ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਹਮਿਤਿ ਦੋषਾਯ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇष ਤਥੈਵ ਤਤ੍ । ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਆਤਮਕ ਲਈ ਗਲਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਜੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਹੀ, ਇਹ ਭਟਕਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਜਿਹ੍ਵਾ ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਯਹਮਿਤਿ ਦਨ੍ਤੋष੍ਠੌ ਤਾਲੁਕ ਨृਪ! ਏਤੇ ਨਾਹਂ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਙੂਨਿष੍ਪਾਦਨਹੇਤਵਃ
ਜਿਹਵਾ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦੰਦ, ਹੋਠ, ਤੇ ਤਾਲੂ ਵੀ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ 'ਮੈਂ' ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਕਿਂਹੇਤੁਭਿਰ੍ਵਦਤ੍ਯੇषਾ ਵਾਗੇਵਾਹਮਿਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਵਾਗ੍ ਨਾਹਮੇਤਦ੍ ਵਕ੍ਤੁ ਮਿਤ੍ਥਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਵੀ, ਬੋਲੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇੰਝ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਪਿਣ੍ਡਃ ਪृਥਗ੍ ਯਤਃ ਪੁਸਃ ਸ਼ਿਰਃ ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਤਤੋऽਹਮਿਤਿ ਕੁਤ੍ਰੈਤਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਨ੍! ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ—ਸਿਰ, ਹੱਥ ਆਦਿ—ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ 'ਮੈਂ' ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਯਦ੍ਯਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਪਰਃ ਕੋऽਪਿ ਮਤ੍ਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ ! ਤਦੈषੋऽਹਮਯਞ੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਵਕ੍ਤੁਮੇਵਮਪੀष੍ਯਤੇ
ਜੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ' ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ।
ਯਦਾ ਸਮਸ੍ਤਦੇਹੇषੁ ਪੁਮਾਨੇਕੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਦਾ ਹਿ ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਕੋऽਹਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ ਵਿਫਲਂ ਵਚਃ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਤੇ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?' ਦੇ ਬੋਲ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਚੇਯਮਿਮੇ ਵਾਹਾਃ ਪੁਰਃ ਸਰਾਃ । ਅਯਞ੍ਚ ਭਵਤੋ ਲੋਕੋ ਨ ਸਦੇਤਨ੍ਨृਪੋਚ੍ਯਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਇਹ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਿਫਾਫੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਹ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਦੂ ਦਾਰੁ ਤਤਸ਼੍ਚੈਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤ੍ਵਦਧਿष੍ਠਿਤਾ । ਕਿਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਾਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਰੁਸਂਜ੍ਞਾਥਵਾ ਨृਪ
ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਆਏ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਕਹੀਏ ਜਾਂ ਲੱਕੜ?
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਰੂਢੋ ਮਹਾਰਾਜੋ ਨਾਯਂ ਵਦਤਿ ਤੇ ਜਨਃ । ਨ ਚ ਦਾਰੁਣਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਸ਼ਿਬਿਕਾਗਤਮ੍
ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ 'ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ', ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ 'ਤੁਸੀਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਹੋ', ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋ।
ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਦਾਰੁਸਙ੍ਗਾਤੋ ਰਚਨਾਸ੍ਥਿਤਿਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਆਨ੍ਵष੍ਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼੍ਵੇष੍ਠ! ਤਦ੍ਭਦੇ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਜੋੜ, ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ; ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ—ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਛਤ੍ਰਸ਼ਲਾਕਾਨਾਂ ਪृਥਗੂਭਾਗੋ ਵਿਮृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਕ੍ਵ ਯਾਤਂ ਛਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯੇष ਨ੍ਯਾਯਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਤਥਾ ਮਯਿ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਚੋ; ਛਤਰੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਇਹੀ ਤਰਕ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਗੌਰਜੋ ਵਾਜੀ ਕੁਞ੍ਜਰੋ ਵਿਹਗਸ੍ਤਰੁਃ । ਦੇਹੇषੁ ਲੋਕਸਂਜ੍ਞਯਂ ਵਿਜ੍ਞਯਾ ਕਰ੍ਮ੍ਮਹੇਤੁषੁ
ਮਰਦ, ਔਰਤ, ਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਘੋੜਾ, ਹਾਥੀ, ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਪੁਮਾਨ੍ਨ ਦੇਵੋ ਨ ਨਰੋ ਨ ਪਸ਼ੁਰ੍ਨ ਚ ਪਾਦਪਃ । ਸ਼ਰੀਰਾਕृਤਿਬੇਦਾਸ੍ਤੁ ਭੂਪੈਤੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮਯੋਨਯਃ
ਇਨਸਾਨ ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਆਦਮੀ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ, ਨਾ ਪੌਦਾ; ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
ਵਸ੍ਤੁ ਰਾਜੇਤਿ ਯਲ੍ਲੋਕੇ ਯਚ੍ਚ ਰਾਜਭਟਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਤਥਾਨ੍ਯਜ੍ਵ ਨृਪੇਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਨ ਸਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਮਯਮ੍
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 'ਰਾਜਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੁ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣਾਪਿ ਨਾਨ੍ਯਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਮੁਪੈਤਿ ਵੈ । ਪਰਿਣਾਮਾਦਿਸਮ੍ਭੂਤਾਂ ਤਦੂਸ੍ਤੁ ਨृਪ! ਤਜ੍ਵ ਕਿਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਚਿਰਕਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹੋਰ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਉਹੀ ਰਹੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਕੀ ਹੈ?
ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਰਿਪੋ ਰਿਪੁਃ । ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ ਪਤਿਃ ਪਿਤਾ ਸੂਨੋਃ ਕਿਂ ਤ੍ਵਾ ਭੂਪ ! ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋ, ਪਤਨੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹੋ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋ—ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ?
ਤ੍ਵਂ ਕਿਮੇਤਚ੍ਛਿਰਃ ਕਿਂ ਨੁ ਗ੍ਰੀਵਾ ਤਵ ਤਥੋਦਰਮ੍ । ਕਿਮੁ ਪਾਦਾਦਿਕਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਤਵੈਤਤ੍ ਕਿਂ ਮਹੀਪਤੇ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਿਰ ਹੋ? ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਪੇਟ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪੈਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਹੋ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਜੀ?
ਸਮਸ੍ਤਾਵਯਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪृਥਗ੍ ਭੂਪ ! ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਕੋऽਹਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਪੁਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਰਾਜਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ। 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?' — ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਓ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਮਯਾਹਮਿਤਿ ਭਾषਿਤੁਮ੍ । ਪਥਕ੍ ਕਰਣਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਨਪਤੇ! ਕਥਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਬੋਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਬਣਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ?
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਵਚਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਮਾਹ ਨृਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਮ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਨਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਰਾਜੋਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਮਯਂ ਵਚਃ । ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਵ ਮਨਸੋ ਮਮ ਵृਤ੍ਤਯਃ ॥ ੨,੧੪.
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਉੱਚਾ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ।
ਏਤਦ੍ਵਿਵੇਕਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯਦਸ਼ੇषੇषੁ ਜਨ੍ਤੁषੁ । ਭਵਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਤਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਮਹਤ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਤੱਤ-ਬੋਧ ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ, ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਵਹਾਮਿ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਨ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਸ਼ਰੀਰਮਨ੍ਯਦਸ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨੇਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਧृਤਾ ॥ ੨,੧੪.
ਮੈਂ ਪਲਕੀ ਨਹੀਂ ਚੁਕਦਾ, ਪਲਕੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਲਕੀ ਚੁਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਕਰ੍ਮਚੋਦਿਤਾ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਗੁਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਕਿਂ ਮਮੇਤਿ ਤ੍ਵਯੋਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਮੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਮਾਰ੍ਥਜ੍ਞ ਮਮ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਪਥਂ ਗਤੇ । ਮਨੋ ਵਿਹ੍ਵਲਤਾਮੇਤਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਿਤਾਂ ਗਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਜਦੋਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਹਾਭਾਗਂ ਕਪਿਲਰ੍षਿਮਹਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕਿਂ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ॥ ੨,੧੪.
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੀ ਹੈ?
ਤਦਨ੍ਤਰੇ ਚ ਭਵਤਾ ਯਦੇਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੀਰਿਤਮ੍ । ਤੇਨੈਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਯਿ ਚੇਤਃ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ ॥ ੨,੧੪.
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਗੱਲ ਦੱਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਪਿਲਰ੍षਿਰ੍ਭਗਵਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸ੍ਯ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ । ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੋ ਜਗਨ੍ਮੋਹਨਾਸ਼ਾਯੋਰ੍ਵੀਮੁਪਾਗਤਃ ॥ ੨,੧੪.
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਸ ਏਵ ਭਗਵਾਨ੍ਨੂਨਮਸ੍ਮਾਕਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਮਤ੍ਰ ਗਤੋ ਯਥੈਤਦ੍ਭਾਵਤੋਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੪.
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਤਾਯ ਤ੍ਵਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯਃ ਪਰਮਂ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤਦ੍ਵਦਾਖਿਲ ਵਿਜ੍ਞਾਨਜਲਵੀਚ੍ਯੁਦਧਿਰ੍ਭਵਾਨ੍ ॥ ੨,੧੪.
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਨਮ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਦੋ, ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ। ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋ।