ਅਨਿਲਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਨੋਜਵਃ । ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਗਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰਾਵਨਿਲਸ੍ਯ ਤੁ ॥ ੧,੧੫.
ਅਨਿਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ੍ਰ ਮਨੋਜਵ ਅਤੇ ਅਵਿਜ਼ਾਤਗਤੀ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਪੁਤ੍ਰਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ਰਸ੍ਤਮ੍ਬੇ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਖੋ ਵਿਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਨੈਗਮੇਯਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਠਜਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਅਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕੁਮਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸ਼ਾਖ, ਵਿਸ਼ਾਖ ਤੇ ਨੈਗਮੇਯ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਅਪਤ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਸ੍ਯ ਵਿਦੁਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ऋषਿ ਨਾਮ੍ਨਾਥ ਦੇਵਲਮ੍ । ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦੇਵਲਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਨ੍ਤੌ ਮਨੀषਿਣੌ ॥ ੧,੧੫.
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਲ ਸੀ। ਦੇਵਲ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵੰਤ ਸੀ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ਤੁ ਭਗਿਨੀ ਵਰਸ੍ਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀ । ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਾ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਸਕ੍ਤਾ ਵਿਚਰਤ੍ਯੁਤ । ਪ੍ਰਭਾਸਸ੍ਯ ਤੁ ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਮष੍ਟਮਸ੍ਯ ਤੁ ॥ ੧,੧੫.
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਇੱਕ ਉੱਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਇਸਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ, ਜੋ ਅੱਠਵੇਂ ਵਸੂ ਹਨ, ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮਹਾਭਾਗਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਕਰ੍ਤਾ ਸ਼ਿਲ੍ਪਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਵਾਰ੍ਧਕਿਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਹਨ।
ਭੂषਣਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਰ੍ਤਾਸ਼ਿਲ੍ਪਵਤਾਂ ਵਰਃ । ਯਃ ਸਰ੍ਵੈषਾਂ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚਕਾਰ ਹ । ਮਨੁष੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਜੈਕਪਾਦਹਿਰ੍ਬੁਧ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਤ੍ਵष੍ਟੁਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਾਤ੍ਮਜਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਬੁਧਨ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ। ਤਵਸ਼ਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ।
ਹਰਸ਼੍ਚ ਬਹੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ਼੍ਚਾਪਰਾਜਿਤਃ । ਵृषਾਕਪਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ਼੍ਚ ਕਪਰ੍ਦੀਰੈਵਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਹਰ, ਬਹੁਰੂਪ, ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ, ਅਪਰਾਜਿਤ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ, ਸ਼ੰਭੂ, ਕਪਰਦੀ ਅਤੇ ਰੈਵਤ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮृਗਵ੍ਯਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਕਪਾਲੀ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਏਕਾਦਸ਼ੈਤੇ ਕਥਿਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਮ੍ਰਿਗਵਿਆਧ, ਸ਼ਰਵ ਅਤੇ ਕਪਾਲੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤਂ ਤ੍ਵੇਕਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍ । ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਅਦਿਤਿਰ੍ਦਿਤਿਰ੍ਦਨੁਸ਼੍ਚੈਵਾਰਿष੍ਟਾ ਚ ਸੁਰਸਾ ਖਸਾ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸੌ ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੂ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਖਸਾ।
ਸੁਰਭਿਰ੍ਵਿਨਤਾ ਚੈਵ ਤਾਮ੍ਰਾ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਇਰਾ । ਕਦ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤਦਪਤ੍ਯਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੧੫.
ਸੁਰਭੀ, ਵਿਨਤਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਇਰਾ, ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਮੁਨੀ — ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ! ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਸਨ੍ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੁषਿਤਾ ਨਾਮ ਤੇऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੂਚੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ੍ਤਰੇ ॥ ੧,੧੫.
ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤੇऽਤਿਯਸ਼ਸਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਸਮਵਾਯੀਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦਾ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਆਗਚ੍ਛਤ ਦ੍ਰੁਤਂ ਦੇਵਾ ਅਦਿਤਿਂ ਸਂਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੈ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਸੂਯਾਮਸ੍ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵੇਦਿਤਿ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਚਲੋ ਜਲਦੀ ਆਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਅਸੀਂ ਅਦਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਮਾਰੀਚਾਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਾਤਾ ਅਦਿਤ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਯਾ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।
ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ । ਅਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਧਾਤਾ ਚ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਪੂषਾ ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੧,੧੫.
ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਰ ਮੁੜ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਯਮਾਨ, ਧਾਤਾ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਸਵਿਤਾ ਚੈਵ ਮਿਤ੍ਰੋ ਵਰੁਣ ਏਵ ਚ । ਅਂਸ਼ੁਰ੍ਭਗਸ਼੍ਚਾਤਿਤੇਜਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਭਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹਨ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ āditya ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸਨ੍ਯੇ ਤੁषਿਤਾਃ ਸੁਰਾਃ । ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਤੇ ਵੈ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸ਼ਿਤ ਦੇਵਤਾ ਸਨ। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਯੁਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹੀ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ ਯਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸੋਮਪਤ੍ਨ੍ਯੋਥ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਿਨ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਾਸਾਮਪਤ੍ਯਾਨ੍ਯਭਵਨ੍ਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ਯਮਿਤਤੇਜਸਾਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਜੋ ਸੱਤੀ ਵੱਛੀ wives ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਹ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਬੜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਜੋਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਪਤ੍ਨੀਨਾਮਪਤ੍ਯਾਨੀਹ षੋਡਸ਼ ॥ ੧,੧੫.
ਇੱਥੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਦੁषਸ਼੍ਚਤਸ੍ਤ੍ਰੋਵਿਦ੍ਯੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ 'ਵਿਦ੍ਯੁਤ' (ਬਿਜਲੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਜਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ऋਚੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਤ੍ਕृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਪ੍ਰਤਿਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਕਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ।
ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਤੁ ਦੇਵਰ੍षੇਰ੍ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ 'ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ । ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਗਣਾਸ੍ਤਾਤ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਛਨ੍ਦਜਾਃ । ਤੇषਾਮਪੀਹ ਸਤਤਂ ਨਿਰੋਧੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੫.
ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਨਾਵਿਹ । ਏਵਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਾਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੁਗੇਯੁਗੇ ॥ ੧,੧੫.
ਜਿਵੇਂ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੋਲ਼ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦਿਤ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਜਯਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਯ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਸਨ।
ਸਿਂਹਿਕਾ ਚਾਭਵਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸਿੰਹਿਕਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤੌਜਸਃ । ਅਨੁਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚੈਵ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਸਂਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਦੈਤ੍ਯਵਂਸ਼ਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ: ਅਨੁਹਲਾਦ, ਹਲਾਦ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ (ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੰਹਲਾਦ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸਨ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਦृਗ੍ਵਾਸ਼ੀ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪਰਮਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਉਵਾਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਲਈ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।