ਤਤਃ ਸ ਦਿਗ੍ਗਜੈਰ੍ਬਾਲੋ ਭੂਭृਚ੍ਛਿਖਰਸਨ੍ਨਿਭੈਃ । ਪਾਤਿਤੋ ਧਰਣੀਪृष੍ਠ ਵਿषਾਣੈਰਵਪੀੜਿਤਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਮਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਮਿਭਦਨ੍ਤਾਃ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਃ । ਸ਼ੀਰ੍ਣਾ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਪ੍ਰਾਹ ਪਿਤਰਂ ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੰਦ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਦਨ੍ਤਾ ਗਜਾਨਾਂ ਕੁਲਿਸ਼ਾਗ੍ਰਨਿष੍ਠੁਰਾਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾ ਯਦੇਤੇ ਨ ਬਲਂ ਮਮੈਤਤ੍ । ਮਹਾਵਿਪਤ੍ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨੋऽਯਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਾਨੁਸ੍ਮਰਣਾਨੁਭਾਵਃ
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ, ਜੋ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਤੀਖੇ ਹਨ, ਟੁੱਟ ਗਏ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਵਾਲ੍ਯਤਾਮਸੁਰਾ ! ਵਹ੍ਨਿਰਪਸਰ੍ਪਤ ਦਿਗ੍ਗਜਾਃ । ਵਾਯੋ ਸਮੇਧਯਾਗ੍ਨਿਂ ਤ੍ਵਂ ਦਹ੍ਮਤਾਮੇष ਪਾਪਕृਤ੍ ਮਹਾਕਾष੍ਠਚ੍ਛਨ੍ਨਮਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤਂ ਤਤਃ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਦਾਨਵਾ ਵਹ੍ਨਿ ਦਦਹੁਃ ਖਾਮਿਨੋਦਿਤਾਃ
ਅਸੁਰੋ! ਅੱਗ ਜਲਾ ਦੋ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ; ਹਵਾ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾ; ਇਹ ਪਾਪੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੋ। ਫਿਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਤੈष ਵਹ੍ਨਿਃ ਪਵਨੇਰਿਤੋऽਪਿ ਨ ਮਾਂ ਦਹਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮਨ੍ਤਤੋऽਹਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਹ੍ਮਾਸ੍ਤਰਣਾਸ੍ਤृਤਾਨਿ ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਣਿ ਦਿਸ਼ਾਂ ਮੁਖਾਨਿ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਅੱਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ; ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪੱਟ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਠੰਡੀ ਹਨ।
ਅਥ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਦ੍ਰਿਜਾਃ । ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਾਚਮ੍ਨਾ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਵਾਗ੍ਮਿਨਃ
ਫਿਰ, ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਚਨ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਰਾਜਨ੍ ! ਨਿਯਮ੍ਯਤਾਂ ਕੋਪੋ ਬਾਲੇऽਤ੍ਰ ਤਨਯੇऽਨੁਜੇ । ਕੋਪੋ ਦੇਵਨਿਕਾਯੇषੁ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਸਫਲੋ ਯਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ! ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕੋ; ਗੁੱਸਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲ ਰੱਖੋ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਥਾ ਤਥੈਨਂ ਬਾਲਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਿਤਾਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੋषਾਣਾਂ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਾਸ੍ਪਦਂ ਯਤਃ । ਤਤੋऽਤ੍ਰ ਕੋਪਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਯੋਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਨਾਰ੍ਭਕੇ
ਬਚਪਨ ਸਾਰੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਬੱਚੇ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਨ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਹਰੇਃ ਪਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਮਾਕਂ ਵਚਨਾਦ੍ ਯਦਿ । ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯਾਂ ਵਧਾਯਾਸ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨੀਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜਾਦੂਈ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਾਂਗੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਾਂਗੇ।
ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਃ ਪੁਰੋਹਿਤੈਃ । ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ਨਿष੍ਕਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਾਵਕਸਞ੍ਚਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਸਭਾ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਤੋ ਗੁਰੁਗृਹੇ ਬਾਲਃ ਸਵਸਨ੍ ਬਾਲਦਾਨਵਾਨ੍ । ਅਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਮੁਹੁਰੁਪਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰੇ ਗੁਰੋਃ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਾਠਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।
ਸ਼੍ਵੂਯਤਾਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਮੇ ਦੈਤੇਯਾ ਦਿਤਿਜਾਤ੍ਮਜਾਃ । ਨ ਚਾਨ੍ਯਥੈਤਨ੍ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਲੋਭਾਦਿਕਾਰਣਮ੍
ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣੋ, ਦੈਤਿਆਂ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਮਝੋ—ਇਸ ਵਿਚ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
ਜਨ੍ਮ ਬਾਲ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਜਨ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੌਵਨਮ੍ । ਅਵ੍ਯਾਹਤੈਵ ਭਵਤਿ ਤਤੋऽਨੁਦਿਵਸਂ ਜਰਾ
ਜਨਮ ਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਜੀਵ ਨੌਜਵਾਨੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਯਚ ਮृਤ੍ਯੁਮਭ੍ਯੇਤਿ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਮਜਾਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚੈਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵਤਾਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੌਤ ਜੀਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।
ਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਭਵਤ੍ਯੇਤਜ੍ਵ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਆਗਮੋऽਯਂ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਨੋਪਾਦਾਨਂ ਵਿਨੋਦ੍ਭਵਃ
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਹੈ, ਤੇ ਇਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮੋਪਪਾਦਨਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਾਵਸ੍ਥਕਂ ਤਾਵਦੂ ਦੁਃ ਖਮੇਵਾਵਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਸਮਝੋ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤੂਤृषਅਮੋਪਸ਼ਮਂ ਤਦੂਚ੍ਛੀਤਾਦ੍ਯੁ ਪਸ਼ਮਂ ਸੁਖਮ੍ । ਮਨ੍ਯਤੇ ਬਾਲਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦੂ ਦੁਃ ਖਮੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ ਪੁਨਃ
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਮੁੱਕਣ ਜਾਂ ਠੰਢ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ 'ਚ ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਿਮਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮੇਨ ਸੁਖੈषਿਣਾਮ੍ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਾਵृਤਾਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪ੍ਰਹਾਰੋऽਪਿ ਸੂਖਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਸਤ ਹਨ, ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਵੀ ਸੁਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕ ਸ਼ਰੀਰਮਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਸ਼੍ਲੈष੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਮਹਾਚਯਃ । ਕ ਕਾਨ੍ਤਿ-ਸ਼ੋਭਾ-ਸ਼ੌਰਭ੍ਯ-ਕਮਨੀਯਾਦਯੋ ਗੁਣਾਃ
ਸਰੀਰ ਕੀ ਹੈ? ਸਿਰਫ ਕਫ ਆਦਿ ਦਾ ਵੱਡਾ ਢੇਰ। ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਚਮਕ, ਸੁਗੰਧ, ਜਾਂ ਰੂਪ—ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਹਨ?
ਮਾਂਸਾऽਸृਕੂਪੂਯਵਿਣੂਮੂਤ੍ਰਸ੍ਨਾਯੁਮਜ੍ਜਾऽਸ੍ਥਿਸਂਹਤੌ । ਦੇਹੇ ਚੇਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਮੂੜ੍ਹੋ ਨਰਕੇ ਭਵਿਤਾਪਿ ਸਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮਾਸ, ਖੂਨ, ਪੀਪ, ਨਸਾਂ, ਪਿਸਾਬ, ਲਗੜ, ਮੱਜਾ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ 'ਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭੇਗਾ।
ਅਗ੍ਨੇਃ ਸ਼ੀਤੇਨ ਤੋਯਸ੍ਯ ਤषਾ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ । ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸੁਖਕਰ੍ਤ੍ਤृ ਤ੍ਵਂ ਤਦੂ ਵਿਲੋਮਸ੍ਯ ਚੇਤਦਰੈਃ
ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਢ, ਪਿਆਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਸਲ 'ਚ ਇਹ ਉਲਟ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਸੁਤਾ ! ਯਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ, ਸ ਏਵਾਸ੍ਯ ਦੁਃ ਸ੍ਵਂ ਚੇਤਸਿ ਯਚ੍ਛਤਿ
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ! ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ 'ਚ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤਃ ਕੁਰੁਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨ੍ ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ । ਤਾਵਨ੍ਤੋऽਸ੍ਯ ਨਿਖਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹ੍ਟਦਯੇ ਸ਼ੋਕਸ਼ਙ੍ਗਵਃ
ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਮਨ 'ਚ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨੀ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਦੁੱਖ ਦੇ ਤੀਰ ਵੱਜਦੇ ਹਨ।
ਯਦੂ ਯਦੂ ਗृਹੇ ਤਨ੍ਮਨਸਿ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤਃ । ਨਾਸ਼ਦਾਹਾਪਹਰਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਘਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਨਾਸ, ਸੜਨ ਤੇ ਘਾਟਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਨ੍ਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਦੂ ਦੁਃਖਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ । ਯਾਤਨਾਸੁ ਯਮਸ੍ਯੋਗ੍ਰ ਗਰ੍ਭਸਂਕ੍ਰਮਣੇषੁ ਚ ।.
ਹਰ ਜਨਮ 'ਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ; ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਜ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਤੇ ਗਰਭ ਦੇ ਬਦਲਾਅ 'ਚ ਵੀ।
ਗਰ੍ਭੈ ਚ ਸੁਖਲੇਸ਼ੋऽਪਿ ਭਵਦ੍ਭਿਰਨੁਮੀਯਤੇ । ਯਦਿ ਤਤ੍ ਕਥ੍ਯਤਾਮੇਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦੁਃ ਖਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਹੜਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦੇਵਮਤਿਦੁਃ ਖਾਨਾਮਾਸ੍ਪਦੇऽਤ੍ਰ ਭਵਾਰ੍ਣਾਵੇ । ਬਵਤਾਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰੇਕਃ ਪਰਾਯਣਮ੍
ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਮਾ ਜਾਨੀਤ ਵਯਂ ਬਾਲਾ ਦੇਹੀ ਦੇਹੇषੁ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤਃ । ਜਰਾ-ਯੌਵਨ-ਜਨ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾ ਦੇਹਸ੍ਯ ਨਾਤ੍ਮਨਃ
ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਜਵਾਨੀ, ਜਨਮ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਹੀਂ।
ਬਾਲੋऽਹਂ ਤਾਵਦਿਚ੍ਛਾਤੋ ਯਤਿष੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਯੁਵਾ । ਯੁਵਾਹਂ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, 'ਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਚੰਗਾ ਕਰਾਂਗਾ'; ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, 'ਬੁਢ਼ੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ।'