ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਪਿ ਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਪ੍ਤੈਵ ਤਨਯਾਸ੍ਤषਾਂ ਦਦੌ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਸਃ ॥ ੨,੪.
ਭਵਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕੇ ਦਿੱਤੇ।
ਜਲਦਸ਼੍ਚ ਕੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਮੁਕੁਮਾਰੋ ਮਰੀਚਕਃ । ਕੁਸੁਮੋਦਸ਼੍ਚ ਮੌਦਾਕਿਃ ਸਪ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ ॥ ੨,੪.
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਲਦਾ, ਕੁਮਾਰਾ, ਮੁਕੁਮਾਰਾ, ਮਰੀਚਕਾ, ਕੁਸੁਮੋਦਾ, ਮੌਦਾਕੀ ਤੇ ਮਹਾਦਰੁਮ ਸਨ।
ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਪਤ ਵਰ੍षਵਿਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਣਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਵੀ, ਉਹ ਸੱਤ ਇਲਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਰੋਦਯਗਿਰਿਰ੍ਜਲਾਧਾਰਸ੍ਤਥਾਪਰਃ । ਤਥਾ ਰੈਵਤਕਃ ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤਥੈਵਾਸ੍ਤਗਿਰਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜ । ਆਮ੍ਬਿਕੇਯਸ੍ਤਥਾ ਰਮ੍ਯਃ ਕੇਸਰੀ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉਦਯਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਲਾਧਾਰਾ ਦੂਜਾ ਹੈ, ਰੈਵਤਕਾ, ਸ਼ਿਆਮਾ, ਅਸਤਗਿਰਿ, ਆਂਬਿਕੇਯਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਃ । ਯਤ੍ਰਤ੍ਯਵਾਤਸਂਸ੍ਪਾਰ੍ਸ਼ਾਦਾਹ੍ਲਾਦੋ ਜਾਯਤੇ ਪਰਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਸ਼ਾਕ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਾਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਚ ਨਲਿਨੀ ਧੇਨੁਕਾ ਚ ਯਾ । ਇਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਵੇਣੁਕਾ ਚੈਵ ਗਭਸ੍ਤੀ ਸਪ੍ਤਮੀ ਤਥਾ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਸੱਤ ਦਰਿਆ ਹਨ: ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਨਲਿਨੀ, ਧੇਨੁਕਾ, ਇਕਸ਼ੁ, ਵੇਣੁਕਾ ਤੇ ਗਭਸਤੀ।
ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਨਦ੍ਯੋ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਮਹੀਧਰਾਸ੍ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੇ ਦਰਿਆ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਪਹਾੜ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਮੁਦਾਯੁਕ੍ਤਾ ਜਲਦਾਦਿषੁ ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਰ੍षषੁ ਤੇ ਜਨਪਦਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ॥ ੨,੪.
ਜੋ ਲੋਕ ਜਲਦਾ ਆਦਿ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਹਾਨਿਰ੍ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਨ ਸਂਘਰ੍षਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਵ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਰਮੋ ਨਾਪਿ ਤੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਸਪ੍ਤਸੁ ॥ ੨,੪.
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ। ਉਹਨਾਂ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਾਗਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਨਸਾ ਮਨ੍ਦਗਾਸ੍ਤਥਾ । ਵਙ੍ਗਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਭੂਯਿष੍ਠਾ ਮਾਗਧਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਥਾ । ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਸਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਤੁ ਮਨ੍ਦਗਾਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਵੰਗ, ਮਾਗਧ, ਮਾਨਸ ਤੇ ਮੰਦਗਾ ਲੋਕ ਹਨ। ਵੰਗ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਮਾਗਧ ਲੋਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਨ, ਮਾਨਸ ਵੈਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਮੰਦਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਤੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੂਰ੍ਯਰੂਪਧਰੋ ਮੁਨੇ । ਯਥੋਕ੍ਤੌਰਿਜ੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਭਿਃ ॥ ੨,੪.
ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਸ੍ਤੁ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦੇਨ ਸਮਾਵृਤਃ । ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਵਲਯੇਨੇਵ ਵੇष੍ਟਿਤਃ ॥ ੨,੪.
ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੀ ਮਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗੂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪੁष੍ਕਰਾਖ੍ਯੇਨ ਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਦ੍ਵੀਪੇਨ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਾਤ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੪.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਦੇ ਟਾਪੂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਸਵਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਵੀਰੋऽਭਵਤ੍ਸੁਤਃ । ਧਾਤੁਕਿਸ਼੍ਚ ਤਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍षੇ ਨਾਮਚਿਹ੍ਨਿਤੇ । ਮਹਾਵੀਰਂ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਦ੍ਧਾਤੁਕੀਖਣ੍ਡਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪.
