ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਭੂਪ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਕਿਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਂ ਨੁ ਪृਚ੍ਛਸਿ । ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਯਪਰਮਾਰ੍ਥਾਨਿ ਅਸ਼ੇषਾਣਿ ਚ ਭੂਪਤੇ ॥ ੨,੧੪.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲੇ ਦੀ ਪੁੱਛ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਦੀ? ਜੋ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਭਲੇ ਵੀ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਦੇਵਤਾਰਾਧਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਨਸਮ੍ਪਦਮਿਚ੍ਛਤਿ । ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਚ੍ਛਤਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਤਨ੍ਨृਪ ॥ ੨,੧੪.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਕੋਈ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਭਲਾ ਇਹੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਕਰ੍ਮ ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਫਲਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਚ ਫਲੇ ਤਦੇਵਾਨਭਿਸਂਹਿਤੇ ॥ ੨,੧੪.
ਜੋ ਕਰਮ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਭਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਭਲਾ ਫਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਆਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯੇਯਃ ਸਦਾ ਭੂਪ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾ ਪਰਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਸਂਯੋਗਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਯਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੧੪.
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਭਲਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਯੇਵਮਨੇਕਾਨਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋਯ ਸਹਸ੍ਰਸਃ । ਸਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਨ ਤ੍ਵੇਤੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚ ਮੇ ॥ ੨,੧੪.
ਇੱਥੇ ਬੇਅੰਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਧਰ੍ਮਾਯ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਕਿਨ੍ਤੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਧਨਂ ਯਦਿ । ਵ੍ਯਯਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸ਼ਣਃ ॥ ੨,੧੪.
ਜੇ ਧਨ ਧਰਮ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਖਰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪਰਮਾਰ੍ਥਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੋऽਪ੍ਯਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਭੂਤਃ ਸੋਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਹਿ ਤਤ੍ਪਿਤਾ ॥ ੨,੧੪.
ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ।
ਏਵਂ ਨ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚਰਾਚਰੇ । ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਾਰਣਾਨਾਮਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਜੋ ਅਸਲ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਯਾ ਯਦਿ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਵੈ ਤਤਃ ॥ ੨,੧੪.
ਜੇ ਰਾਜ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ऋਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮ ਮਤਂ ਤਵ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਭੂਤਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਗਦਤੋ ਮਮ ॥ ੨,੧੪.
ਤੁਸੀਂ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਯਤ੍ਤੁ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮृਦਾ ਕਾਰਣਭੂਤਯਾ । ਤਤ੍ਕਾਰਣਾਨੁਗਮਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਨृਪ ਮृਣ੍ਮਯਮ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਜੋ ਕੰਮ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਨਾਸ਼ਿਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਮਿਦਾਜ੍ਯਕੁਸ਼ਾਦਿਭਿਃ । ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਾ ਤੁ ਸਾ ਭਵਿਤ੍ਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ ॥ ੨,੧੪.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰਮ ਨਾਸਵੰਤ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ, ਘੀ, ਕੁਸ਼ ਆਦਿ—ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਨਾਸਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਸ਼ੋ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੌਰਭ੍ਯੁਪਗਮ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਤੁ ਨਾਸ਼ਿ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਨਾਸ਼ਿਦ੍ਰਵ੍ਯੋਪਪਾਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਨਾਸਵੰਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤਦੇਵਾਫਲਦਂ ਕਰ੍ਮ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਮਤਸ੍ਤਵ । ਮੁਕ੍ਤਿਸਾਧਨਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਨ ਸਾਧਨਮ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਸੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਚੈਵਾਤ੍ਮਨੋ ਭੂਪੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਸ਼ਬ੍ਦਿਤਮ੍ । ਭੇਦਕਾਰਿ ਪਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਨ ਭੇਦਵਾਨ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਿਆਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸਲ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਸੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨੋਰ੍ਯੋਗਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤੀष੍ਯਤੇ । ਮਿਥ੍ਯੈਤਦਨ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਹਿ ਨੈਤਿ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਤਾਂ ਯਤਃ ॥ ੨,੧੪.
ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਅਸਲ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਨृਵੈਤਾਨਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਭੂਪਾਲ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਮ ॥ ੨,੧੪.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਵਧੀਆ ਹਨ; ਪਰ ਹੁਣ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਅਸਲ ਸੱਚ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਏਕੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸਮਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ । ਜਨ੍ਮਵृਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਰਹਿਤ ਆਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਗਤੋਵ੍ਯਯਃ ॥ ੨,੧੪.
ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਮਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਨਮ ਤੇ ਵਾਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਨਾਸ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਪਰਜ੍ਞਾਨਮਯੋ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਨਾਮਜਾਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਭੁਃ । ਨ ਯੋਗਵਾਨ੍ਨ ਯੁਕ੍ਤੋਭੂਨ੍ਨੈਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੪.
ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਜੋਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਪਰਦੇਹੇषੁ ਸਤੋਪ੍ਯੇਕਮਯਂ ਹਿ ਯਤ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋऽਸੌ ਦ੍ਵੈਤਿਨੋऽਤਥ੍ਯਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ॥ ੨,੧੪.
ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ; ਜੋ ਦਵੈਤ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ।
ਵੇਣੁਰਨ੍ਧ੍ਰਪ੍ਰਭੇਦੇਨ ਭੇਦਃ षਙ੍ਜਾਦਿਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਅਭੇਦਵ੍ਯਾਪਿਨੋਵਾਯੋਸ੍ਤਥਾਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਵੰਸਰੀ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਵਾ ਸਭ ਥਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਵਰੂਪਭੇਦਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਕਰ੍ਮਾਵृਤਿਪ੍ਰਜਃ । ਦੇਵਾਦਿਭੇਦੇऽਪਧ੍ਵਸ੍ਤੇ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵਾਵਰਣੇ ਹਿ ਸਃ ॥ ੨,੧੪.
ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਆਦਿ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਮੌਨਿਨਂ ਭੂਯਸ਼੍ਵਿਨ੍ਤਯਾਨਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸਾਵਦੂ ਤੌਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਂ ਕਥਾਮ੍
ਪਰਾਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਫਿਰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼ਾਦ੍ਦੂਲ! ਯਦੂਗੋਤਮृਬੁਣਾ ਪੁਰਾ । ਅਵਬੋਧਂ ਜਨਯਤਾ ਨਿਦਾਘਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੁਣੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਭੂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ऋਭੁਰ੍ਨਾਮਾਭਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਵਿਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵਸਦ੍ਰਾਵੋ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦੇਵ ਭੂਪਤੇ
ਰਿਭੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜੇ! ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨਿਦਾਘੋऽਬੂਤ੍ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਤਨਯਃ ਪੁਰਾ । ਪ੍ਰਾਦਾਦਸ਼ੇषਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ ਤਸ੍ਮੈ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਦਾਘ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਿਭੂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਅਵਾਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਨ ਤਸ੍ਯਾਦੂਤੈਵਾਸਨਾਮ । ਸ ऋਭੁਸ੍ਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਨਿਦਾਘਸ੍ਯ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਿਦਾਘ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਿਭੂ ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜੇ!
ਦੇਵਿਕਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਵੀਰਨਗਰਂ ਨਾਮ ਵੈ ਪੁਰਮ੍ । ਸਮृਦ੍ਧਮਤਿਰਮ੍ਯਂ ਚ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍
ਦੇਵਿਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੀਰਨਗਰ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ।
ਰਮ੍ਯੋਪਵਨਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮ ! ਨਿਦਾਘੋ ਨਾਮ ਯੋਗਜ੍ਞ ऋਭੁਸ਼ਿष੍ਯੋऽਵਸਤ੍ ਪੁਰਾ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਬਾਗ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ, ਨਿਦਾਘ ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਰਿਭੂ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਕਦੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ!
ਦਿਵ੍ਯੇਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸਮਤੀਤੇऽਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਰਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸ ऋਭੁਃ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਨਿਦਾਘਮਵਲੋਕਕਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਿਭੂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ।