ਆਖ੍ਯਾਨੇਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੈਰ੍ਗਾਥਾਭਿਃ ਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਭਿਃ । ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਚਕ੍ਰ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਕਹਾਣੀਆਂ, ਉਪਕਹਾਣੀਆਂ, ਗੀਤਾਂ, ਤੇ ਕਰਮ-ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ।
ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤੋ ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯੋऽਭੂਤ੍ ਸੂਤੋ ਵੈ ਰੋਮਹਰ੍षਣਃ । ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਤਸ੍ਮੈ ਦਦੌ ਵ੍ਯਾਸੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਵਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸੀ ਸੂਤ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ; ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣ ਸੰਹਿਤਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸੁਮਤਿਸ਼੍ਚਾਗ੍ਰਿਵਰ੍ਜਾਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਯੁਃ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਃ । ਅਕृਤਵ੍ਰਣਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਃ षਟ੍ ਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਭਵਨ੍
ਸੁਮਤੀ, ਅਗ੍ਰਿਵਰਜ, ਮਿਤਰਾਯੁ, ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ, ਅਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਣ ਅਤੇ ਸਾਵਰਣ — ਇਹ ਛੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਸਂਹਿਤਾਕਰ੍ਤਾ ਸਾਵਰ੍ਣਿਃ ਸ਼ਾਸ਼ਪਾਯਨਃ । ਰੋਮਹਰ੍षਣਿਕਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਤਿਸृਣਾਂ ਮੂਲਸਂਹਿਤਾਃ
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ; ਸਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਵੀ। ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਬਣਾਈ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਚਤੁष੍ਟਯੇਨਾਪ੍ਯੇਤੇਨ ਸਂਹਿਤਾਨਾਮਿਦਂ ਮੁਨੇ । ਆਦ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਚਾਰ ਭਾਗੀ ਵੰਡ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਭ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਾਣਾ 'ਬ੍ਰਾਹਮ ਪੁਰਾਣਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਵੈष੍ਣਵਞ੍ਚ ਸ਼ੈਵਂ ਭਾਗਵਤਂ ਤਥਾ
ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ: ਬ੍ਰਾਹਮ, ਪਦਮ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ।
ਅਥਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਰਦੀਯਞ੍ਚ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਮਮ੍ । ਆਗ੍ਨੇਯਮष੍ਟਮਞ੍ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਂ ਨਵਮਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਨਾਰਦੀਯਾ, ਫਿਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਸੱਤਵਾਂ; ਆਗਨੇਯਾ ਅਠਵਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿਸ਼ਯਾ ਨੌਵਾਂ।
ਦਸ਼ਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਂ ਲੈਙ੍ਗਮੇਕਾਦਸ਼ਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਵਾਰਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਞ੍ਚੈਵ ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਮ੍
ਦਸਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਲਿੰਗ; ਵਾਰਾਹਾ ਬਾਰਵਾਂ ਅਤੇ ਸਕੰਦਾ ਤੇਰਵਾਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਂ ਵਾਮਨਞ੍ਚ ਕੌਰ੍ਮਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਞ੍ਚ ਗਾਰੁੜਞ੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਞ੍ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ
ਚੌਦਵਾਂ ਵਾਮਨ, ਕੂर्म ਪੰਦਰਵਾਂ; ਮਤਸਿਆ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਚੋਪਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮੁਨਿਭਿਃ ਕਥਿਤਾਨਿ ਚ । ਮਹਾਪੁਰਾਣਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਹ੍ਮष੍ਟਾਦਸ਼ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਪਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।
ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ । ਸਰ੍ਵੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਂਸ਼ਾਮਨੁਚਰਿਤਞ੍ਚ ਯਤ੍
ਸਰਗ, ਪ੍ਰਤਿਸਰਗ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ — ਇਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ।
ਯਦੇਤਤ੍ ਤਵ ਮੈਤ੍ਰੇਯ! ਪੁਰਾਣਾਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਮਯਾ। ਏਤਦੂ ਵੈष੍ਣਵਸਂਜ੍ਞ ਵੈ ਪਾਹ੍ਮਸ੍ਯ ਸਮਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਪਦਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਨੁ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੇ ਚ ਵਂਸ਼ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਦਿषੁ । ਕਥ੍ਯਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰਸ਼ੇषੇष੍ਵੇਵ ਸਤ੍ਤਮ
ਸਰਗ, ਪ੍ਰਤਿਸਰਗ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਭ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ।
ਅਹ੍ਗਾਨਿ ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾ ਮੀਮਾਂਸਾ ਨ੍ਯਾਯਵਿਸ੍ਤਰਃ । ਪੁਰਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਮ ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਚਾਰ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਨਿਆਇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ — ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦੋ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ । ਅਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਮष੍ਟਾਦਸ਼ੈਵ ਤਾਃ
ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਗਾਂਧਰਵ — ਇਹ ਤਿੰਨ; ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਚੌਥਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਜ੍ਞੇਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯਃ ਪੂਰ੍ਵ ਤੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਰ੍षਯਃ ਪੁਨਃ । ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਪੁਨਸ੍ਤੇਭ੍ਯ ऋषਿਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ, ਫਿਰ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਰਸ਼ੀ ਵੰਸ਼।
ਇਤਿ ਸ਼ਾਖਾਃ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸ਼ਾਖਾਭਦਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਕਰ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਾਖਾਨਾਂ ਬੇਦਹੇਤੁਸ੍ਤਥੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵੇਵ ਸ਼ਾਖਾਭੇਦਾਃ ਸਮਾਃ ਸਮृਤਾਃ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਤ੍ਯਾ ਤਦ੍ਰਿਕਲ੍ਪਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ਦ੍ਰਿਜ
ਹਰੇਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿਆ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਏਤਤ੍ ਤਵੋਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਪृष੍ਟੋऽਹਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ । ਮੈਤ੍ਰੇਯ! ਵੇਦਸਮ੍ਬਦ੍ਧ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ ਤਥਾਮਿ ਤੇ
ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾਵਤ੍ ਕਥਿਤ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਪृष੍ਟੋऽਸਿ ਮਯਾ ਦ੍ਰਿਜ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵੇਕਂ ਤਦੂ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਤੁ ਮੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਮੈਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ — ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਸਪ੍ਤ ਦ੍ਰੀਪਾਨਿ ਪਾਤਾਲ-ਵੀਥ੍ਯਸ਼੍ਵ ਸੁਮਹਾਮੁਨੇ । ਸਪ੍ਤ ਲੋਕਾ ਯੇऽਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ — ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਹਨ — ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਥੂਲੈਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੈਸ੍ਤਥਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੈਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਰੈਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਥੂਲੈਃ ਸ੍ਥੂਲਤਰੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਭਿਰਾਵृਤਮ੍
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੋਟੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੋਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗੁ ਲਸ੍ਯਾष੍ਟਭਾਗੋऽਪਿ ਨ ਸੋऽਸ੍ਤਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਨ ਸਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮਬਾਨ੍ਧਨਿਬਨ੍ਧਨਾਃ
ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸੇ ਜੀਵ ਨਾ ਹੋਣ।
ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਤ ਵਸ਼ਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯਮਸ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ । ਕਿਲ । ਆਯੁषੋऽਨ੍ਤੇ ਤਥਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯਾਤਨਾਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤਨਾਭ੍ਯਃ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ਵਥ ਯੋਨਿषੁ । ਜਨ੍ਤਵਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮੇष ਨਿਰ੍ਣਾਯਃ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਭ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚੈ ਹੈ।
ਸੋऽਹਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁ ਯਮਸ੍ਯ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ । ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਯਨ ਤਤ੍ ਕਰ੍ਮਂ ਕਥਯਾਮਲਮ੍
ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ; ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ?
ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਅਯਮੇਵ ਮੁਨੇ ! ਪ੍ਰਸ਼੍ਰੋ ਨਕੁਲੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਪृष੍ਟਃ ਪਿਤਾਮਹਃ ਪ੍ਰਾਹ ਭੀष੍ਮੋ ਯਤ੍ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਮੇ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਕੁਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਸੁਣੋ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ । ਪੁਰਾ ਸਮਾਗਤੋ ਵਤ੍ਸ ! ਸਖਾ ਕਾਲਿਙ੍ਗਕੋ ਦ੍ਰਿਜਃ । ਸਮਾਮੁ ਪृष੍ਟੋ ਵੈ ਮਯਾ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰੋ ਮੁਨਿਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਕਾਲਿੰਗਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
ਤੇਨਾਖ੍ਯਾਤਮਿਦਞ੍ਚ ਦਮਿਤ੍ਥਞ੍ਚੈਤਦੂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤਥਾ ਚ ਤਦਭੂਦ੍ ਵਤ੍ਸ! ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਹੀ ਹੋਇਆ।
ਸ ਪृष੍ਟਸ਼੍ਵ ਮਯਾ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰਦृਧਾਨਵਤਾ ਦ੍ਰਿਜਃ । ਯਦੂ ਯਦਾਹ ਨ ਤਦੂ ਦृਮਨ੍ਯਥਾ ਹਿ ਮਯਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।