ਕਾਰੂषਾ ਮਾਲਬਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਨਿਵਾਸਿਨਃ । ਸੌਵੀਰਾਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾ ਹੂਣਾਃ ਸਾਲ੍ਵਾਃ ਕੋਸਲਵਾਸਿਨਾਃ ॥ ੨,੩.
ਕਾਰੂਸ਼, ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ; ਸੌਵੀਰ, ਸੈੰਧਵ, ਹੂਣ, ਸਾਲਵ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹਨ।
ਮਾਦ੍ਰਾਰਾਮਾਸ੍ਤਥਾਮ੍ਬष੍ਠਾ ਪਾਰਸੀਕਾਦਯਸ੍ਤਥਾ । ਆਸਾਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸਲਿਲਂ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਹਿਤਾਃ ਸਦਾ । ਸਮੀਪਤੋ ਮਹਾਭਾਗ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਕੁਲਾਃ ॥ ੨,੩.
ਮਾਦਰ, ਰਾਮ, ਅੰਬਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀਕ ਆਦਿ ਹੋਰ ਲੋਕ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਥੋਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਭਾਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਭਾਰਤੇ ਵਰ੍षੇ ਯੁਗਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਞ੍ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੩.
ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ: ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿ; ਹੋਰ ਥਾਂ ਇਹ ਯੁਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਜੁਹ੍ਵਤੇ ਚਾਤ੍ਰ ਯਜ੍ਵਨਃ । ਦਾਨਾਨਿ ਚਾਤ੍ਰ ਦੀਯਨ੍ਤੇ ਪਰਲੋਕਾਰ੍ਥਮਾਦਰਾਤ੍ ॥ ੨,੩.
ਇਥੇ ਮੁਨੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਥੇ ਦਾਨ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਰਲੋਕ ਦੀ خاطر ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੈਰ੍ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪੇ ਸਦੇਜ੍ਯਤੇ । ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯਜ੍ਞਮਯੋ ਵਿष੍ਣੁਰਨ੍ਯਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ॥ ੨,੩.
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਸ਼ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਹੋਰ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨਮਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਭਾਰਤਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਜਨ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਯਤੋ ਹਿ ਕਰ੍ਮਭੂਰੇषਾ ਹ੍ਯਤੋਨ੍ਯਾ ਭੋਗਭੂਮਯਃ ॥ ੨,੩.
ਇਥੇ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਧਰਤੀਆਂ ਸਿਰਫ ਭੋਗ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰੈਰਪਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਕਦਾਚਿਲ੍ਲਭਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਸਂਚਯਾਤ੍ ॥ ੨,੩.
ਇਥੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਜੀਵ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਪੂਣ ਦੇ ਸੰਚੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ਕਿਲ ਗੀਤਕਾਨਿ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਭਾਰਤ ਭੂਮਿਭਾਗੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਾਸ੍ਪਦਮਾਰ੍ਗਭੂਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੂਯਃ ਪੁਰੁषਾਃ ਸੁਰਤ੍ਵਾਤ੍ ॥ ੨,੩.
ਦੇਵਤੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—'ਧਨਿਆ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਇਥੇ, ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।'
ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਸਂਕਲ੍ਪਿਤਤਤ੍ਫਲਾਨਿ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋ ਪਰਮਾਤ੍ਮ੍ਭੂਤੇ । ਅਵਾਪ੍ਯ ਤਾਂ ਕਰ੍ਮਮਹੀਮਨਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਲ੍ਲਯਂ ਯੇ ਤ੍ਵਮਲਾਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ॥ ੨,੩.
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਨੂੰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨੀਮ ਨੈਤਤ੍ਕ੍ਵ ਵਯਂ ਵਿਲੀਨੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਦੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਦੇਹਬਨ੍ਧਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮ ਧਨ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾ ਯੇ ਭਾਰਤੇ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਰਹੀਨਾਃ ॥ ੨,੩.
ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹ ਛੁਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਨਹੀਂ, ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਹਨ।
ਨਵਵਰ੍षਂ ਤੁ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪਮਿਦਂ ਮਯਾ । ਲਕ੍ਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਤਵ ॥ ੨,੩.
ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਸਮਾਵृਤ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਰਃ । ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਵਲਯਾਕਾਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਧਿਰ੍ਬਹਿਃ ॥ ੨,੩.
ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਵਲ ਚੱਕਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦੇਨ ਯਥਾ ਦ੍ਵੀਪੋ ਜਮ੍ਬੂਸਂਜ੍ਞੋऽਭਿਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਾਰਮੁਦਧਿਂ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੨,੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਸਂਮਿਤਃ । ਸ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪ ਉਦਾਹृਤਃ ॥ ੨,੪.
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤ ਮੇਧਾਤਿਥੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਵੈ । ਜ੍ਯੇष੍ਠ ਸ਼ਾਨ੍ਤਹਯੋ ਨਾਮ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਃ ॥ ੨,੪.
ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਧਾਤਿਥਿ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਂਤਹਯਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾ।
ਸੁਖੋਦਯਸ੍ਤਥਾਨਨ੍ਦਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਏਵ ਚ । ਧ੍ਰੁਵਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਾ ਹਿ ਤੇ ॥ ੨,੪.
ਸੁਖੋਦਯਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਖੇਮਕਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਧ੍ਰੁਵ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਹਯਂ ਵਰ੍षਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਚ ਸੁਖਂ ਤਥਾ । ਆਨਨ੍ਦਂ ਚ ਸ਼ਿਵਂ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਂ ਧ੍ਰੁਵਮੇਵ ਚ ॥ ੨,੪.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤਹਯ, ਵਰਸ਼, ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ ਅਤੇ ਸੁਖ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਕਾਰਕਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ । ਸਪ੍ਤੈਵ ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ॥ ੨,੪.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਗੋਮਦੇਸ਼੍ਚੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦੌ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਤਥਾ । ਸੋਮਕਃ ਮੁਮਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਭ੍ਰਾਜਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੪.
ਉਹ ਹਨ ਗੋਮਦ, ਚੰਦਰ, ਨਾਰਦ, ਦੁੰਦੁਭੀ, ਸੋਮਕ, ਮੁਮਨਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੈਭ੍ਰਾਜ।
ਵਰ੍षਾਚਲੇषੁ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਵਰ੍षੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਚਾਨਘਾਃ । ਵਸਂਤਿ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਹਿਤਾਃ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੨,੪.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕੋ, ਲੋਕ ਸਦਾ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੇषੁ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ਼੍ਚਿਰਾਚ੍ਚ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਃ । ਨਾਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵਕਾਲਸੁਖਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੨,੪.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਨਾ ਰੋਗ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤੈਵ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ । ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਪਾਪਂ ਹਰਨ੍ਤਿ ਯਾਃ ॥ ੨,੪.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਤਪ੍ਤਾ ਸ਼ਿਖੀ ਚੈਵ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਕ੍ਲਮਃ । ਅਮृਤਾ ਸੁਕृਤਾ ਚੈਵ ਸਪ੍ਤੈਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ ॥ ੨,੪.
ਉਹ ਹਨ ਅਨੁਤਪਤਾ, ਸ਼ਿਖੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਕਲਮ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਸੁਕ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਨਦੀ ਉਥੇ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇ ਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਥਾ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤਵ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਥਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਦਿ ਸਦਾਹृष੍ਟਾ ਨਦੀਰ੍ਜਨਪਦਾਸ੍ਤੁਤੇ ॥ ੨,੪.
ਇਹ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਮੁੱਖ ones, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਅਪਸਰ੍ਪਿਣੀ ਨ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਨ ਚੈਵੋਤ੍ਸਰ੍ਪਿਣੀ ਦ੍ਵਿਜ । ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਸ੍ਤਿ ਯੁਗਾਵਸ੍ਥਾ ਤੇषੁ ਸ੍ਤਾਨੇषੁ ਸਪ੍ਤਸੁ ॥ ੨,੪.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਅਪਸਰਪਣੀ ਹੈ, ਨਾ ਉਤਸਰਪਣੀ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸਮਃ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਮਹਾਮਤੇ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਦਿषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਤਿਕੇषੁ ਵੈ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਪਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਨਾ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਨਾਮਯਾਃ । ਧਰ੍ਮਃ ਪਞ੍ਚਸ੍ਵਥੈਤੇषੁ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭਾਗਸ਼ਃ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਲੋਕ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਿਨਾ ਰੋਗ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ॥ ੨,੪.
ਉਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹਨ; ਸੁਣ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਆਰ੍ਯਕਾਃ ਕੁਰਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦਿਸ਼੍ਯਾ ਭਾਵਿਨਸ਼੍ਚੇ ਤੇ । ਵਿਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਵੈਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ॥ ੨,੪.
ਉਹ ਆਰਯਕ, ਕੁਰਾਰ, ਵਿਦਿਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਭਾਵਿਨਾ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਜ੍ਮਬੂਵृਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਤੁ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਮਹਾਂਸ੍ਤਰੁਃ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਨ੍ਨਾਮਸਂਜ੍ਞੋਯਂ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ॥ ੨,੪.
ਉਸ ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਲਕਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਪਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।