ਵੇਣੁਰਨ੍ਧ੍ਰਪ੍ਰਭੇਦੇਨ ਭੇਦਃ षਙ੍ਜਾਦਿਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਅਭੇਦਵ੍ਯਾਪਿਨੋਵਾਯੋਸ੍ਤਥਾਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਵੰਸਰੀ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਵਾ ਸਭ ਥਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਵਰੂਪਭੇਦਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਕਰ੍ਮਾਵृਤਿਪ੍ਰਜਃ । ਦੇਵਾਦਿਭੇਦੇऽਪਧ੍ਵਸ੍ਤੇ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵਾਵਰਣੇ ਹਿ ਸਃ ॥ ੨,੧੪.
ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਆਦਿ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਮੌਨਿਨਂ ਭੂਯਸ਼੍ਵਿਨ੍ਤਯਾਨਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸਾਵਦੂ ਤੌਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਂ ਕਥਾਮ੍
ਪਰਾਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਫਿਰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼ਾਦ੍ਦੂਲ! ਯਦੂਗੋਤਮृਬੁਣਾ ਪੁਰਾ । ਅਵਬੋਧਂ ਜਨਯਤਾ ਨਿਦਾਘਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੁਣੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਭੂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ऋਭੁਰ੍ਨਾਮਾਭਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਵਿਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵਸਦ੍ਰਾਵੋ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦੇਵ ਭੂਪਤੇ
ਰਿਭੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜੇ! ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨਿਦਾਘੋऽਬੂਤ੍ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਤਨਯਃ ਪੁਰਾ । ਪ੍ਰਾਦਾਦਸ਼ੇषਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ ਤਸ੍ਮੈ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਦਾਘ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਿਭੂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਅਵਾਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਨ ਤਸ੍ਯਾਦੂਤੈਵਾਸਨਾਮ । ਸ ऋਭੁਸ੍ਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਨਿਦਾਘਸ੍ਯ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਿਦਾਘ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਿਭੂ ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜੇ!
ਦੇਵਿਕਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਵੀਰਨਗਰਂ ਨਾਮ ਵੈ ਪੁਰਮ੍ । ਸਮृਦ੍ਧਮਤਿਰਮ੍ਯਂ ਚ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍
ਦੇਵਿਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੀਰਨਗਰ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ।
ਰਮ੍ਯੋਪਵਨਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮ ! ਨਿਦਾਘੋ ਨਾਮ ਯੋਗਜ੍ਞ ऋਭੁਸ਼ਿष੍ਯੋऽਵਸਤ੍ ਪੁਰਾ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਬਾਗ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ, ਨਿਦਾਘ ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਰਿਭੂ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਕਦੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ!
ਦਿਵ੍ਯੇਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸਮਤੀਤੇऽਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਰਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸ ऋਭੁਃ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਨਿਦਾਘਮਵਲੋਕਕਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਿਭੂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਨ੍ਤੇ ਦ੍ਰਾਰਾਲੋਕਨਗੋਚਰੇ । ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤੇਨ ਗृਹੀਤਾਰ੍ਘ੍ਯੋ ਨਿਜਵੇਸ਼੍ਮ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਃ
ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਨਿਦਾਘ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਰਿਭੂ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪਰ੍ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾਙ ਘ੍ਰਿਪਾਣਿਂ ਚ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਉਵਾਚ ਸ ਦ੍ਰਿਜਸ਼੍ਵੇष੍ਠੋ ਭੂਜ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਸਾਦਰਮ੍
ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਨਿਦਾਘ ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।'
ऋਭੁਰੁਵਾਚ । ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਵਰ੍ਯ੍ਯ! ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦਨ੍ਨਂ ਭਵਤੋ ਗृਹੇ । ਤਤ੍ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਕਦਨ੍ਨੇषੁ ਨ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸਤਤ ਮਮ
ਰਿਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਨਿਦਾਘ ਉਵਾਚ । ਭਕ੍ਤ-ਯਾਵਕ-ਵਾਠ੍ਯਾਨਾਮਪੂਪਾਨਾਞ੍ਚ ਮੇ ਗृਹੇ । ਯਦੂ ਰੋਚਤੇ ਦ੍ਰਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ!ਤਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਭੁਙ ਸ਼੍ਰ੍ਵ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ! ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਖਾਓ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ऋਭੁਰੁਵਾਚ । ਕਦਨ੍ਨਾਨਿ ਦ੍ਰਿਜੈਤਾਨਿ ਮृष੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ । ਸਂਯਾਵ-ਪਾਯਸਾਦੀਨਿ ਦ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਫਾਣਿਤਾਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਰਿਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਦਿਓ—ਜਿਵੇਂ ਸੂਜੀ, ਖੀਰ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਦਹੀਂ ਤੇ ਗੁੜ ਵਾਲਾ।
ਨਿਦਾਘ ਉਵਾਚ । ਹੇ ਹੇ ਸ਼ਾਲਿਨਿ ਮਦਗੇਹੇ ਯਤ ਕਿਞ੍ਚਿਦਤਿਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੋਪਸਾਧਨਂ ਮष੍ਟਂ ਤੇਨਾਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਧਯ
ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਤਨੀ! ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤੇਨ ਸਾ ਪਤ੍ਰੀ ਮृष੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਦ੍ਰਿਜਸ੍ਯ ਯਤ੍ । ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਵਤੀ ਤਦੂ ਵੈ ਭਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਵਚਨਗੌਰਵਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਤਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਮਿਚ੍ਛਾਤੋ ਮृष੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਨਿਦਾਘਃ ਪ੍ਰਾਹ ਭੂਪਾਲ! ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ, ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਨਿਦਾਘ ਉਵਾਚ । ਅਪਿ ਤੇ ਪਰਮਾ ਤृਪ੍ਤਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਤੁष੍ਟਿਰੇਵ ਚ । ਅਪਿ ਤੇ ਮਾਨਸਂ ਖਸ੍ਥਮਾਹਾਰੇਣ ਕृਤਂ ਦ੍ਰਿਜ
ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲੀ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ? ਕੀ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?
ਕ੍ਕ ਨਿਵਾਸੋ ਭਵਾਨ੍ ਵਿਪ੍ਰ ! ਕ੍ਕ ਚ ਗਨ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਆਗਮ੍ਯਤੇ ਚ ਭਵਤਾ ਯਤਸ੍ਤਜ੍ਵ ਦ੍ਰਿਜੋਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ।
ऋਬੁਰੁਵਾਚ । ਕ੍ਸ਼ੁਦੂ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤੇऽਨ੍ਨੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ! ਜਾਯਤੇ । ਨ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ੁ ਨ੍ਨਾਭਵਤ੍ ਤृਪ੍ਤਿਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
ਰਿਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?
ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਧਾਤੌ ਕ੍ਸ਼ਯਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁ ਤ੍ਸਨੁਦ੍ਭਵਃ । ਭਵਤ੍ਯਮ੍ਭਾਂਸ ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਨृਣਾਂ ਤृੜਪਿ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਅੱਗ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषੌ ਦੇਹਧਰ੍ਮ੍ਮਾਖ੍ਯੇ ਨ ਮਮੈਤੇ ਯਤੋ ਦ੍ਰਿਜ । ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁ ਤ੍ਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਾਤ੍ ਤृਪ੍ਤਿਰਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮੇ ਸਦਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਨਸਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾ ਤੁष੍ਟਿਸ਼੍ਵਿਤ੍ਤਧਰ੍ਮ੍ਮਾਵਿਮੌ ਦ੍ਰਿਜ । ਚੇਤਸੋ ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਪृਚ੍ਛ ਪੁਮਾਨੇਬਿਰ੍ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ, ਇਹ ਦੋ ਗੁਣ ਮਨ ਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕ੍ਵ ਨਿਵਾਸਸ੍ਤਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਵ ਗਨ੍ਤਾਸਿ ਸ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਕੁ ਤਸ਼੍ਵਾਗਮ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਤਯੇऽਪਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, 'ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?'—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਮੇਰਾ ਉੱਤਰ ਸੁਣੋ।
ਪੁਮਾਨ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਗਤੋ ਵ੍ਯਾਪਾ ਆਕਾਸ਼ਵਦਯਂ ਯਤਃ । ਕੁਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਗਨ੍ਤਾਸੀਤ੍ਯੇਤਦਪ੍ਯਰ੍ਥਵਤ੍ ਕਥਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਫਿਰ 'ਕਿੱਥੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?' ਵਰਗੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।
ਨਾਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਨ ਚਾਗਨ੍ਤਾ ਨੈਕਦੇਸ਼ਨਿਕੇਤਨਃ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਨ੍ਯੇਚ ਨ ਚ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਨਾਨ੍ਯੇ ਨੈਵਾਹਮਪ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵਾਸੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਨਾ ਹੋਰ ਹੈਂ, ਨਾ ਆਪ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਾ ਹੋਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਆਪ ਹਾਂ।
ਮष੍ਟਂ ਨ ਮष੍ਟਮਪ੍ਯੇषਾ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾ ਮੇ ਕृਤਾ ਤਵ । ਕਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸੀਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦ੍ਰਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਤੂੰ 'ਮੇਰਾ' ਤੇ 'ਨਾ ਮੇਰਾ' ਦੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
ਕਿਮਸ੍ਵਾਦੂਥਵਾ ਮृष੍ਟਂ ਭੁਞ੍ਜਤੋऽਨ੍ਨਂ ਦ੍ਰਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਮृष੍ਟਮੇਵ ਯਦਾਮृष੍ਟਂ ਤਦੈਵੋਦੂ ਗਕਾਰਕਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਦਲਾ ਜਾਂ ਫਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਸੁਆਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृष੍ਟਂ ਜਾਯਤੇ ਮृष੍ਟਂ ਮृष੍ਟਾਦੁਦ੍ਰਿਜਤੇ ਜਨਃ । ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇषੁ ਕਿਮਨ੍ਨਂ ਰੁਚਿਕਾਰਕਮ੍
ਜੋ ਫਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ?