ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਤੋਯਾਨਿ ਖੁਰਾਗ੍ਰਵਿਕ੍ਸ਼ਤਰਸਾਤਲੇऽਧਃ ਕृਤਸ਼ਬ੍ਦਸਨ੍ਤਤਿ । ਸ਼੍ਵਾਸਾਨਿਲਾਸ੍ਤਾਃ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਜਨੇ ਯੇ ਨਿਯਤਾ ਵਸਨ੍ਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਸਾਤਲ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਯੋਗੀ ਚਲ ਪਏ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਲਾਰ੍ਦ੍ਰ ਕੁਕ੍ਸ਼ੇਰ੍ਮਹਾਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਹੀਂ ਵਿਗृਹ੍ਯ । ਵਿਧੁਨ੍ਵਤੋ ਵੇਦਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਰੋਮਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾ ਮੁਨਯਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ
ਜਦ ਮਹਾਂ ਵਰਾਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤੋषਪਰੀਤਚੇਤਸੋ ਲੋਕੇ ਜਨੇ ਯੇ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਃ । ਸਨਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਤਿਨਮ੍ਰਕਨ੍ਧਰਾ ਧਰਾਧਰਂ ਧੀਰਤਰੋਦ੍ਧਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਸੰਨੰਦਨ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਥਾਮਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਯੇਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਭੋ ਗਦਾਸ਼ਂਖਧਰਾਸਿਚਕ੍ਰਧृਕ੍ । ਪ੍ਰਸੂਤਿਨਾਸ਼ਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤੁਰੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਮਂ ਚ ਯਤ੍ਪਦਮ੍
ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਚਨਾ, ਨਾਸ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਪਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਪਾਦੇषੁ ਵੇਦਾਸ੍ਤਵ ਯੂਪਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਦਨ੍ਤੇषੁ ਜਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚਿਤਯਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ । ਹੁਤਾਸ਼ਜਿਹ੍ਵੋਸਿ ਤਨੂਰੁਹਾਣਿ ਦਰ੍ਭਾਃ ਪ੍ਰਭੋ ਯਜ੍ਞਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦੰਦ sacrificial post ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੰਦ ਕਰਮ ਹਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਹਵਨ ਕੂੰਡ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਰੋਮ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ।
ਵਿਲੋਚਨੇ ਰਾਤ੍ਰ੍! ਯਹਨੀ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੇ । ਸੂਕ੍ਤਾਨ੍ਯਸ਼੍षੋਆ!ਣਿ ਸਟਾਕਲਾਪੋ ਘ੍ਰਾਣਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਹਵੀਂषਿ ਦੇਵ
ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਰ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਟਾ ਸੂਕਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨੱਕ ਸਭ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ।
ਸ੍ਰੁਕ੍ਤੁਣ੍ਡਸਾਮਸ੍ਵਰਧੀਰਨਾਦਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਕਾਯਾਖਿਲਸਤ੍ਰਸਨ੍ਧੇ । ਪੂਰ੍ਤੇष੍ਟਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣੋਸਿ ਦੇਵ ਸਨਾਤਨਾਤ੍ਮਨ੍ਭਗਵਨ੍ਪ੍ਰਸੀਦ
ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ sacrificial ladle ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰਬੀ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋ। ਹੇ ਸਦਾ ਆਤਮਾ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
ਪਦਕ੍ਰਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਭੁਵਂ ਭਵਨ੍ਤਮਾਦਿਸ੍ਥਿਤਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ । ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਮਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੋऽਸਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਨਾਥੋਸਿ ਪਰਾਵਰਸ੍ਯ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਆਦਿ ਤੇ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਗ੍ਰਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਮਸ਼੍षੋਮੇਤਦ੍ਭੂਮਣ੍ਡਲਂ ਨਾਥ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਤੇ । ਵਿਗਾਹਤਃ ਪਦ੍ਮਵਨਂ ਵਿਲਗ੍ਨਂ ਸਰੋਜਿਨੀਪਤ੍ਰਮਿਵੋਢਪਂਕਮ੍
ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਹਾਡੀ ਦੰਦ ਦੇ ਅੱਗੇ ਧਰਤੀ, ਓਸ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ, ਤਲਾਬ ਵਿਚੋਂ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਚੁੰਬੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਤੁਲਪ੍ਰਭਾਵ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਤਦ੍ਵਪੁषਾ ਤਵੈਵ । ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਜਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਸਮਰ੍ਥਦੀਪ੍ਤੇ ਹਿਤਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਭੋ ਭਵ ਤ੍ਵਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਲਾ ਵੱਡਾ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਤੁਹਾਡੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਹੋ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵੈਕੋ ਨਾਨ੍ਯੋਸ੍ਤਿ ਜਗਤਃ ਪਤੇ । ਤਵੈष ਮਹਿਮਾ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਦੇਤਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਮੇਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਵ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਰੂ ਪਮਯੋਗਿਨਃ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਗਿਆਨ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਪਰ ਭਟਕਿਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਮਖਿਲਂ ਜਗਦੇਤਦਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਅਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੋਹਸਂਪ੍ਲਵੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਦਾਰਥ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵਸਤੂ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਟਕਦੇ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਵਿਦਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚੇਤਸਸ੍ਤੇऽਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਦ੍ਰੂ ਪਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਗਿਆਨ ਸਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਸਰ੍ਵ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਭਵਾਯ ਜਗਤਾਮਿਮਾਮ੍ । ਉਦ੍ਧਰੋਰ੍ਵੀਮਮੇਯਾਤ੍ਮਞ੍ਛਨ੍ਨੋ ਦੇਹ੍ਯਬ੍ਜਲੋਚਨ
ਹੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕ। ਤੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿ ਕ੍ਤੋऽਸਿ ਭਗਵਨ੍ ਗੋਵਿਂਦ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍ । ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਭਵਾਯੇਸ਼ ਸ਼ਨ੍ਨੋ ਦੇਹ੍ਯਬ੍ਜਲੋਚਨ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੂੰ ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕ। ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼।
ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤੋ ਜਗਤਾਮੁਪਕਾਰਿਣੀ । ਭਵਤ੍ਵੇषਾ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸ਼ਨ੍ਨੋ ਦੇਹ੍ਯਬ੍ਜਲੋਚਨ
ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੇਰੀ ਇਹ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਮਹੀਧਰਃ । ਉਜ੍ਜਹਾਰ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮ੍ਭਸਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਜਲੌਘਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਨੌਰਿਵ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਵਿਤਤਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਦੇਹਸ੍ਯ ਨ ਮਹੀ ਯਾਤਿ ਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਵੱਡੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਡੁੱਬੀ ਨਹੀਂ।
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਸਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸੋਚਿਨੋਦ੍ਗਿਰੀਨ੍ । ਯਥਾਵਿਭਾਗਂ ਭਗਵਾਨਨਾਦਿਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰ ਕੇ, ਆਦਿ-ਸੁਆਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਯਸਰ੍ਗਦਗ੍ਧਾਨਖਿਲਾਨ੍ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਪृਥਿਵੀਤਲੇ । ਅਮੋਘੇਨ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸਸਰ੍ਜਾਮੋਘਵਾਞ੍ਛਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਸਿਰਜਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਚਾਹਿਆ।
ਭੂਵਿਭਾਗਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਭੂਰਾਦ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਭੂ ਆਦਿ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਧਰੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤੋऽਸੌ ਰਜਸਾ ਵृਤਃ । ਚਕਾਰ ਸृष੍ਟਿਂ ਭਗਵਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਧਰੋ ਹਰਿਃ
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਜਸ ਗੁਣ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਮੇਵਾऽਸੌ ਸृਜ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਗਕਰ੍ਮਣਿ । ਪ੍ਰਧਾਨਕਾਰਣੀਭੂਤਾ ਯਤੋ ਵੈ ਸृਜ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਮਿਤ ਮਾਤਰ ਹੈ; ਸਿਰਜਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੈਵਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਨੀਯਤੇ ਤਪਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਸ੍ਤੁ ਵਸ੍ਤੁਤਾਮ੍
ਨਿਮਿਤ ਮਾਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਵਸਤੂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ ਯਥਾ ਸਸਰ੍ਜ ਦੇਵੋऽਸੌ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਦਾਨਵਾਨ੍ । ਮਨੁष੍ਯਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦੀਨ੍ਭੂਵ੍ਯੋਮਸਲਿਲੌਕਸਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰ, ਦਾਨਵ, ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ?
ਯਦ੍ਗੁਣਂ ਯਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਚ ਯਦ੍ਰੂ ਪਂ ਚ ਜਗਦ੍ਦ੍ਵਿਜ। ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਸृष੍ਟਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ, ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਕਥਯਾਮ੍ਯੇਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਯਥਾ ਸਸਰ੍ਜ ਦੇਵੋਸੌ ਦੇਵਾਦੀਨਖਿਲਾਨ੍ਵਿਭੁਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ।
ਸृष੍ਟਿਂ ਚਿਂਤਯ ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ । ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ ਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਸ੍ਤਮੋਮਯਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਿਨਾ ਸਮਝ ਦੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਤਮੋਮੋਹੋ ਮਹਾਮੋਹਸ੍ਤਾਮਿਸ੍ਰੋ ਹ੍ਯਨ੍ਧਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਪਂਚਪਰ੍ਵੈषਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਮੋਹ, ਵੱਡਾ ਮੋਹ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਤੇ ਅੰਧਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।