ਸ਼ਤਂ ਤ੍ਵੇਕਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍ । ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਅਦਿਤਿਰ੍ਦਿਤਿਰ੍ਦਨੁਸ਼੍ਚੈਵਾਰਿष੍ਟਾ ਚ ਸੁਰਸਾ ਖਸਾ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸੌ ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੂ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਖਸਾ।
ਸੁਰਭਿਰ੍ਵਿਨਤਾ ਚੈਵ ਤਾਮ੍ਰਾ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਇਰਾ । ਕਦ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤਦਪਤ੍ਯਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੧੫.
ਸੁਰਭੀ, ਵਿਨਤਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਇਰਾ, ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਮੁਨੀ — ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ! ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਸਨ੍ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੁषਿਤਾ ਨਾਮ ਤੇऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੂਚੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ੍ਤਰੇ ॥ ੧,੧੫.
ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤੇऽਤਿਯਸ਼ਸਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਸਮਵਾਯੀਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦਾ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਆਗਚ੍ਛਤ ਦ੍ਰੁਤਂ ਦੇਵਾ ਅਦਿਤਿਂ ਸਂਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੈ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਸੂਯਾਮਸ੍ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵੇਦਿਤਿ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਚਲੋ ਜਲਦੀ ਆਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਅਸੀਂ ਅਦਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਮਾਰੀਚਾਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਾਤਾ ਅਦਿਤ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਯਾ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।
ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ । ਅਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਧਾਤਾ ਚ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਪੂषਾ ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੧,੧੫.
ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਰ ਮੁੜ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਯਮਾਨ, ਧਾਤਾ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਸਵਿਤਾ ਚੈਵ ਮਿਤ੍ਰੋ ਵਰੁਣ ਏਵ ਚ । ਅਂਸ਼ੁਰ੍ਭਗਸ਼੍ਚਾਤਿਤੇਜਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਭਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹਨ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ āditya ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸਨ੍ਯੇ ਤੁषਿਤਾਃ ਸੁਰਾਃ । ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਤੇ ਵੈ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸ਼ਿਤ ਦੇਵਤਾ ਸਨ। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਯੁਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹੀ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ ਯਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸੋਮਪਤ੍ਨ੍ਯੋਥ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਿਨ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਾਸਾਮਪਤ੍ਯਾਨ੍ਯਭਵਨ੍ਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ਯਮਿਤਤੇਜਸਾਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਜੋ ਸੱਤੀ ਵੱਛੀ wives ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਹ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਬੜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਜੋਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਪਤ੍ਨੀਨਾਮਪਤ੍ਯਾਨੀਹ षੋਡਸ਼ ॥ ੧,੧੫.
ਇੱਥੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਦੁषਸ਼੍ਚਤਸ੍ਤ੍ਰੋਵਿਦ੍ਯੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ 'ਵਿਦ੍ਯੁਤ' (ਬਿਜਲੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਜਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ऋਚੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਤ੍ਕृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਪ੍ਰਤਿਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਕਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ।
ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਤੁ ਦੇਵਰ੍षੇਰ੍ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ 'ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ । ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਗਣਾਸ੍ਤਾਤ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਛਨ੍ਦਜਾਃ । ਤੇषਾਮਪੀਹ ਸਤਤਂ ਨਿਰੋਧੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੫.
ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਨਾਵਿਹ । ਏਵਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਾਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੁਗੇਯੁਗੇ ॥ ੧,੧੫.
ਜਿਵੇਂ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੋਲ਼ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦਿਤ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਜਯਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਯ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਸਨ।
ਸਿਂਹਿਕਾ ਚਾਭਵਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸਿੰਹਿਕਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤੌਜਸਃ । ਅਨੁਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚੈਵ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਸਂਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਦੈਤ੍ਯਵਂਸ਼ਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ: ਅਨੁਹਲਾਦ, ਹਲਾਦ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ (ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੰਹਲਾਦ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸਨ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਦृਗ੍ਵਾਸ਼ੀ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪਰਮਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਉਵਾਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਲਈ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਦੀਪਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋਪਚਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਨ ਦਦਾਹ ਚ ਯਂ ਵਿਪ੍ਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ॥ ੧,੧੫.
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਜਗਾਈ ਅੱਗ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਈ ਗਈ, ਉਹਨੂੰ ਸਾੜ ਨਾ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਨ੍ਤਃ ਸਲਿਲੇ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਚਲਤੋ ਮਹੀ । ਚਚਾਲ ਚਲਤਾ ਯਸ੍ਯ ਪਾਸ਼ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਪਾਤਿਤੈਃ । ਸ਼ਰੀਰਮਦ੍ਰਿਕਠਿਨਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤਚੇਤਸਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਅਚ੍ਯੁਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿषਾਨਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮੁਖਾ ਯਸ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਃ । ਨਾਨ੍ਤਾਯ ਸਰ੍ਪਪਤਯੋ ਬਭੂਵੁਰੁਰੁਤੇਜਸਃ ॥ ੧,੧੫.
ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਹੜੀ ਵਿਸ਼-ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ।
ਸ਼ੈਲੈਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਦੇਹੋਪਿ ਯਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਨਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਮਰਣਦਂਸ਼ਿਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ।
ਪਤਨ੍ਤਮੁਚ੍ਚਾਦਵਨਿਰ੍ਯਮੁਪੇਤ੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ । ਦਧਾਰ ਦੈਤ੍ਯਪਤਿਨਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨਾ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਯ ਸਸ਼ੋषਕੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦੇਹੇ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਯੋਜਿਤਃ । ਅਵਾਪ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਦ੍ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥੇ ਮਧੁਸੂਦਨੇ ॥ ੧,੧੫.
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਵਾਸਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਹੋਈ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿषਾਣਭਙ੍ਗਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਮਦਹਾਨਿਂ ਚ ਦਿਗ੍ਗਜਾਃ । ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਪਰਿਣਾਮਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਕृਤ੍ਯਾ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤੈਃ । ਬਭੂਵ ਨਾਨ੍ਤਾਯ ਪੁਰਾ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਸਕ੍ਤਚੇਤਸਃ ॥ ੧,੧੫.
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਨਾਸ਼ਕ ਜਾਦੂ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਮ੍ਬਰਸ੍ਯ ਚ ਮਾਯਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮਤਿਮਾਯਿਨਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਚਕ੍ਰੇਣ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਿਤਥਿਕृਤਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਇਆਵਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।