ਪੁਸ਼ਕਰ ਉੱਤੇ ਸਵਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਦੋ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ: ਮਹਾਵੀਰ ਤੇ ਧਾਤੁਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਾਤੁਕੀਖੰਡ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਏਕਸ਼੍ਚਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤੋ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਃ । ਮਾਨਾਸੋਤ੍ਤਰਸਂਜ੍ਞੋ ਵੈ ਮਧ੍ਯਤੋ ਵਲਯਾਕृਤਿਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਨਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗੂ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ । ਤਾਵਦੇਵ ਚ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ ॥ ੨,੪.
ਉਹ ਪਹਾੜ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਤਨਾ ਹੀ ਚੌੜਾ ਵੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਗੋਲਾਈ ਵਿੱਚ।
ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪਵਲਯਂ ਮਧ੍ਯੇਨ ਵਿਭਜਨ੍ਨਿਵ । ਸ੍ਥਿਤੋਸੌ ਤੇਨ ਵਿਛਿਨ੍ਨਂ ਜਾਤਂ ਤਦ੍ਵਰ੍षਕਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੪.
ਉਹ ਪਹਾੜ ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਕਰਕੇ ਦੋ ਇਲਾਕੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਲਯਾਕਾਰਮੇਕੈਕਂ ਤਯੋਰ੍ਵਰ੍षਂ ਤਥਾ ਗਿਰਿਃ ॥ ੨,੪.
ਉਹਨਾਂ ਹਰ ਇਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚੋਹੇ 'ਚ ਇਕ ਗਿਰੀ ਦੀ ਘੇਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ । ਵਿਰਾਮਯਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਚ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਅਧਮੋਤ੍ਤਮੌ ਨ ਤੇष੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਨ ਵਧ੍ਯਵਧਕੌ ਦ੍ਵਿਜ । ਨੇਰ੍ष੍ਯਾਸੂਯਾ ਭਯਂ ਦ੍ਵੇषੋ ਦੋषੋ ਲੋਭਾਦਿਕੋ ਨ ਚ ॥ ੨,੪.
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਧੀਆ; ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ। ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਵੈਰ, ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਲੋਭ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼।
ਮਹਾਪੀਤਂਬਹਿਰ੍ਵਰ੍षਂ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡਮਨ੍ਤਤਃ । ਮਾਨਸੋਤ੍ਤਰਸ਼ੌਲਸ੍ਯ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਾਦਿਸੇਵਿਤਮ੍ ॥ ੨,੪.
ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਦੇਵ-ਦੈਤ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਾਨृਤੇਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਾਂ ਦ੍ਵੀਪੇ ਪੁष੍ਕਰਸਂਜ੍ਞਿਤੇ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਨਦ੍ਯਃ ਸ਼ੈਲਾ ਵਾ ਦ੍ਵੀਪੇ ਵਰ੍षਦ੍ਵਯਾਨ੍ਵਿਤੇ ॥ ੨,੪.
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਦੇ ਟਾਪੂ 'ਚ ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਨਾ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਪਹਾੜ।
ਤੁਲ੍ਯਪੇषਾਸ੍ਤੁ ਮਨੁਜਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰੈਕਰੂਪਿਣਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਹੀਨਂ ਧਰ੍ਮਾਚਰਣਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਯੀਵਾਰ੍ਤਾਦਣ੍ਡਨੀਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਰਹਿਤਞ੍ਚ ਯਤ੍ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਤੀ-ਅਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਹਨ, ਨਾ ਧਰਮ-ਕਰਮ, ਨਾ ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ-ਕਾਨੂੰਨ, ਨਾ ਸੇਵਾ।
ਵਰ੍षਦ੍ਵਯਂ ਤੁ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਭੌਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋਯਮੁਤ੍ਤਮਃ । ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁਖਦਃ ਕਾਲੋ ਜਰਾਰੋਗਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡਸਂਜ੍ਞੇऽਥ ਮਹਾਵੀਰੇ ਚ ਵੈ ਮੁਨੇ ॥ ੨,੪.
ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਇਹ ਦੋ ਖੇਤਰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸੁਗਮ ਸੁਵਰਗ ਹਨ; ਹਰ ਰੁੱਤ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਃ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ॥ ੨,੪.
ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ 'ਚ ਵੱਡਾ ਨਯਗਰੋਧ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੇਵ-ਦੈਤ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨੋਦਧਿਨਾ ਪੁष੍ਕਰਃ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਸਮੇਨ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯੈਵ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੪.
ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੋਹਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਹੀ ਬਰਾਬਰ, ਗੋਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਭਿਰਾਵृਤਾਃ । ਦ੍ਵੀਪਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਮਾਨੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣੌ ਪਰੌ ॥ ੨,੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਦੇ ਗਠਜੋੜ 'ਚ ਹਨ; ਹਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਜੋੜ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ।
ਪਯਾਂਸਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਸਮਾਨਿ ਵੈ । ਨ੍ਯੂਨਾਤਿਰਿਕ੍ਤਤਾ ਤੇषਾਂ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੪.
ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਘਾਟ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।