮੁਲ੍ਲਙੂ ਧ੍ਯ ਸਦਾਚਾਰਂ ਕਸ਼੍ਵਿਨ੍ਨਾਪ੍ਰੋਤਿ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ! ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਕੌਣ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ?
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ । षਣਢਾਪਬਿਦ੍ਧਪ੍ਰਮੁਖਾ ਵਿਦਿਤਾ ਭਗਵਨ । ਮਯਾ । ਉਦਕ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਵ ਯੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਗ੍ਰਾਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁ ਮ੍
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਤ, ਮੈਂ ਛੇ ਕਪਟ ਮਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ, ਉਡਾਕਿਆਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਨਗਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕੋ ਨਗ੍ਰਃ ਕਿਂ ਸਮਾਚਾਰੋ ਨਗ੍ਰਸਂਜ੍ਞਾਂ ਨਰੋ ਲਭੇਤ੍ । ਨਗ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਥਾਵਦ੍ ਗਦਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । (ਸ਼੍ਰੋਤੁ ਧਰ੍ਮਭृਤਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ! ਨ ਹ੍ਮਸ੍ਤ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਤਵ)
ਨਗਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਨਗਰ ਨਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਨਗਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ऋਗੂਯਜੁਃ ਸਾਮਰਾਂਜ੍ਞਯਂ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾਵृਤਿਰ੍ਦ੍ਰਿਜ । ਏਤਾਮੁਜ੍ਝਤਿ ਯੋ ਮੋਹਾਤ੍ ਸ ਨਗ੍ਰਃ ਪਾਤਕੀ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤਿੰਨ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਗਰ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੀ ਸਮਸ੍ਤਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਦ੍ਰਿਜ !ਸਂਵਰਣਂ ਯਤਃ । ਨਗ੍ਰੋ ਭਵਤ੍ਯੁਜ੍ਝਿਤਾਯਾਮਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤਿੰਨ ਵੇਦ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ! ਜਦ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਗਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਇਦਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਨ੍ਯਦ ਭੀष੍ਮਾਯ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਵਸਿष੍ਠੋऽਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹਃ
ਹੁਣ ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਮਯਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮੇਤਮਨ੍ਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਗ੍ਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ! ਯਤ੍ ਪृष੍ਟੋऽਹਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰਮਭੂਦੂ ਯੁਦ੍ਧ ਦਿਵ੍ਯਮਵ੍ਦਂ ਪੁਰਾ ਦ੍ਰਿਜ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਾਜਿਤਾ ਦੇਵਾ ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ਹ੍ਰਾਦਪੁਰੋਗਮੈਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਾਦਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਕੂਲਂ ਗਤ੍ਵਾਤਪ੍ਯਨ੍ਤ ਵੈ ਤਪਃ । ਵਿष੍ਣੋਰਾਰਾਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਜਗੁਸ਼੍ਚੈਮਂ ਸ੍ਤਵਂ ਤਦਾ
ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਆਰਧਨਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਯਾਂ ਗਿਰਮ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਭਗਵਾਨਦ੍ਯਸ੍ਤਯਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ
ਅੱਜ, ਭਗਵਾਨ ਉਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।
ਯਤੋ ਭੂਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਯਸ੍ਮਿਸ਼੍ਵ ਲਯਮੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਤਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਿਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਕੌਣ ਹੈ?
ਤਥਾਪ੍ਯਾਰਤਿਵਿਦ੍ਵਸਧ੍ਵਸ੍ਤਵੀਰ੍ਯਾ ਭਵਾਰ੍ਥਿਨਃ । ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੋष੍ਯਾਮਸ੍ਤਵੋਕ੍ਤੀਨਾਂ ਯਾਥਾਰ੍ਥ੍ਯਨੈਵ ਗੋਚਰੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿੰਨਾ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।