ऋਬੁਰੁਵਾਚ । ਕ੍ਸ਼ੁਦੂ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤੇऽਨ੍ਨੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ! ਜਾਯਤੇ । ਨ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ੁ ਨ੍ਨਾਭਵਤ੍ ਤृਪ੍ਤਿਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
ਰਿਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?
ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਧਾਤੌ ਕ੍ਸ਼ਯਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁ ਤ੍ਸਨੁਦ੍ਭਵਃ । ਭਵਤ੍ਯਮ੍ਭਾਂਸ ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਨृਣਾਂ ਤृੜਪਿ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਅੱਗ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषੌ ਦੇਹਧਰ੍ਮ੍ਮਾਖ੍ਯੇ ਨ ਮਮੈਤੇ ਯਤੋ ਦ੍ਰਿਜ । ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁ ਤ੍ਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਾਤ੍ ਤृਪ੍ਤਿਰਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮੇ ਸਦਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਨਸਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾ ਤੁष੍ਟਿਸ਼੍ਵਿਤ੍ਤਧਰ੍ਮ੍ਮਾਵਿਮੌ ਦ੍ਰਿਜ । ਚੇਤਸੋ ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਪृਚ੍ਛ ਪੁਮਾਨੇਬਿਰ੍ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ, ਇਹ ਦੋ ਗੁਣ ਮਨ ਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕ੍ਵ ਨਿਵਾਸਸ੍ਤਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਵ ਗਨ੍ਤਾਸਿ ਸ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਕੁ ਤਸ਼੍ਵਾਗਮ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਤਯੇऽਪਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, 'ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?'—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਮੇਰਾ ਉੱਤਰ ਸੁਣੋ।
ਪੁਮਾਨ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਗਤੋ ਵ੍ਯਾਪਾ ਆਕਾਸ਼ਵਦਯਂ ਯਤਃ । ਕੁਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਗਨ੍ਤਾਸੀਤ੍ਯੇਤਦਪ੍ਯਰ੍ਥਵਤ੍ ਕਥਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਫਿਰ 'ਕਿੱਥੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?' ਵਰਗੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।
ਨਾਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਨ ਚਾਗਨ੍ਤਾ ਨੈਕਦੇਸ਼ਨਿਕੇਤਨਃ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਨ੍ਯੇਚ ਨ ਚ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਨਾਨ੍ਯੇ ਨੈਵਾਹਮਪ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵਾਸੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਨਾ ਹੋਰ ਹੈਂ, ਨਾ ਆਪ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਾ ਹੋਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਆਪ ਹਾਂ।
ਮष੍ਟਂ ਨ ਮष੍ਟਮਪ੍ਯੇषਾ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾ ਮੇ ਕृਤਾ ਤਵ । ਕਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸੀਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦ੍ਰਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਤੂੰ 'ਮੇਰਾ' ਤੇ 'ਨਾ ਮੇਰਾ' ਦੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
ਕਿਮਸ੍ਵਾਦੂਥਵਾ ਮृष੍ਟਂ ਭੁਞ੍ਜਤੋऽਨ੍ਨਂ ਦ੍ਰਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਮृष੍ਟਮੇਵ ਯਦਾਮृष੍ਟਂ ਤਦੈਵੋਦੂ ਗਕਾਰਕਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਦਲਾ ਜਾਂ ਫਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਸੁਆਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृष੍ਟਂ ਜਾਯਤੇ ਮृष੍ਟਂ ਮृष੍ਟਾਦੁਦ੍ਰਿਜਤੇ ਜਨਃ । ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇषੁ ਕਿਮਨ੍ਨਂ ਰੁਚਿਕਾਰਕਮ੍
ਜੋ ਫਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ?
ਮृਨ੍ਮਯਂ ਹਿ ਗृਹਂ ਯਦੂਨ੍ਮृਦਾ ਲਿਪ੍ਤ ਸ੍ਥਿਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਪਾਰ੍ਥਿਵੋऽਯਂ ਤਥਾ ਦੇਹਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਃ ਪਰਮਾਣਭਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘਰ, ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
. ਯਵ-ਗੋਧੂਮ-ਮੁਦੂਗਾਦਿ ਘृਤਂ ਤੈਲਂ ਪਯੋ ਦਧਿ । ਗੁਡ ਫਲਾਦੀਨਿ ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਪਰਮਾਣਵਃ
ਜੌ, ਗੇਹੂੰ, ਦਾਲਾਂ, ਘੀ, ਤੇਲ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਗੁੜ, ਫਲ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ।
ਤਦੇਤਦੂ ਭਵਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮृष੍ਟਾਮृष੍ਟਵਿਚਾਰਿ ਯਤ੍ । ਤਨ੍ਮਨਃ ਸਮਾਤਾਲਮ੍ਬਿ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਸਾਮ੍ਯਂ ਹਿ ਮੁਕ੍ਤਯ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੁਆਦਲੇ ਤੇ ਫਿੱਕੇ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੋ। ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਤ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਤਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।
ਇਤਾਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚ੍ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਨृਫ! ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗੇ ਨਿਦਾਘੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਵਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਾਗਤਃ । ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਸ੍ਤਵਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਾਂਸ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮੇ ਦ੍ਰਿਜ
ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮੋਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ।
ऋਭੁਰਸ੍ਮਿ ਤਵਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਦਾਨਾਯ ਤੇ ਦ੍ਰਿਜ! ਇਹਾਗਤੋऽਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਤਵੋਦਿਤਃ
ਮੈਂ ਰਿਭੂ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇਰੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਏਵਮੇਕਮਿਦਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ ਭੇਦਿ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵਾਭਿਧੇਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ: ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਇੱਕ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਦਾਘੇਨ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ । ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਯਾ ਭਤਯਾ ਇਚ੍ਛਾਤਃ ਪ੍ਰਯਯਾਵृਭੁਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਰਿਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਿਭੂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ऋਬੁਰ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰ ਤੁ ਸਮਤੀਤੇ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ! ਨਿਦਾਘਜ੍ਞਾਨਦਾਨਾਯ ਤਦੇਵ ਨਗਰਂ ਯਯੌ
ਹੇ ਰਾਜਾ! ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਦ ਰਭੂ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਆਇਆ।
ਨਗਰਸ੍ਯ ਵਹਿਃ ਸੋऽਥ ਨਿਦਾਘਂ ਦਦृਸ਼ੇ ਮੁਨਿਃ । ਮਹਾਬਲਪਰੀਵਾਰੇ ਪੁਰਂ ਵਿਸ਼ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ
ਫਿਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦੂਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਹਾਭਾਗਂ ਜਂਨਸਮ੍ਮਰ੍ਦ੍ਦ ਵਰ੍ਜ੍ਜਕਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁ ਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਮਾਯਾਨ੍ਤਮਰਾਣ੍ਯਾਤ੍ ਸਸਮਿਤੁਕੁਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਸਮਿਤ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦृष੍ਵਾ ਨਿਦਾਘਂ ਸ ऋਭੁਰੁਪਗਮ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ । ਉਵਾਚ ਕਸ੍ਮਾਦੇਕਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਭਵਤਾ ਦ੍ਰਿਜ
ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਇਕੱਲੇ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ?'
ਬੋ ਵਿਪ੍ਰ ! ਜਨਸਮ੍ਮਰ੍ਦ੍ਦੋ ਮਹਾਨੇष ਮਹਨਿष ਜਨਿਸ਼੍ਵਰੇ । ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਸ਼ੌ ਪੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਤੇਨਾਤ੍ਰ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਮਯਾ
'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਥੇ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹਾਂ।'
ਨਰਾਧਿਪੋऽਤ੍ਰ ਕਤਮਃ ਕਤਮਸ਼੍ਚੇਤਰੋ ਜਨਃ । ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮੇ ਦ੍ਰਿਜਸ਼੍ਵੇष੍ਠ! ਤ੍ਵਮਭਿਜ੍ਞੋ ਮਤੋ ਮਮ
'ਇਥੇ ਕੌਣ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।'
ਯੋऽਯਂ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਮਦ੍ਰਿਸ਼੍ਵृਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛਿਰ੍ਤਮ੍ । ਅਧਿਰੂਢੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਯਂ ਪਰਲੋਕਸ੍ਤਥੇਤਰਃ
'ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ।'
ਏਤੌ ਹਿ ਗਜ-ਰਾਜਾਨੌ ਯੁਗਪਦੂ ਦਸ਼ਿਤੌ ਮਮ । ਬਵਤਾ ਨ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪृਥਕੂਚਿਹ੍ਨਪਿਲਕ੍ਸ਼ਣੌ
'ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਹਾਥੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।'
ਤਤ੍ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ! ਵਿਸ਼ੇषੋ ਭਵਤਾਨਯੋਃ । ਜ੍ਞਾਤੁ ਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਕੋऽਤ੍ਰ ਗਜਃ ਕੋ ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ
'ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ! ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਥੇ ਹਾਥੀ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ।'
ਗਜੋ ਯੋऽਯਮਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ! ਉਪਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯੈष ਭੂਪਤਿਃ
'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਉਹ ਹਾਥੀ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਤੇ ਹੈ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ।'
ਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ੍ਤਥਾ ਮਾਮਵਬੋਧਮ । ਅਵਃਸ਼ਹ੍ਦਨਿਗਦ੍ਯ ਕਿਂ ਕਿਞ੍ਚੋਦ੍ਧ੍ਵ ਮਭਿਧੀਯਤੇ
'ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਹਸਾਰੁਹ੍ਮ ਨਿਦਾਘਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤ ऋਬੁਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯੇष ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।'