ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਚ ऋਚਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਸੋਮਂ ਰਥਨ੍ਤਰਮ੍ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਂ ਚ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪ੍ਰਥਮਾਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ ਸਾਮ, ਰਥੰਤਰ ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਯਜੂਂषਿ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਂ ਛਨ੍ਦਃ ਸ੍ਤੋਮਂ ਪਂਚਦਸ਼ਂ ਤਥਾ । ਬृਹਤ੍ਸਾਮ ਤਥੋਕ੍ਥਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ, ਪੰਦਰਾਂ ਸਤੋਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਤ ਸਾਮ ਅਤੇ ਉਕਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਸਾਮਾਨਿ ਜਗਤੀਛਨ੍ਦਃ ਸ੍ਤੋਮਂ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਂ ਤਥਾ । ਵੈਰੂਪਮਤਿਰਾਤ੍ਰਂ ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਗਤੀ ਛੰਦ, ਸਤਾਰਾਂ ਸਤੋਮਾ, ਵੈਰੂਪ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਏਕਵਿਂਸ਼ਮਥਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਾਣਮੇਵ ਚ । ਅਨੁष੍ਟੁਭਂ ਚ ਵੈਰਾਜਮੁਤ੍ਤਰਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਅਥਰਵੇਦ ਦਾ ਇਕਵੀਸ, ਆਪਤੋਰੀਆਮਾ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਅਤੇ ਵੈਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਦੇਵਾਸੁਰਪਿਤॄਨ੍ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨੁष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮੇ; ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਰਚਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਤਤਃ ਪੁਨਃ ਸਸਰ੍ਜਾਦੌ ਸਂਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਨ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਨਰਕਿਨ੍ਨਰਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਯਃ ਪਸ਼ੁਮृਗੋਰਗਾਨ੍ । ਅਵ੍ਯਯਂ ਚ ਵ੍ਯਯਂ ਚੈਵ ਯਦਿਦਂ ਸ੍ਥਾਣੁਜਂਗਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਾਗ, ਕਿੰਨਰ, ਰਾਖਸ਼, ਪੰਛੀ, ਜਾਨਵਰ, ਗਾਂ, ਸੱਪ, ਨਾਸਵਾਨ ਅਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭਗਵਾਨਾਦਿਕृਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤੇषਾਂ ਯੇ ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृष੍ਟ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ । ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਦਿ ਕਰਤਾ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫੜਦੇ ਹਨ।
ਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਂਸ੍ਰੇ ਮृਦੁਕ੍ਰੂਰੇ ਧਰ੍ਮਧਰ੍ਮਾਵृਤਾਨृਤੇ । ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਚਤੇ
ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਅਹਿੰਸਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਕਰੜੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਉਹ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿ ਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਵਿਨਿਯੋਗਂ ਚ ਧਾਤੈਵਂ ਵ੍ਯਸृਜਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਮ ਰੂਪਂ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਪਂਚਨਮ੍ । ਵੇਦਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯ ਏਵਾਦੌ ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ।
ऋषੀਣਾਂ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਯਥਾ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤਾਨਿ ਵੈ । ਤਥਾ ਨਿਯੋਗਯੋਗ੍ਯਾਨਿ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਸੋऽਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਣਾਏ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤੱਵ ਦਿੱਤੇ।
ਯਥਰ੍ਤੁष੍ਵृਤੁਲਿਂਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯ ਯੇ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਭਾਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਰੋਤ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੋਸੌ ਸृਜ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਐਸਾ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।
(ਗृਹਸ੍ਥਸਦਾਚਾਰਾਣਾਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਵਿਧੇਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣਨਮ੍) ਸਗਰ ਉਵਾਚ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਦਾਚਾਰਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਮੁਨੇ । ਲੋਕਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਯਮਾਤਿष੍ਠਨ੍ਨ ਹੀਯਤੇ
ਸਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਔਰ੍ਵ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪृਥਿਵੀਪਾਲ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸਦਾਚਾਰਵਤਾ ਪੁਂਸਾ ਜਿਤੌ ਲੋਕਾਵੁਭਾਵਪਿ
ਔਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੁਣੋ; ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਵਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੋषਾਸ੍ਤੁ ਸਚ੍ਛਬ੍ਦਃ ਸਾਧੁਵਾਚਕਃ । ਤੇषਾਮਾਚਰਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਹੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਥ ਮਨਵਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ੍ਤਥਾ । ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾਰਃ ਕਰ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚ ਮਹੀਪਤੇ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਚੋਤ੍ਥਾਯ ਮਨਸਾ ਮਤਿਮਾਨ੍ਨृਪ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚਾਪ੍ਯਵਿਰੋਧਿਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਠ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਮਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇ।
ਅਪੀਡਯਾ ਤਯੋਃ ਕਾਮਮੁਭਯੋਰਪਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੇ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਮੁਕ ਜਾਣ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਦਰ੍ਥਕਾਮੌ ਧਰ੍ਮਪੀਡਾਕਰੌ ਨृਪ । ਧਰ੍ਮਮਪ੍ਯਸੁਖੋਦਰ੍ਕਂ ਲੋਕਵਿਦ੍ਵੇष੍ਟਮੇਵ ਚ
ਰਾਜਾ, ਜੇ ਦੌਲਤ ਤੇ ਇੱਛਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਵੇ; ਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋਵੇ।
ਤਤਃ ਕਲ੍ਯਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੈਤ੍ਰਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਿਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ।
ਨੈਰृਤ੍ਯਾਮਿषੁਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਮਤੀਤ੍ਯਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਭੁਵਃ । ਦੂਰਾਦਾਵਸਥਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀषਂ ਚ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਪਿਸਾਬ ਤੇ ਪਖਾਣਾ ਕਰੇ।
ਪਾਦਾਵਨੇਜਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪੇਨ੍ਨ ਗृਹਾਙ੍ਗਣੇ
ਪੈਰ ਧੋਣ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁੱਟੇ।
ਆਤ੍ਮਚ੍ਛਾਯਾਂ ਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾਂ ਗੋਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨ੍ਯਨਿਲਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਗੁਰੁਦ੍ਵਿਜਾਦੀਂਸ੍ਤੁ ਬੁਧੋ ਨਾਧਿਮੇਹੇਤ੍ ਕਦਾਚਨ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਏ, ਰੁੱਖ ਦੇ ਸਾਏ, ਗਾਂ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿਸਾਬ ਨਾ ਕਰੇ।
ਨ ਕृष੍ਟੇ ਸਸ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਵਾ ਗੋਵ੍ਰਜੇ ਜਨਸਂਸਦਿ । ਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਨ ਨਦ੍ਯਾਦਿਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਜੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਫਸਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਾਂ ਦੇ ਢੋਹ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ।
ਨਾਪ੍ਸੁ ਨੈਵਾਮ੍ਭਸਸ੍ਤੀਰੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਵੈ ਪੁਰੀषਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਪਖਾਣਾ ਜਾਂ ਪਿਸਾਬ ਨਾ ਕਰੇ।
ਉਦਙ੍ਮੁਖੋ ਦਿਵਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਵਿਪਰੀਤਮੁਖੋ ਨਿਸ਼ਿ । ਕੁਰ੍ਵੀਤਾਨਾਪਦਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਮੂਤ੍ਰੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਪਿਸਾਬ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ, ਪਰ ਜੇ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ।
ਤृਣੈਰਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਵਸੁਧਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਾਵृਤਮਸ੍ਤਕਃ । ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਨਾਤਿਚਿਰਂ ਤਤ੍ਰ ਨੈਵ ਕਿਂਚਿਦੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਘਾਹ ਪਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕਪੜਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਰਹੇ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ।
ਵਲ੍ਮੀਕਮੂषਿਕੋਦ੍ਭੂਤਾਂ ਮृਦਂ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ਜਲਾਂ ਤਥਾ । ਸ਼ੌਚਾਵਸ਼ਿष੍ਟਾਂ ਗੇਹਾਚ੍ਚ ਨਾਦਦ੍ਯਾਲ੍ਲੇਪਸਮ੍ਭਵਾਮ੍
ਚਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ ਜੋ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲ, ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ, ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਫ਼ੀ ਲਈ ਨਾ ਲਏ।