ਮੈਵਂ ਭੋ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮੇष ਯੈਰੁਕ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਊਚੁਃ ਖਾਦਾਮ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਯੇ ਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਜਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੋ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ,' ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਬਣੇ; ਹੋਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਖਾ ਲਈਏ,' ਉਹ ਯਕਸ਼ ਬਣੇ, ਖਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਅਪ੍ਰਿਯੇਣ ਤੁ ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤਵੇਧਸਃ । ਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰਸੋ ਭੂਯਃ ਸਮਾਰੋਹਨ੍ਤ ਤਚ੍ਛਿਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਕੇ, ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜ ਗਏ; ਝੜੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰ ਉੱਗ ਆਏ।
ਸਰ੍ਪਣਾਤ੍ਤੇऽਭਵਨ੍ ਸਰ੍ਪਾ ਹੀਨਤ੍ਵਾਦਹਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਨਿਰ੍ਮਮੇ । ਵਰ੍ਣੇਨ ਕਪਿਸ਼ੇਨੋਗ੍ਰਭੂਤਾਸ੍ਤੇ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ
ਉਹ ਝੜਨ ਤੋਂ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਝੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਹੀਨ' ਕਹਾਏ; ਫਿਰ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਗਰ ਜੀਵ ਰਚੇ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਧ੍ਯਾਯਤੋਂਗਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪਿਬਨ੍ਤੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਵਾਚਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਗੰਧਰਵ ਤੁਰੰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਬੋਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਏਤਾਨਿ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਚ੍ਛਕ੍ਤਿਚੋਦਿਤਃ । ਤਤਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਤੋਨ੍ਯਾਨਿ ਵਯਾਂਸਿ ਵਯਸੋऽਸृਜਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਰਚ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਰਚੇ।
ਅਵਯੋ ਵਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮੁਖਤੋਜਾਃ ਸ ਸृष੍ਟਵਾਨ੍ । ਸृष੍ਟਵਾਨੁਦਰਾਦ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਪੰਛੀ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਜੀਵ, ਪੇਟ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ, ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਤਙ੍ਗਾਨ੍ਰਾਸਭਾਨ੍ਗਵਯਾਨ੍ਮृਗਾਨ੍। ਉष੍ਟ੍ਰਾਨਸ਼੍ਵਤਰਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨ੍ਯਙ੍ਕੂਨਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਾਤਯਃ
ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਧੇ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਹਿਰਣ, ਉੱਠ, ਖਚਰ, ਨਾਠ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਓषਧ੍ਯਃ ਫਲਮੂਲਿਨ੍ਯੋ ਰੋਮਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯਾਦੌ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਸृष੍ਟ੍ਵਾਪਸ਼੍ਚੌषਧੀਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯੁਯੋਜਸ ਤਦਾਧ੍ਵਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫਲ ਤੇ ਜੜ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੌਦੇ ਰਚ ਕੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।
ਗੌਰਜਃ ਪੁਰੁषੋ ਮੇषਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਵਤਰਗਰ੍ਦਭਾਃ । ਏਤਾਨ੍ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨ੍ਪਸ਼ੂਨਾਹੁਰਾਰਣ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਮਨੁੱਖ, ਮੇਂਡਾ, ਘੋੜੇ, ਖਚਰ ਤੇ ਗਧੇ—ਇਹ ਗ੍ਰਾਮੀ ਪਸ਼ੂ ਹਨ; ਹੁਣ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਵਾਪਦਾ ਦ੍ਵਿਖੁਰਾ ਹਸ੍ਤੀ ਵਾਨਰਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਪਂਚਮਾਃ । ਔਦਕਾਃ ਪਸ਼ਵਃ षष੍ਠਾਃ ਸਪ੍ਤਮਾਸ੍ਤੁ ਸਰੀਸृਪਾਃ
ਮਾਸਖੋਰ, ਦੋ ਖੁਰ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀ, ਬਾਂਦਰ, ਪੰਛੀ ਪੰਜਵੇਂ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਛੇਵੇਂ, ਤੇ ਸਰਪ ਸੱਤਵੇਂ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਚ ऋਚਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਸੋਮਂ ਰਥਨ੍ਤਰਮ੍ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਂ ਚ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪ੍ਰਥਮਾਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ ਸਾਮ, ਰਥੰਤਰ ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਯਜੂਂषਿ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਂ ਛਨ੍ਦਃ ਸ੍ਤੋਮਂ ਪਂਚਦਸ਼ਂ ਤਥਾ । ਬृਹਤ੍ਸਾਮ ਤਥੋਕ੍ਥਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ, ਪੰਦਰਾਂ ਸਤੋਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਤ ਸਾਮ ਅਤੇ ਉਕਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਸਾਮਾਨਿ ਜਗਤੀਛਨ੍ਦਃ ਸ੍ਤੋਮਂ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਂ ਤਥਾ । ਵੈਰੂਪਮਤਿਰਾਤ੍ਰਂ ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਗਤੀ ਛੰਦ, ਸਤਾਰਾਂ ਸਤੋਮਾ, ਵੈਰੂਪ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਏਕਵਿਂਸ਼ਮਥਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਾਣਮੇਵ ਚ । ਅਨੁष੍ਟੁਭਂ ਚ ਵੈਰਾਜਮੁਤ੍ਤਰਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਅਥਰਵੇਦ ਦਾ ਇਕਵੀਸ, ਆਪਤੋਰੀਆਮਾ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਅਤੇ ਵੈਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਦੇਵਾਸੁਰਪਿਤॄਨ੍ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨੁष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮੇ; ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਰਚਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਤਤਃ ਪੁਨਃ ਸਸਰ੍ਜਾਦੌ ਸਂਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਨ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਨਰਕਿਨ੍ਨਰਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਯਃ ਪਸ਼ੁਮृਗੋਰਗਾਨ੍ । ਅਵ੍ਯਯਂ ਚ ਵ੍ਯਯਂ ਚੈਵ ਯਦਿਦਂ ਸ੍ਥਾਣੁਜਂਗਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਾਗ, ਕਿੰਨਰ, ਰਾਖਸ਼, ਪੰਛੀ, ਜਾਨਵਰ, ਗਾਂ, ਸੱਪ, ਨਾਸਵਾਨ ਅਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭਗਵਾਨਾਦਿਕृਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤੇषਾਂ ਯੇ ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृष੍ਟ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ । ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਦਿ ਕਰਤਾ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫੜਦੇ ਹਨ।
ਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਂਸ੍ਰੇ ਮृਦੁਕ੍ਰੂਰੇ ਧਰ੍ਮਧਰ੍ਮਾਵृਤਾਨृਤੇ । ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਚਤੇ
ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਅਹਿੰਸਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਕਰੜੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਉਹ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿ ਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਵਿਨਿਯੋਗਂ ਚ ਧਾਤੈਵਂ ਵ੍ਯਸृਜਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਮ ਰੂਪਂ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਪਂਚਨਮ੍ । ਵੇਦਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯ ਏਵਾਦੌ ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ।
ऋषੀਣਾਂ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਯਥਾ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤਾਨਿ ਵੈ । ਤਥਾ ਨਿਯੋਗਯੋਗ੍ਯਾਨਿ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਸੋऽਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਣਾਏ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤੱਵ ਦਿੱਤੇ।
ਯਥਰ੍ਤੁष੍ਵृਤੁਲਿਂਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯ ਯੇ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਭਾਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਰੋਤ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੋਸੌ ਸृਜ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਐਸਾ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।
(ਗृਹਸ੍ਥਸਦਾਚਾਰਾਣਾਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਵਿਧੇਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣਨਮ੍) ਸਗਰ ਉਵਾਚ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਦਾਚਾਰਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਮੁਨੇ । ਲੋਕਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਯਮਾਤਿष੍ਠਨ੍ਨ ਹੀਯਤੇ
ਸਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਔਰ੍ਵ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪृਥਿਵੀਪਾਲ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸਦਾਚਾਰਵਤਾ ਪੁਂਸਾ ਜਿਤੌ ਲੋਕਾਵੁਭਾਵਪਿ
ਔਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੁਣੋ; ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਵਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੋषਾਸ੍ਤੁ ਸਚ੍ਛਬ੍ਦਃ ਸਾਧੁਵਾਚਕਃ । ਤੇषਾਮਾਚਰਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਹੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਥ ਮਨਵਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ੍ਤਥਾ । ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾਰਃ ਕਰ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚ ਮਹੀਪਤੇ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਚੋਤ੍ਥਾਯ ਮਨਸਾ ਮਤਿਮਾਨ੍ਨृਪ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚਾਪ੍ਯਵਿਰੋਧਿਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਠ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਮਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇ।
ਅਪੀਡਯਾ ਤਯੋਃ ਕਾਮਮੁਭਯੋਰਪਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੇ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਮੁਕ ਜਾਣ।