ਭਵਨ੍ਤੁ ਪਤਯਃ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਾ ਮਮ ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮੋਸ੍ਤੁ ਮੇ ॥ ੧,੧੫.
ਮੇਰੇ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਪਤੀ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਲਂ ਵਯਃ ਸਤ੍ਯਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਰਿਤਾ । ਅਵਿਸਂਵਾਦਿਤਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵृਦ੍ਧਸੇਵਾ ਕृਤਜ੍ਞਤਾ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਕੁਲ, ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਵ, ਉਮਰ, ਸਚਾਈ, ਦਇਆ, ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ, ਚੰਗਾ ਗੁਣ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਕਦਰਦਾਨੀ ਹੋਵੇ।
ਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾ । ਅਯੋਨਿਜਾ ਚ ਜਾਯੇਯਂ ਤ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਾਧੇਕ੍ਸ਼ਜ ॥ ੧,੧੫.
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਦੌਲਤ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਮੈਂ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਨਮੀ ਹੋਵਾਂ।
ਸੋਮ ਉਵਾਚ ਤਯੈਵਮੁਕ੍ਤੋ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਉਵਾਚ ਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਣਾਮਨਮ੍ਰਾਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵਰਦਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਠਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵ ਉਵਾਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤੋਦਾਰਕਰ੍ਣਾਣੋ ਭਵਤ੍ਯਾਃ ਪਤਯੋ ਦਸ਼ ॥ ੧,੧੫.
ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਹੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਦਸ ਪਤੀ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣਗੇ।
ਪੁਤ੍ਰਞ੍ਚ ਸੁਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ॥ ੧,੧੫.
ਤੇ ਤੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।
ਵਂਸ਼ਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਖਿਲਾ ਸੂਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਪੂਰਯਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਲ ਨਿਰਧਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇਗੀ।
ਤ੍ਵਂ ਚਾਪ੍ਯਯੋਨਿਜਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਰੂਪੌਦਾਰ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਮਨਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰੀ ਨॄਣਾਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਸਿ ॥ ੧,੧੫.
ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਨਮੀ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਦੇਵਸ੍ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਵਿਲੋਚਨਾਮ੍ । ਸਾ ਚੇਯਂ ਮਾਰਿषਾ ਜਾਤਾ ਯੁष੍ਮਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇ ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵਚਨਾਜ੍ਜਗृਹੁਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ । ਸਂਹृਤ੍ਯ ਕੋਪਂ ਵृਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਃ ਪਤ੍ਨੀਧਰ੍ਮੋਣ ਮਾਰੀषਾਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦਸ਼ਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚੇਤੋਭ੍ਯੋ ਮਾਰੀषਾਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਜਜ੍ਞੇ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਦਸ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾਂ ਤੇ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਭਾਗਃਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੁਮਹਾਮਤੇ । ਪੁਤ੍ਰਾਨੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਜਾਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਦਕਸ਼, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਣ।
ਅਵਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਰਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਪਦੋਥ ਚਤੁष੍ਪਦਾਨ੍ । ਆਦੇਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਘੱਟ ਤੇ ਵਧੀਆ ਜੀਵ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਸृਜਤ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਦਦੌ ਸ ਦਸ਼ ਧਰ੍ਮਾਯ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ । ਕਾਲਸ੍ਯ ਨਯਨੇ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਮਿਨ੍ਦਵੇ ॥ ੧,੧੫.
ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਤੋਂ, ਫਿਰ ਔਰਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ; ਦਸ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਤਾਈਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਸੁ ਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਨਾਗਾ ਗਾਵਸ੍ਤਥਾ ਖਗਾਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਦਾਨਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਸੱਪ, ਗਾਂ, ਪੰਛੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਜਾ ਮੈਥੁਨਸਮ੍ਭਵਾਃ । ਸਂਕਲ੍ਪਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵੇषਾਮਭਵਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਤਪੋਵਿਸ਼ੇषੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਤਦਾਤ੍ਯਨ੍ਤਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ; ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਤਪस्या ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਨ, ਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਾਤੋ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸੋ ਭੂਯਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੧,੧੫.
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਕ੍ਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਨ ਮুনি?
ਏष ਮੇ ਸਂਸ਼ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸੁਮਹਾਨ੍ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਯਦ੍ਦੈਹਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੋਮਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਤਾਂ ਗਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਦਕ੍ਸ਼, ਜੋ ਸੋਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਸੱਸ-ਸੁਰਾ ਬਣਿਆ?
ਸ਼੍ਰੀਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰੋਧਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯੋ ਭੂਤੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਦ । ऋषਯੋਤ੍ਰ ਨ ਸੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਿਵ੍ਯਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ ॥ ੧,੧੫.
ਪ੍ਰਸ਼ਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਜੋ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਲਝਦੇ ਹਨ।
ਯੁਗੇਯੁਗੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੫.
ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਭਟਕਦੇ।
ਕਾਨਿष੍ਠ੍ਯਂ ਜ੍ਯੈष੍ਠ੍ਯਮਪ੍ਯੇषਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਭੂਦ੍ਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਤਪ ਏਵ ਗਰੀਯੋਭੂਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰਣਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਤਪ ਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਚਮਕ ਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ।
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੇਹ ਮਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ ॥ ੧,੧੫.
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜੇਤਿ ਵ੍ਯਾਦਿष੍ਟਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ । ਯਥਾ ਸਸਰ੍ਜ ਭੂਤਾਨਿ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੧,੧੫.
ਪ੍ਰਸ਼ਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਮুনি, ਸੁਣੋ।
ਮਾਨਸਾਨ੍ਯੇਵ ਭੂਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋऽਸृਜਤ੍ਤਦਾ । ਦੇਵਾਨृषੀਨ੍ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨਸੁਰਾਨ੍ਪਨ੍ਨਗਾਂਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੫.
ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਂ ਹੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ: ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਸੱਪ।
ਯਦਾਸ੍ਯ ਸृਜਮਾਨਸ੍ਯ ਨ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਨ੍ਤ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਤਤਃ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸ ਪੁਨਃ ਸृष੍ਟਿਹੇਤੋਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੀਵ ਵਧਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਸਤੇ ਫੇਰ ਸੋਚਿਆ।
ਮੈਥੁਨੇਨੈਵ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਅਸਕ੍ਨੀਮਾਵਹਤ੍ਕਨ੍ਯਾਂ ਵੀਰਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਸੁਤਾਂ ਸੁਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਹਤੀਂ ਲੋਕਧਾਰਿਣੀਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਅਥ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣੈ ਵੈਰੁਣ੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਅਸਿਕ੍ਨ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਗਹੇਤੋਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ॥ ੧,੧੫.
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਅਸਿਕਨੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਸਤੇ ਪੰਜ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਂਵਿਵਰ੍ਧਯਿषੂਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ । ਸਂਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਸਂਵਾਦੋ ਦੇਵਰ੍षਿਰਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ, ਜੋ ਜੀਵ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹੇ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਾ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਯੂਯਂ ਕਰਿष੍ਯਥ । ਈਦृਸ਼ੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਨੋ ਭਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮੀਦਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਹੇ ਹਰਯਸ਼ਵੋ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰੋਗੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਤਨ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਬਾਲਿਸ਼ ਬਤ ਯੂਯਂ ਵੈ ਨਾਸ੍ਯਾ ਜਾਨੀਤ ਵੈ ਭੁਵਃ । ਅਨ੍ਤਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚੈਵ ਕਥਂ ਸृਕ੍ਸ਼੍ਯਥ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਅਫ਼ਸੋਸ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰੋਗੇ?