ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚੋਵਾਚ ਵਦਿष੍ਯਾਮ੍ਯਨृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਥਮਤ੍ਰ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕੇ । ਵਿਸ਼ੇषੇਣਾਦ੍ਯ ਭਵਤਾ ਪृष੍ਟਾ ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾ ॥ ੧,੧੫.
ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ, ਜਦ ਤੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।"
ਸੋਮ ਉਵਾਚ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਨृਪਨਨ੍ਦਨਾਃ । ਧਿਕ੍ਧਿਕ੍ਮਾਮਿਤ੍ਯਤੀਵੇਤ੍ਥਂ ਨਿਨਿਨ੍ਦਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ॥ ੧,੧੫.
ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੰਘਿਆ, 'ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਕੀ ਹੋਇਆ!'"
ਮੁਨਿਰੁਵਾਚ ਤਪਾਂਸਿ ਮਮ ਨष੍ਟਨਿ ਹਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਧਨਮ੍ । ਹਤੋ ਵਿਵੇਕਃ ਕੇਨਾਪਿ ਯੋषਿਨ੍ਮੋਹਾਯ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ।"
ਊਰ੍ਮਿषਟ੍ਕਾਤਿਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜ੍ਞੇਯਮਾਤ੍ਮਜਯੇਨ ਮੇ । ਮਤਿਰੇषਾ ਹृਤਾ ਯੇਨ ਧਿਕ੍ਤਂ ਕਾਮਂ ਮਹਾਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
"ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ ਇਸ ਵੱਡੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਛਾ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ।"
ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵੇਦਵੇਦ੍ਯਾਪ੍ਤਿਕਾਰਾਣਾਨ੍ਯਖਿਲਾਨਿ ਚ । ਨਰਕਗ੍ਰਾਮਮਰ੍ਗੇਣ ਸਙ੍ਗੇਨਾਪਹृਤਾਨਿ ਮੇ ॥ ੧,੧੫.
"ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਹ ਕੰਮ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਸੀ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਰਕ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ ਹਨ।"
ਵਿਨਿਨ੍ਦ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਸ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਾਮਪ੍ਸਰਸਮਾਸੀਨਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ:
ਗਚ੍ਛ ਪਾਪੇ ਯਥਾਕਾਮਂ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਯ ਮਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵਚੇष੍ਟਿਤੈਃ ॥ ੧,੧੫.
"ਜਾ, ਪਾਪਣ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।"
ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਕਰੋਣ੍ਯਹਂ ਭਸ੍ਮ ਕ੍ਰੋਧਤੀਵ੍ਰੇਣ ਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਸਤਾਂ ਸਪ੍ਤਪਦਂ ਮੈਤ੍ਰੁਮੁषਿ ਤੋਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ॥ ੧,੧੫.
"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ ਰਾਖ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।"
ਅਥ ਵਾ ਤਵ ਕੋ ਦੋषਃ ਕਿਂ ਵਾ ਕੁਪ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਵ । ਮਮੈਵ ਦੋषੋ ਨਿਤਰਾਂ ਯੇਨਾਹਮਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੫.
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਂ? ਸਾਰੀ ਗਲਤੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਯਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਿਨ੍ਯਾ ਕृਤੋ ਮੇ ਤਪਸੋ ਵ੍ਯਯਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਧਿਕ੍ਤਾਂ ਮਹਾਮੋਹਮਞ੍ਜृषਾਂ ਸੁਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੂੰ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸੋਮ ਉਵਾਚ ਯਾਵਦਿਤ੍ਥਂ ਸ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਸ੍ਤਾਂ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਸਮੁਧ੍ਯਮਾਮ੍ । ਤਾਵਦ੍ਗਲਤ੍ਸ੍ਵੇਦਜਲਾ ਸਾਬਭੂਵਾਤਿਵੇਪਥੁਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ।
ਪ੍ਰਵੇਪਮਾਨਾਂ ਸਤਤਂ ਖਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਲਤਾਂ ਸਤੀਮ੍ । ਗਚ੍ਛ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਸਕ੍ਰੋਧਮੁਵਾਚ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਬਦਿਆਂ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, 'ਚੱਲ, ਚੱਲ!'
ਸਾ ਤੁ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾ ਤੇਨ ਵਿਨਾष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ । ਆਕਾਸ਼ਗਾਮਿਨੀ ਸ੍ਵੇਦਂ ਮਮਾਰ੍ਜ ਤਰੁਪਲ੍ਲਵੈਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ; ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਪਸੀਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੋਂਝਣ ਲੱਗੀ।
ਨਿਰ੍ਮਾਰ੍ਜਮਾਨਾ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਗਲਤ੍ਸ੍ਵੇਦਜਲਾਨਿ ਵੈ । ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧृਕ੍ਸ਼ਂ ਯਯੌ ਬਾਲਾ ਤਦਗ੍ਰਾਰੁਣਪਲ੍ਲਵੈਃ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਪਸੀਨਾ ਪੋਂਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਰਮ ਲਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਸੀਨਾ ਪੋਂਝਿਆ।
ऋषਿਣਾ ਯਸ੍ਤਦਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਹੇ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਸ ਰੋਮਾਞ੍ਚਸ੍ਵੇਦਰੂਪੀ ਤਦਙ੍ਗਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਣਨ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਚੋਂ ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਜਗृਹੁਰ੍ਗਰ੍ਭਮੇਕਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤੁ ਮਾਰੁਤਃ । ਮਯਾ ਚਾਪ੍ਯਾਯਿਤੋ ਗੋਭਿਃ ਸ ਤਦਾ ਵਵृਧੇ ਸ਼ਨੈਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਜਣਨ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ, ਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਗਰ੍ਭਸਮ੍ਭੂਤਾ ਮਾਰਿषਾਖ੍ਯਾ ਵਰਾਨਨਾ । ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕੋਪ ਏष ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਜਣੀ ਹੋਈ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਿਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਰੁੱਖ ਉਹਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ—ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਹੁਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਕਣ੍ਡੋਰਪਤ੍ਯਮੇਵਂ ਸਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਗਤਾ । ਮਮਾਪਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਵਾਯੋਃ ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚਾਤਨਯਾ ਚ ਸਾ ॥ ੧,੧੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕੰਡੂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬਣੀ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲੀ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸ ਚਾਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਣ੍ਡੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਤਪਸਿ ਸਤ੍ਤਮਃ । ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਂ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਵਿष੍ਣੋਰਾਯਤਨਂ ਯਯੌ ॥ ੧,੧੫.
ਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਡੂ, ਜਦ ਉਸਦੀ ਤਪस्या ਮੁਕ ਗਈ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾਗ੍ਰਮਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰਾਰਾਧਨਂ ਹਰੇਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਮਯਂ ਕੁਰ੍ਵਞ੍ਜਪਮੇਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਃ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਯੋਗੀ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਸੌ ਭੂਪਨਨ੍ਦਨਾਃ ॥ ੧,੧੫.
ਉਥੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ ਠੀਕ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ।
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਊਚੁਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਂ ਮੁਨੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਃ ਪਰਮਂ ਸ੍ਤਵਮ੍ । ਜਪਤਾ ਕਣ੍ਡੁਨਾ ਦੇਵੋ ਯੇਨਾਰਾਧ੍ਯਤ ਕੇਸ਼ਵਃ ॥ ੧,੧੫.
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜਪ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਡੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸੋਮ ਉਵਾਚ ਪਾਰਂ ਪਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰਪਾਰਪਾਰਃ ਪਰਃ ਪਰੇਭ੍ਯਃ ਪਾਮਾਰਥਰੂਪੀ । ਸਬ੍ਰਹ੍ਪਾਰਃ ਪਰਪਾਰਭੂਤਃ ਪਰਃ ਪਰਾਣਾਮਪਿ ਪਾਰਪਾਰਃ ॥ ੧,੧੫.
ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅਸੀਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮਕਸਦ, ਉੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਤਸ੍ਤਤੋਪਿ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਹੇਤੁਃ । ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਚੈਵਂ ਸਹ ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਤृਰੂਪੈਰਸ਼ੇषੈਰਵਤੀਹ ਸਰ੍ਵਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਉਤਰਨਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ ਸਰ੍ਵਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਿਰਚ੍ਯੁਤੋऽਸੌ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵ੍ਯਯਂ ਨਿਤ੍ਯਮਜਂ ਸ ਵਿष੍ਣੁਰਪਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ਯੈਰਖਿਲੈਰਸਙ੍ਗਿ ॥ ੧,੧੫.
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਰਮਜਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਥਾਸੌ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਤਥਾ ਰਾਗਾਦਯੋ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਮਮ ॥ ੧,੧੫.
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਟੱਲ, ਅਜਨਮਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਆਦਿਕ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸੋਮ ਉਵਾਚ ਏਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਾਖ੍ਯਂ ਵੈ ਸਂਸ੍ਤਵਂ ਪਰਮਂ ਜਪਨ੍ । ਅਵਾਪ ਪਰਮਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮਕ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੰਡੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਯਂ ਚ ਮਾਰੀषਾ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਯ ਤਾਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ । ਕਾਰ੍ਯਗੌਰਵਮੇਤਸ੍ਯਾਃ ਕਥਨੇ ਫਲਦਾਯਿ ਵਃ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ।
ਅਪੁਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਾਗਿਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਮृਤੇ ਭਰ੍ਤਰਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਭੀਪਪਤ੍ਨੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤੋषਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੧੫.
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਭੀਪ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
ਆਰਾਧਿਤਸ੍ਤਯਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਗਤਃ । ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵੇਤਿ ਸ਼ੁਭੇ ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਾਹਾਤ੍ਮਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੫.
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਜੋ ਚਾਹੁਂਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।' ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਬਾਲਵੈਧਵ੍ਯਾਦ੍ਵृਥਾਜਨ੍ਮਾਹਮੀਦृਸ਼ੀ । ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾ ਸਮੁਦ੍ਭੁਤਾ ਵਿਫਲਾ ਚ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ॥ ੧,੧੫.
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਅਸਮਝ, ਅਭਾਗੀ ਤੇ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।