ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਊਚੁਃ ਯੇਨ ਤਾਤ ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧੌ ਸਮਰ੍ਥਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਯਮ੍ । ਭਵੇਮ ਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਨਃ ਕਰ੍ਮ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੧,੧੪.
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਿਸ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਧੋ-ਵਧੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਸਮਝਾਓ।
ਪਿਤੋਵਾਚ ਆਰਾਧ੍ਯ ਵਰਦਂ ਵਿष੍ਣੁਮਿष੍ਟਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਸਮੇਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਵਃ ॥ ੧,੧੪.
ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾ ਵਿਵृਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਭੁਂ ਹਰਿਮ੍ । ਆਰਾਧਯਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਯਦਿ ਸਿਦ੍ਧਿਮਭੀਪ੍ਸਥਃ ॥ ੧,੧੪.
ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਧੋ-ਵਧੀ ਲਈ, ਹਰਿ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੋ।
ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕਾਮਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚਾਨ੍ਵਿਚ੍ਛਤਾਂ ਸਦਾ । ਆਰਾਧਨੀਯੋ ਭਗਵਾਨਨਾਦਿਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਦਿ ਤੇ ਉੱਤਮ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਰਾਧਿਤੇ ਸਰ੍ਗਂ ਚਕਾਰਾਦੌ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਤਮਾਰਾਧ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤਂ ਵृਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੪.
ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਅਚਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਧੋ-ਵਧੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸੋ ਦਸ਼ । ਮਗ੍ਨਾਃ ਪਯੋਧਿਸਲਿਲੇ ਤਪਸ੍ਤੇषੁਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਣ 'ਤੇ, ਦਸੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨ੍ਯਸ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਜਗਤ੍ਪਤੌ । ਨਾਰਾਯਣੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਰਾਯਣੇ ॥ ੧,੧੪.
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਲੀਨ ਰਹੇ।
ਤਤ੍ਰੈਵਾਵਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਮੇਕਾਗ੍ਰਮਨਸੋ ਹਰਿਮ੍ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਯਃਸ੍ਤੁਤਃ ਕਾਮਾਨ੍ ਸ੍ਤੋਤੁਰਿष੍ਟਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ॥ ੧,੧੪.
ਉਥੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ ਸ੍ਤਵਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸੋ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਮ੍ਭਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੁਪੁਣ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੧,੧੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਹੇ ਮਾਹਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੁਤੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵੋ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤਨ੍ਮਯੀਭੂਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਸਲਿਲੇਸ਼ਯਾਃ ॥ ੧,੧੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਊਚੁਃ ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵਵਚਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ । ਤਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਨਿਵੇੜ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਦ੍ਯਮਨੌਪਮ੍ਯਮਣ੍ਵਨਨ੍ਤਮਪਾਰਵਤ੍ । ਯੋਨਿਭੂਤਮਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯ ਚਰਸ੍ਯ ਚ ॥ ੧,੧੪.
ਉਹ ਜੋ ਅਸਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਥਾਹ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਸ੍ਯਾਹਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਰੂਪਮਰੂਪਸ੍ਯ ਤਥਾ ਨਿਸ਼ਾ । ਸਂਧ੍ਯਾ ਚ ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮੈ ਕਾਲਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਿਨੀ ਸੁਰਤ ਅਰੂਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ; ਜੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਭੁਜ੍ਯਤੇऽਨੁਦਿਨਂ ਦੇਵੈਃ ਪਿਤृਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਧਾਤ੍ਮਕਃ । ਬੀਜਭੂਤਂ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸੋਮਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੋਮਾ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਮਾਸ੍ਯਤ੍ਤਿ ਤੀਵ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਭਾਭਿਰ੍ਭਾਸਯਨ੍ਨਭਃ । ਘਰ੍ਮਸ਼ੀਤਾਮ੍ਭਸਾ ਯੋਨਿਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸੂਰ੍ਯਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮੀ, ਠੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ-ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਕਾਠਿਨ੍ਯਵਾਨ੍ ਯੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਜਗਦੇਤਦਸ਼ੇषਤਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਸਂਸ਼੍ਰਯੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਤਸ੍ਮੈ ਭੂਮ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ ਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ-ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯੋਨਿਭੂਤਂ ਜਗਤੋ ਵੀਜਂ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਤਤ੍ਤੋਯਰੂਪਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਨਮਾਮੋ ਹਰਿਮੇਧਸਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ-ਸਰੂਪ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ, ਜਗਤ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਯੋ ਮੁਖਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਹਵ੍ਯਭੁਕ੍ਕਵ੍ਯਭੁਕ੍ਤਥਾ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਿष੍ਣਵੇ ਪਾਵਕਾਤ੍ਮਨੇ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਅੱਗ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਧਾਵਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਹੇ ਯਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾਂ ਕੁਰੁਤੇऽਨਿਸ਼ਮ੍ । ਆਕਾਸ਼ਯੋਨਿਰ੍ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਾਯ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਯੂ-ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਅਵਕਾਸ਼ਮਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਅਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਮਾਞ੍ਛੁਦ੍ਧਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਯਃ ਸਦਾ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਰੂਪਾਯ ਨਮਃ ਕृष੍ਣਾਯ ਵੇਧਸੇ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਆਦਿ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਰਗਤਾ ਹੈ।
ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਿषਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਃ । ਯਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਞਾਨਮੂਲਾਯ ਨਤਾਸ੍ਮ ਹਰਿਮੇਧਸੇ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਅਕਸ਼ਰ ਤੇ ਕਸ਼ਰ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ, ਜਗਤ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਗृਹੀਤਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰਰ੍ਥਾਨਾਤ੍ਮਨੇ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਅਨ੍ਤਃਕਰਣਰੂਪਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪਕੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਰਕਰਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨਨ੍ਤੇ ਸਕਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਥੋਦ੍ਗਤਮ੍ । ਲਯਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਯਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਧਰ੍ਮਿਣੇ ॥ ੧,੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸਂਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਗੁਣਵਾਨਿਵ ਯੋऽਗੁਣਃ । ਤਮਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣਂ ਦੇਵ ਨਤਾਸ੍ਮ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਆਤਮ ਰੂਪ ਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਵਿਕਾਰਮਜਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਯਨ੍ਨਿਰਜਨਮ੍ । ਨਤਾਃਸ੍ਮਤਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਜੋ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦਾਗ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਰਮ ਥਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਦੀਰ੍ਘਹ੍ਰਸ੍ਵਮਸ੍ਥੂਲਣ੍ਵਨਮਸ਼੍ਯਾਮਲੋਹਿਤਮ੍ । ਅਸ੍ਨੇਹਚ੍ਛਾਯਮਤਨੁਮਸਕ੍ਤਮਸ਼ਰੀਰੀਣਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਉਹ ਨਾ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਨਾ ਛੋਟਾ; ਨਾ ਮੋਟਾ, ਨਾ ਪਤਲਾ; ਨਾ ਕਾਲਾ, ਨਾ ਲਾਲ; ਨਾ ਮੋਹ, ਨਾ ਛਾਂ, ਨਾ ਰੂਪ; ਨਾ ਜੁੜਿਆ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ।
ਅਨਾਕਾਸ਼ਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਗਨ੍ਧਮਰਸਂ ਚ ਯਤ੍ । ਅਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਚਲਮਵਾਕ੍ਪਾਣਿਮਮਾਨਿਸਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਉਹ ਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਸੁਗੰਧ, ਨਾ ਸਵਾਦ; ਨਾ ਅੱਖਾਂ, ਨਾ ਕੰਨ; ਨਾ ਹਿਲਦਾ, ਨਾ ਬੋਲਦਾ, ਨਾ ਹੱਥ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ।
ਅਨਾਮਗੋਮਤ੍ਰਸੁਖਮਤੇਜਸ੍ਕਮਹੇਤੁਕਮ੍ । ਅਭਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰਹਿਤਮ ਨਿਦ੍ਰਮਜਰਾਮਰਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਉਹ ਨਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਮਾਪ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਸੁਖ, ਨਾ ਚਮਕ, ਨਾ ਕਾਰਨ; ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਭਟਕਣ, ਨਾ ਨੀਂਦ, ਨਾ ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਨਾ ਮੌਤ।
ਅਰਜੋਸ਼ਬ੍ਦਮਮृਤਮਪ੍ਲੁਤਂ ਯਦਸਂਵृਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਾਪਰੇਣ ਵੈ ਯਸ੍ਮਿਸ੍ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ॥ ੧,੧੪.
ਉਹ ਨਾ ਰਾਗ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਆਵਾਜ਼, ਅਮਰ, ਅਡੋਲ, ਨਾ ਢੱਕਿਆ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਪਰਮ ਥਾਂ ਹੈ।