ਇਤ੍ਯਾਜ੍ਞਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਗृਹੀਤਮਹਾਯੁਧਾਃ । ਉਦ੍ਯਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਾਯ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਦੈਤੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਵਿष੍ਣੂਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਮਯਿ ਚਾਸੌ ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਦੈਤੇਯਾਸ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਮਾ ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤ੍ਵਾਯੁਧਾਨਿ ਮੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਦੈਤੀਆਂ, ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾ ਪਾਵਣ।'
ਤਤਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਧੈਤ੍ਯੈਃ ਸਸ੍ਤ੍ਰੌਘੈਰਾਹਤੋऽਪਿ ਸਨ੍ । ਨਾਵਾਪ ਵੇਦਨਾਮਲ੍ਪਾਮਭੂਜ੍ਵ ਵੈ ਪੁਨਰ੍ਨਵਃ
ਫਿਰ, ਦੈਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧ ! ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਵ ਵੈਰਿਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਵਾਦਤਃ । ਅਭਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਤਿਮੂੜ੍ਹਮਤਿਰ੍ਭਵ
ਓ ਮੂਰਖ! ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਸਮਝਦਾਰ ਬਣ, ਆਪਣੀ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਸੋਚ 'ਚ ਨਾ ਰਹਿ।
ਭਯਂ ਭਯਾਨਾਮਪਹਾਰਿਣਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਨਸ੍ਯਨਨ੍ਤੇ ਮਮ ਕੁਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਮਤੇ ਜਨ੍ਮਜਰਾਨ੍ਤਕਾਦਿਭਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਣਯਪਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਤ
ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਆਪਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਡਰ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਨਮ, ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ ਆਦਿ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੋਭੋਃ ਸਰ੍ਪਾ ! ਦੁਰਾਚਾਰਮੇਨਮਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਰ੍ਮਤਿਮ੍ । ਵਿषਜ੍ਵਾਲਾਕੁਲੈਰ੍ਵ੍ਵਕ੍ਤੂਃ ਸਦ੍ਯੋ ਨਯਤ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਓ ਸੱਪੋ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਤੇ ਬੁਰਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੋ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਸਰ੍ਪਾਃ ਕੁਹਕਾਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਨ੍ਧਕਾਃ । ਅਦਸ਼ਨ੍ਤ ਸਮਸ੍ਤੇषੁ ਗਾਤ੍ਰੇष੍ਵਤਿਵਿषੋਲ੍ਵਣਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਕੁਹਕਾ, ਤਕਸ਼ਕਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੀਖੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਡੰਕ ਮਾਰਿਆ।
ਸ ਤ੍ਵਾਸਕ੍ਤਮਤਿਃ ਕृष੍ਣੋ ਦਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਮਹੋਰਗੈਃ । ਨ ਵਿਵੇਦਾਤ੍ਮਨੋ ਗਾਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤ੍ਯਾਹ੍ਲਾਦਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡੰਕ ਮਾਰਿਆਂ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਯਾਦ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾ ਮਣਯਃ ਸ੍ਫੁਟਨ੍ਤਿ ਫਣੇषੁ ਤਾਪੋ ਹृਦਯੇषੁ ਕਮ੍ਪਃ । ਨਾਸ੍ਯ ਤ੍ਵਚਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪੀਹ ਭਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮਨ੍ਯਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡੰਕਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਫਣਾਂ 'ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਫਟ ਗਈਆਂ, ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਗਰਮੀ ਤੇ ਕੰਪਨ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਿਆ; ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਢੰਗ ਲੱਭੋ।
ਹੇ ਦਿਗ੍ਗਜਾਃ ! ਸਙ੍ਕਟਦਨ੍ਤਮਿਸ਼ਾਵ ! ਧ੍ਨਤੈਨਮਸ੍ਮਦ੍ਰਿਪੁਪਕ੍ਸ਼ਭਿਨ੍ਨਮ੍ । ਤਜ੍ਜਾ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਯਥਾਰਣੋਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤੋ ਹੁਤਾਸ਼ਾਃ
ਓ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ! ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ! ਇਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮਾਰੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਹਮਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ ਦਿਗ੍ਗਜੈਰ੍ਬਾਲੋ ਭੂਭृਚ੍ਛਿਖਰਸਨ੍ਨਿਭੈਃ । ਪਾਤਿਤੋ ਧਰਣੀਪृष੍ਠ ਵਿषਾਣੈਰਵਪੀੜਿਤਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਮਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਮਿਭਦਨ੍ਤਾਃ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਃ । ਸ਼ੀਰ੍ਣਾ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਪ੍ਰਾਹ ਪਿਤਰਂ ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੰਦ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਦਨ੍ਤਾ ਗਜਾਨਾਂ ਕੁਲਿਸ਼ਾਗ੍ਰਨਿष੍ਠੁਰਾਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾ ਯਦੇਤੇ ਨ ਬਲਂ ਮਮੈਤਤ੍ । ਮਹਾਵਿਪਤ੍ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨੋऽਯਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਾਨੁਸ੍ਮਰਣਾਨੁਭਾਵਃ
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ, ਜੋ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਤੀਖੇ ਹਨ, ਟੁੱਟ ਗਏ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਵਾਲ੍ਯਤਾਮਸੁਰਾ ! ਵਹ੍ਨਿਰਪਸਰ੍ਪਤ ਦਿਗ੍ਗਜਾਃ । ਵਾਯੋ ਸਮੇਧਯਾਗ੍ਨਿਂ ਤ੍ਵਂ ਦਹ੍ਮਤਾਮੇष ਪਾਪਕृਤ੍ ਮਹਾਕਾष੍ਠਚ੍ਛਨ੍ਨਮਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤਂ ਤਤਃ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਦਾਨਵਾ ਵਹ੍ਨਿ ਦਦਹੁਃ ਖਾਮਿਨੋਦਿਤਾਃ
ਅਸੁਰੋ! ਅੱਗ ਜਲਾ ਦੋ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ; ਹਵਾ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾ; ਇਹ ਪਾਪੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੋ। ਫਿਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਤੈष ਵਹ੍ਨਿਃ ਪਵਨੇਰਿਤੋऽਪਿ ਨ ਮਾਂ ਦਹਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮਨ੍ਤਤੋऽਹਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਹ੍ਮਾਸ੍ਤਰਣਾਸ੍ਤृਤਾਨਿ ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਣਿ ਦਿਸ਼ਾਂ ਮੁਖਾਨਿ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਅੱਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ; ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪੱਟ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਠੰਡੀ ਹਨ।
ਅਥ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਦ੍ਰਿਜਾਃ । ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਾਚਮ੍ਨਾ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਵਾਗ੍ਮਿਨਃ
ਫਿਰ, ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਚਨ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਰਾਜਨ੍ ! ਨਿਯਮ੍ਯਤਾਂ ਕੋਪੋ ਬਾਲੇऽਤ੍ਰ ਤਨਯੇऽਨੁਜੇ । ਕੋਪੋ ਦੇਵਨਿਕਾਯੇषੁ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਸਫਲੋ ਯਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ! ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕੋ; ਗੁੱਸਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲ ਰੱਖੋ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਥਾ ਤਥੈਨਂ ਬਾਲਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਿਤਾਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੋषਾਣਾਂ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਾਸ੍ਪਦਂ ਯਤਃ । ਤਤੋऽਤ੍ਰ ਕੋਪਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਯੋਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਨਾਰ੍ਭਕੇ
ਬਚਪਨ ਸਾਰੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਬੱਚੇ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਨ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਹਰੇਃ ਪਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਮਾਕਂ ਵਚਨਾਦ੍ ਯਦਿ । ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯਾਂ ਵਧਾਯਾਸ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨੀਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜਾਦੂਈ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਾਂਗੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਾਂਗੇ।
ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਃ ਪੁਰੋਹਿਤੈਃ । ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ਨਿष੍ਕਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਾਵਕਸਞ੍ਚਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਸਭਾ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਤੋ ਗੁਰੁਗृਹੇ ਬਾਲਃ ਸਵਸਨ੍ ਬਾਲਦਾਨਵਾਨ੍ । ਅਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਮੁਹੁਰੁਪਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰੇ ਗੁਰੋਃ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਾਠਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।
ਸ਼੍ਵੂਯਤਾਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਮੇ ਦੈਤੇਯਾ ਦਿਤਿਜਾਤ੍ਮਜਾਃ । ਨ ਚਾਨ੍ਯਥੈਤਨ੍ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਲੋਭਾਦਿਕਾਰਣਮ੍
ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣੋ, ਦੈਤਿਆਂ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਮਝੋ—ਇਸ ਵਿਚ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
ਜਨ੍ਮ ਬਾਲ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਜਨ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੌਵਨਮ੍ । ਅਵ੍ਯਾਹਤੈਵ ਭਵਤਿ ਤਤੋऽਨੁਦਿਵਸਂ ਜਰਾ
ਜਨਮ ਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਜੀਵ ਨੌਜਵਾਨੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਯਚ ਮृਤ੍ਯੁਮਭ੍ਯੇਤਿ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਮਜਾਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚੈਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵਤਾਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੌਤ ਜੀਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।
ਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਭਵਤ੍ਯੇਤਜ੍ਵ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਆਗਮੋऽਯਂ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਨੋਪਾਦਾਨਂ ਵਿਨੋਦ੍ਭਵਃ
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਹੈ, ਤੇ ਇਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮੋਪਪਾਦਨਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਾਵਸ੍ਥਕਂ ਤਾਵਦੂ ਦੁਃ ਖਮੇਵਾਵਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਸਮਝੋ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤੂਤृषਅਮੋਪਸ਼ਮਂ ਤਦੂਚ੍ਛੀਤਾਦ੍ਯੁ ਪਸ਼ਮਂ ਸੁਖਮ੍ । ਮਨ੍ਯਤੇ ਬਾਲਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦੂ ਦੁਃ ਖਮੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ ਪੁਨਃ
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਮੁੱਕਣ ਜਾਂ ਠੰਢ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ 'ਚ ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਿਮਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮੇਨ ਸੁਖੈषਿਣਾਮ੍ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਾਵृਤਾਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪ੍ਰਹਾਰੋऽਪਿ ਸੂਖਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਸਤ ਹਨ, ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਵੀ ਸੁਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕ ਸ਼ਰੀਰਮਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਸ਼੍ਲੈष੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਮਹਾਚਯਃ । ਕ ਕਾਨ੍ਤਿ-ਸ਼ੋਭਾ-ਸ਼ੌਰਭ੍ਯ-ਕਮਨੀਯਾਦਯੋ ਗੁਣਾਃ
ਸਰੀਰ ਕੀ ਹੈ? ਸਿਰਫ ਕਫ ਆਦਿ ਦਾ ਵੱਡਾ ਢੇਰ। ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਚਮਕ, ਸੁਗੰਧ, ਜਾਂ ਰੂਪ—ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਹਨ?