ਭੂਮੌ ਪਾਦਯੁਗਸ੍ਯਾਸ੍ਥਾ ਜਹ੍ਘ ਪਾਦਦੂਯੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਊਰੂ ਜਙ੍ਘਾਦੂਯਾਵਸ੍ਥੌ ਤਦਾਧਾਰਂ ਤਥੋਦਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਰਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਥਲਂ ਤਥਾ ਬਾਹੂ ਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਚੋਦਰਸਂਸ੍ਥਿਤੌ । ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਸ਼੍ਰਿਤੇਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਮਮ ਭਾਰੋऽਤ੍ਰ ਕਿਕृਤਃ
ਛਾਤੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਮੋਢੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ। ਇਹ ਪਲਕੀ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਇੱਥੇ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਬਿਕਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੇਦਂ ਵਪੁਸ੍ਤ੍ਵਦੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਮਹਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਚੇਦਮਨ੍ਯਥਾ
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਤੁਸੀਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ।
ਅਹਂ ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਭੂਤੈਰੁਹ੍ਮਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਗੁਣਪ੍ਰਵਾਹਪਤਿਤੋ ਭੂਤਵਰ੍ਗੋऽਪਿ ਯਾਤ੍ਯਯਮ੍
ਮੈਂ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਹਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਵਸ਼੍ਯਾ ਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾ- ਪृਥਿਵੀਪਤੇ ! ਅਵਿਦ੍ਯਾਸਞ੍ਚਿਤਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਤਜ੍ਵਾਸ਼ੇषੇषੁ ਜਨ੍ਤੁषੁ
ਇਹ ਗੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਸਤਵ ਆਦਿ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਮ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋऽਕ੍ਸ਼ਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ । ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਯਪਚਯੌ ਨਾਸ੍ਯ ਏਕਸ੍ਯਾਖਿਲਜਨ੍ਤੁषੁ
ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਟੱਲ, ਸ਼ਾਂਤ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਇੱਕ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਵਾਧਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਘਟਾਓ।
ਯਦਾ ਨੋਪਚਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਚੈਵਾਪਚਯੇ ਨृਪ! ਤਦਾ ਪੀਵਾਨਸੀਤੀਤ੍ਥਂ ਕਯਾ ਯੁਤ੍ਤਯਾ ਤ੍ਵਯੇਰਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਲਈ ਨਾ ਵਾਧਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਘਟਾਓ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ 'ਇਹ ਮੋਟਾ ਜਾਂ ਪਤਲਾ ਹੈ' ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ?
ਭੂ-ਪਾਦ-ਜਙ੍ਘਾ-ਕ੍ਠ੍ਯੂਰੁ-ਜਠਰਾਦਿषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ਼ਿਬਿਕੇਯਂ ਯਤਾ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਤਥਾ ਭਾਰਃ ਸਮਸ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਲਕੀ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪੈਰ, ਪਿੰਡੀਆਂ, ਰਾਨ, ਪੇਟ ਆਦਿ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਤਿਵੇਂ ਭਾਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਢੋ ਰਹੇ ਹੋ।
ਤਦਾਨ੍ਯੈਰ੍ਜਨ੍ਤੁਭਰ੍ਭੂਪ ! ਸ਼ਿਬਿਕੋਢਾ ਨ ਕੇਵਲਮ੍ । ਲੈ-ਦ੍ਰੁਮ-ਗृਹੋਤ੍ਥੋऽਪਿ ਪृਥਿਵੀਸਮ੍ਭਵੋऽਪਿ ਵਾ
ਇਹ ਪਲਕੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਢੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੱਕੜ, ਰੁੱਖ, ਘਰ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਪੁਸਃ ਪृਥਗ੍ਭਾਵਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਃ ਕਾਰਣੌਰ੍ਨृਪ ! ਸੋਢਵ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਦਾਯਾਸਃ ਕਥਂ ਵਾ ਨृਪਤੇ । ਮਯਾ
ਜਦੋਂ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਚਾਣ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਹਨਤ ਢੋਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਦੂਦ੍ਰਵ੍ਯਾ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਚੇਯਂ ਤਦੂਦ੍ਰਵ੍ਯੋ ਭੂਤਸਂਗ੍ਰਹਃ । ਭਵਤੋ ਮੇऽਖਿਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਮਤ੍ਵੇਨੋਪਬृ ਹਿਤਃ
ਇਹ ਪਲਕੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੀ ਪਦਾਰਥੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਮੈਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਸਿਰਫ ਮਮਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਭਵਨ੍ਮੈਨੀ ਸ ਵਹਞ੍ਛਿਬਿਕਾਂ ਦ੍ਰਿਜ ! ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾਵਤੀਰ੍ਯ੍ਯੋਰ੍ਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਾਦੌ ਜਗृਹੇ ਤ੍ਵਰਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਪਲਕੀ ਢੋਣੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ।
ਭੋ ਭੋ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਦ੍ਰਿਜ! ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਕੋ ਭਵਾਨਤ੍ਰ ਜਾਲਮਰੂਪਧਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੇ, ਹੇ! ਪਲਕੀ ਛੱਡੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ! ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ?
ਯੋ ਭਵਾਨ੍ ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਯਦਾਗਮਨਕਾਰਣ੍ਮ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਵਿਦੂਨ੍ ! ਮਹ੍ਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਕੋऽਹਮਿਤ੍ਯੇਤਦੂਕ੍ਤੁਂ ਭੂਪ! ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਉਪਭੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਗਮਨਕ੍ਰਿਯਾ
ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ: ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ। ਹਰ ਥਾਂ, ਭੋਗ ਲਈ ਹੀ ਚਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃ ਖੋਪਭੋਗੌ ਤੁ ਤੌ ਦੇਹਾਦ੍ਯੁ ਪਪਾਦਕੌ । ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੋਦ੍ਭਵੌ ਭੋਕ੍ਤੁ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਦੇਹਾਦਿਮृਚ੍ਛਤਿ
ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਭੋਗ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜ ਕੇ, ਜੀਵ ਭੋਗਣ ਲਈ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਬੂਪਾਲ ! ਜਨ੍ਤੋਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍ । ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਯਤਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਂ ਪृਚ੍ਛਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਕਾਰਨ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ?
ਧਰ੍ਮਾਧਮਾਂ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯ੍ਯੇषੁ ਕਾਰਣਮ੍ । ਉਪਭੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦੇਹਾਦ੍ਦ ਹਾਨ੍ਤਰਾਗਮਃ
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਭੋਗ ਲਈ, ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵੈਤਦ ਭਵਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਕੋऽਹਮਿਤ੍ਯੇਤਦਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਕ੍ਤੁ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁ ਤਨ੍ਮਮੇਚ੍ਛਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਜੋ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?' ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਆਤਮਕ ਸਵਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਸੋऽਹਮਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍! ਕਥਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇष ਨ ਦੋषਾਯ ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਹਮਿਤਿ ਯੋ ਦ੍ਰਿਜ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੇ ਕੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ' ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ? ਆਤਮਕ ਤੌਰ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਹਮਿਤਿ ਦੋषਾਯ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇष ਤਥੈਵ ਤਤ੍ । ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਆਤਮਕ ਲਈ ਗਲਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਜੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਹੀ, ਇਹ ਭਟਕਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਜਿਹ੍ਵਾ ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਯਹਮਿਤਿ ਦਨ੍ਤੋष੍ਠੌ ਤਾਲੁਕ ਨृਪ! ਏਤੇ ਨਾਹਂ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਙੂਨਿष੍ਪਾਦਨਹੇਤਵਃ
ਜਿਹਵਾ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦੰਦ, ਹੋਠ, ਤੇ ਤਾਲੂ ਵੀ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ 'ਮੈਂ' ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਕਿਂਹੇਤੁਭਿਰ੍ਵਦਤ੍ਯੇषਾ ਵਾਗੇਵਾਹਮਿਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਵਾਗ੍ ਨਾਹਮੇਤਦ੍ ਵਕ੍ਤੁ ਮਿਤ੍ਥਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਵੀ, ਬੋਲੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇੰਝ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਪਿਣ੍ਡਃ ਪृਥਗ੍ ਯਤਃ ਪੁਸਃ ਸ਼ਿਰਃ ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਤਤੋऽਹਮਿਤਿ ਕੁਤ੍ਰੈਤਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਨ੍! ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ—ਸਿਰ, ਹੱਥ ਆਦਿ—ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ 'ਮੈਂ' ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਯਦ੍ਯਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਪਰਃ ਕੋऽਪਿ ਮਤ੍ਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ ! ਤਦੈषੋऽਹਮਯਞ੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਵਕ੍ਤੁਮੇਵਮਪੀष੍ਯਤੇ
ਜੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ' ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ।
ਯਦਾ ਸਮਸ੍ਤਦੇਹੇषੁ ਪੁਮਾਨੇਕੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਦਾ ਹਿ ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਕੋऽਹਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ ਵਿਫਲਂ ਵਚਃ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਤੇ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?' ਦੇ ਬੋਲ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਚੇਯਮਿਮੇ ਵਾਹਾਃ ਪੁਰਃ ਸਰਾਃ । ਅਯਞ੍ਚ ਭਵਤੋ ਲੋਕੋ ਨ ਸਦੇਤਨ੍ਨृਪੋਚ੍ਯਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਇਹ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਿਫਾਫੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਹ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਦੂ ਦਾਰੁ ਤਤਸ਼੍ਚੈਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤ੍ਵਦਧਿष੍ਠਿਤਾ । ਕਿਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਾਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਰੁਸਂਜ੍ਞਾਥਵਾ ਨृਪ
ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਆਏ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਕਹੀਏ ਜਾਂ ਲੱਕੜ?
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਰੂਢੋ ਮਹਾਰਾਜੋ ਨਾਯਂ ਵਦਤਿ ਤੇ ਜਨਃ । ਨ ਚ ਦਾਰੁਣਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਸ਼ਿਬਿਕਾਗਤਮ੍
ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ 'ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ', ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ 'ਤੁਸੀਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਹੋ', ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋ।
ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਦਾਰੁਸਙ੍ਗਾਤੋ ਰਚਨਾਸ੍ਥਿਤਿਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਆਨ੍ਵष੍ਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼੍ਵੇष੍ਠ! ਤਦ੍ਭਦੇ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਜੋੜ, ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ; ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ—ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ।