ਰੁਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋ ਮਨੁਃ । ऋਤੁਧਾਮਾ ਚ ਤਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਵਿਤਾ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਸੁਰਾਨ੍ ॥ ੩,੨.
ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਵਰਨੀ ਬਾਰਹਵਾਂ ਮਨੁ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦ੍ਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਤੁਧਾਮਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਹਰਿਤਾ ਰੋਹਿਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾ ਸੁਮਨਸੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਸੁਕਰ੍ਮਾਣਃ ਸੁਰਾਪਾਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਕਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵੈ ਗਣਾਃ ॥ ੩,੨.
ਹਰਿਤਾ, ਰੋਹਿਤਾ, ਸੁਮਨਸ ਦੇਵਤੇ, ਸੁਕਰਮਾਣਾ ਅਤੇ ਸੁਰਾਪਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਸਮੂਹ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਦਸ—ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਤਪਸ੍ਵੀ ਸੁਤਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪੋਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤਪੋਰਤਿਃ । ਤਪੋਧृਤਿਰ੍ਦ੍ਯੁਤਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੁ ਤਪੋਧਨਃ । ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਨਪਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ॥ ੩,੨.
ਤਪਸਵੀ, ਸੁਤਪਸ, ਤਪੋਮੂਰਤੀ, ਤਪੋਰਤੀ, ਤਪੋਧ੍ਰਿਤ, ਦ੍ਯੁਤੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਤਪੋਧਨ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣੋ।
ਦੇਵਵਾਨੁਪਦੇਵਸ਼੍ਚ ਦੇਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਦਯਸ੍ਤਥਾ । ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨृਪਾਃ ॥ ੩,੨.
ਦੇਵਵਾਨ, ਉਪਦੇਵ, ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋ ਰੁਚਿਰ੍ਨਾਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮੁਨੇ ਮਨੁਃ ॥ ੩,੨.
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੈਰਾਂਵਾਂ ਮਨੁ ਦਾ ਨਾਮ ਰੁਚਿ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੁਤ੍ਰਾਮਾਣਃ ਸੁਕਰ੍ਮਾਣਃ ਸੁਧਰ੍ਮਾਣਸ੍ਤਥਾਮਰਾਃ । ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਿਭੇਦਾਸ੍ਤ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਗਣਾਃ ॥ ੩,੨.
ਸੁਤ੍ਰਾਮਾਣਾ, ਸੁਕਰਮਾਣਾ, ਸੁਧਰਮਾਣਾ ਅਤੇ ਅਮਰਾ—ਇਹ ਤੈਤੀ-ਤੈਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਣਗੇ।
ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਰ੍ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋਭਿਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੩,੨.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨਿਰ੍ਮੋਹਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿ ਚ ਨਿष੍ਪ੍ਰਕਂਪ੍ਯੋ ਨਿਰੁਤ੍ਸੁਕਃ । ਧृਤਿਮਾਨਵ੍ਯਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃਸਪ੍ਤਮਃਸੁਤਪਾ ਮੁਨਿਃ । ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤ੍ਵਮੀ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਨਪਿ ਨਿਬੋਧੇ ਮੇ ॥ ੩,੨.
ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਚ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਧੀਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਦੂਜਾ ਸਤਪਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣੋ।
ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਵਿਚਿਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਕਃ ॥ ੩,੨.
ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋਣਗੇ।
ਭੌਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਭਵਿਤਾ ਮਨਃ । ਸ਼ੁਚਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਰਗਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਾਨ੍ ॥ ੩,੨.
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੌਦਵਾਂ ਮਨੁ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨੁ ਹੋਵੇਗਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਜੋ ਪੰਜ ਹੋਣਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਾਸ਼੍ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕਨਿष੍ਠਾ ਭ੍ਰਾਜਿਕਾਸ੍ਤਥਾ । ਵਾਚਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵੈ ਦੇਵਾਃਸਪ੍ਤਰ੍षੀਨਪਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੩,੨.
ਚਾਕਸ਼ੁਸ, ਪਵਿਤ੍ਰ, ਕਨਿਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਾਚਵ੍ਰਿੱਧ — ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਅਗ੍ਨਿਬਾਹੁਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਮਾਗਧੋਗ੍ਨੀਧ੍ਰ ਏਵ ਚ । ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਜਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਮਨੁਪੁਤ੍ਰਾਨਤਃ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੩,੨.
ਅਗਨਿਬਾਹੁ, ਸ਼ੁਚਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਮਾਗਧ, ਓਗਨੀਧ੍ਰ, ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਜਿਤ — ਇਹ ਹੋਰ ਹਨ; ਹੁਣ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਊਰੁਗਂਭੀਰਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਨृਪਾਃ । ਕਥਿਤਾ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੁਲ ਪਾਲਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਹੀਮ੍ ॥ ੩,੨.
ਊਰੁਗ, ਗੰਭੀਰ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ — ਇਹ ਉਸ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਵੇਦਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕਿਲ ਵਿਪ੍ਲਵਃ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਤਾਨੇਤ੍ਯ ਭੁਵਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਦਿਵਃ ॥ ੩,੨.
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤੇਕृਤੇ ਸ੍ਮृਤੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਮਨੁਃ । ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਭੁਜਸ੍ਤੇ ਤੁ ਯਾਵਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤੁ ਤਤ੍ ॥ ੩,੨.
ਹਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੁ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਉਹ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਾਵਨ੍ਮਨ੍ਵਂਰਤਂ ਤੁ ਤੈਃ । ਤਦਨ੍ਵਯੋਦ੍ਭਵੈਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਵਦ੍ਭੂਃ ਪਰੀਪਾਲ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੨.
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਨੁਃਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਦੇਵਾ ਭੂਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵਾਧਿਕਾਰਿਮਃ ॥ ੩,੨.
ਮਨੁ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਜੇ — ਜੋ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ — ਇਹ ਸਭ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰੇਤੈਸ੍ਤੁ ਗਤੈਰ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜ । ਸਹਸ੍ਰਯੁਗਪਰ੍ਯਤਃ ਕਲ੍ਪੋ ਨਿਃਸ਼ੇष ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੨.
ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਇੱਕ ਪੂਰਾ कल्प, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾ ਚ ਨਿਸ਼ਾ ਤਤੋ ਭਵਤਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਧਰਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ੇषਾਹਾਵਂਬੁਸਂਪ੍ਲਵੇ ॥ ੩,੨.
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਖਿਲਂ ਗ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨਾਦਿਕृਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਸ੍ਵਮਾਯਾਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਭੂਤੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੩,੨.
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥਾ ਪੁਨਃ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰੋਤ੍ਯਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਾ ਕਲ੍ਪੇਕਲ੍ਪੇ ਰਜੋਗੁਣਃ ॥ ੩,੨.
ਫਿਰ ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੁਬਾਰਾ, ਅਮਰ ਆਤਮਾ, ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ, ਹਰ कल्प ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਨਵੋ ਭੂਭੁਜਃਸੇਂਦ੍ਰਾ ਦੇਵਾਃਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤਥਾ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋਂਸ਼ਃ ਸ੍ਥਿਤਿਕਰੋ ਜਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੨.
ਮਨੁ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ — ਇਹ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਚਦੁਰ੍ਯੁਗੋਪ੍ਯਸੌ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਥਿਤਿਵ੍ਯਾਪਾਰਲਕ੍ਸ਼ਮਃ । ਯੁਗਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਥਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਤਚ੍ਛृਣੁ ॥ ੩,੨.
ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਵਸਥਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਇਹ ਸੁਣ।
ਕृਤੇ ਯੁਗੇ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਪਿਲਾਦਿਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍ । ਦਦਾਤਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ ॥ ੩,੨.
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਸਰਵੋਚ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਮਪਿ ਸ ਪ੍ਰਭੂਃ । ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪਰਿਪਾਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੩,੨.
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਚਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਮੇਕਂ ਚਤੁਰ੍ਭੇਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਖਾਸ਼ਤੈਰ੍ਵਿਭੁਃ । ਕਰੋਤਿ ਬਹੁਲਂ ਭੂਯੋ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍ ॥ ੩,੨.
ਉਹ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਂਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਕਲੇਰਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਹਰਿਃ । ਕਲ੍ਕਿਸ੍ਵਰੂਪੀ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਸ੍ਥਾਪਯਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੩,੨.
ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹਰੀ ਕਲਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਬੁਰੇ ਰਸਤੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਜ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਪਾਤਿ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਹਨ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਤੇष੍ਵਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਵ੍ਦ੍ਯਤਿਰੇਕਿ ਯਤ੍ ॥ ੩,੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ ਸਦਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਦਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸਦ੍ਭਾਵਃ ਕਥਿਤਸ੍ਤਵ ॥ ੩,੨.
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਪੁਰਾਣੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ—ਇੱਥੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਮਯਾ ਤਵਾ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਧਿਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ॥ ੩,੨.
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?