ਅਥ ਤੌ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪृਥੋਰ੍ਵੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਭਵਿष੍ਯੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰੌ ਸੂਤਮਾਗਧੌ
ਫਿਰ ਸੁਤਾ ਤੇ ਮਾਗਧਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਿਥੂ ਵੈਨਿਆ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਗੀਤ ਬਣਾਇਆ।
ਸਤ੍ਯਵਾਗ੍ਦਾਨਸ਼ੀਲੋਯਂ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧੋ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍ਮੈਤ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ੀਲੋ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਦੁष੍ਟਸ਼ਾਸਨਃ
ਇਹ ਰਾਜਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, ਦਾਨੀ ਹੈ, ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ, ਲਜਜਤ ਹੈ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਬੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕृਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਦਯਾਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਭਾषਕਃ। ਮਾਨ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨਯਿਤਾ ਯਜ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਃ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕੀਤੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਦਇਆਲੂ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਣਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਃ ਸ਼ਤ੍ਰੌ ਚ ਮਿਤ੍ਰੇ ਚ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਥਿਤੌ ਨृਪਃ। ੬੩ ਸੂਤੇਨੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਗੁਣਾਨਿਤ੍ਥਂ ਸ ਤਦਾ ਮਾਗਧੇਨ ਚ। ਚਕਾਰ ਹृਦਿ ਤਾਦृਕ੍ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕृਤਵਾਨਸੌ
ਰਾਜਾ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰਾਜਕਾਜ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਵਰਤਦਾ, ਰਥੀ ਤੇ ਮਾਗਧ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗੁਣ ਸੁਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਃ ਪਾਲਯਨ੍ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍। ਇਯਾਜ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪृਥਿਵੀਨਾਥਮੁਪਤਸ੍ਥੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਾਃ। ਓषਧੀषੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਸੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਹ੍ਯਰਾਜਕੇ। ਤਮੂਚੁਸ੍ਤੇ ਨਤਾਃ ਪृष੍ਟਾਸ੍ਤਤ੍ਰਾਗਮਨਕਾਰਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਪੌਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਆਏ। ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਪ੍ਰਜਾ ਊਚੁਃ ਅਰਾਜਕੇ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਧਰਿਤ੍ਰ੍! ਯਾ ਸਕਲੌषਧੀਃ। ਗ੍ਰਸ੍ਤਾਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰ
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਤੀ! ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਨ੍ਨੋ ਵृਤ੍ਤਿਪ੍ਰਦੋ ਧਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲੋ ਨਿਰੂਪਿਤਃ। ਦੇਹਿ ਨਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਰੀਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜੀਵਨੌषਧੀਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਦਿਓ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤੁ ਨਪਤਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯਮਾਦਾਯਜਗਵਂ ਧਨੁਃ। ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਕੁਪਿਤਃ ਸੋਨ੍ਵਧਾਵਦ੍ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਨਨਾਸ਼ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਗੌਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ। ਸਾ ਲੋਕਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੀਨ੍ਸਂਤ੍ਰਾਸਾਦਗਮਨ੍ਮਹੀ
ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਡਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਭੱਜ ਗਈ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਯਯੌ ਦੇਵੀ ਸਾ ਤਦਾ ਭੂਤਧਾਰਿਣੀ। ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਸਾ ਵੈਨ੍ਯਂ ਦਦृਸ਼ੋ!ऽਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧਮ੍
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਗਈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੈਨਿਆ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਸੁਧਾ ਪृਥੁਂ ਰਾਜਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਪ੍ਰਵੇਪਮਾਨਾ ਤਦ੍ਬਾਣਪਰਿਤ੍ਰਾਣਪਰਾਯਣਾ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਥੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧੇ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਪਾਪਂ ਕਿਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ। ਨ ਪਸ਼੍ਯਸਿ। ਯੇਨ ਮਾਂ ਹਂਤੁਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕਰੋषਿ ਨृਪੋਦ੍ਯਮਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਰਾਜਾ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੰਨੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?
ਪृਥੁਰੁਵਾਚ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਤ੍ਰ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਾਪਿਤੇ ਦੁष੍ਟਕਾਰਿਣਿ। ਬਹੂਨਾਂ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਦੋ ਵਧਃ। ੭੪ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮੁਪਕਾਰਾਯ ਯਦਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਹਨਿष੍ਯਸਿ ਆਧਾਰਃ ਕਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਤੇ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੰਦ ਕਰਤੂਤ ਵਾਲਾ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?
ਪृਥੁਰੁਵਾਚ ਤ੍ਵਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਵਸੁਧੇ ਬਾਣੈਰ੍ਮਚ੍ਛਾਸਨਪਰਾਙ੍ਮੁਖੀਮ੍। ਆਤ੍ਮਯੋਗਬਲੇਨੇਮਾ ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਸੁਧਾ ਤਂ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍। ਪ੍ਰਵੇਪਿਤਾਙ੍ਗੀ ਪਰਮਂ ਸਾਧ੍ਵਸਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਕੰਪਦਾ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ ਉਪਾਯਤਃ ਸਮਾਰਬ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਾਃ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦਾਮ੍ਯੁਪਾਯਂ ਤੇ ਤਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗੀ—ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਹ ਕਰ ਲੈ।
ਸਮਸ੍ਤਾ ਯਾ ਮਯਾ ਜੀਰ੍ਣਾ ਨਰਨਾਥ ਮਹੌषਧੀਃ। ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਪਰਿਣਾਮਿਨੀਃ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੌਦੇ ਮੈਂ ਪਚਾ ਲਏ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਮਮ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰ। ਤਂ ਤੁ ਵਤ੍ਸਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਰੇਯਂ ਯੇਨ ਵਤ੍ਸਲਾ
ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਬਣਾਅ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਕਾਂ।
ਸਮਾਂ ਚ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯੇਨ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਮਂਤਤਃ। ਵਰੌषਧੀਬੀਜਭੂਤਂ ਬੀਜਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭਾਵਯੇ
ਸਭ ਥਾਂ ਦੁੱਧ ਇਕਸਾਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕੇ; ਵਧੀਆ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜੜ, ਬੀਜ, ਹਰ ਥਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਤ ਉਤ੍ਸਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ੈਲਾਨ੍ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਧਨੁष੍ਕੋਟ੍ਯਾ ਪਦਾ ਵੈਨ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੈਲਾ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵੈਨਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਅਤੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਹੋਰ ਵਧ ਗਏ।
ਨ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਵਿਸਰ੍ਗੇ ਵੈ ਵਿषਮੇ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ। ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਃ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਾ ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਵਾ ਪੁਰਾऽਭਵਤ੍
ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਚ-ਨੀਚ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਨਾ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਵੰਡ ਸੀ, ਨਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵੰਡ ਸੀ।
ਨ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਨ ਗੋਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨ ਕृषਿਰ੍ਨ ਵਣਿਕ੍ਪਥਃ। ਵੈਨ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵਃ
ਉਦੋਂ ਨਾ ਫਸਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖ-ਬੜ, ਨਾ ਖੇਤੀ ਸੀ, ਨਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਰਾਹ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੈਨਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਸਮਂ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਭੂਮੇਰਾਸੀਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਿਵਾਸਂ ਸਮਰੋਚਯਤ੍
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਸਾਰੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਵਸਣ ਲਈ ਥਾਂ ਚੁਣੀ।
ਆਹਾਰਃ ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਭਵਤ੍ਤਦਾ। ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਸੋਪਿ ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਸ੍ਵੌषਦੀषੁ ਵੈ
ਉਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਸੀ; ਤੇ ਜਦ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਸ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਸਂ ਤੁ ਮਨੁਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍। ਸ੍ਵਪਾਣੌ ਪृਥਿਵੀਨਾਥੋ ਦੁਦੋਹ ਪृਥਿਵੀਂ ਪृਥੁਃ। ਸਸ੍ਯਜਾਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਪ੍ਰਥੁ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਥੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਫਸਲ ਲਿਆ।
ਤੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਤ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇਦ੍ਯਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਸ ਖਾਣੇ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ, ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਦਾਤਾ ਸ ਪृਥੁਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਮੇਰਭੂਤ੍ਪਿਤਾ। ਤਤਸ੍ਤੁ ਪृਥਿਵੀਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪਾਖਿਲਧਾਰਿਣੀ। ੮੯ ਤਤਸ਼੍ਚ ਦੇਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਦੈਤ੍ਯੈ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰਦ੍ਰਿ ਭਿਃ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰੁਰਗੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪਿਤृਭਿਸ੍ਤਰੁਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਪ੍ਰਥੁ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਥਵੀ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਤਤ੍ਤਤ੍ਪਾਤ੍ਰਮੁਪਾਦਾਯ ਤਤ੍ਤਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਮੁਨੇ ਪਯਃ। ਵਤ੍ਸਦੋਗ੍ਧृਵਿਸ਼੍षੋਆ!ਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਯੋਨਯੋऽਭਵਨ੍
ਫਿਰ, ਮੂਨੀ, ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੈਤ, ਰਾਖਸ਼, ਪਹਾੜ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ, ਯਕਸ਼, ਪਿਤਰ ਤੇ ਰੁੱਖ—ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਂਡਾ ਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਵੱਛਾ ਤੇ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦੁੱਧ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ।
ਸੈषਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਿਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਧਾਰਿਣੀ ਪੋषਣੀ ਤਥਾ। ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤੁ ਤਤਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਤਲੋਦ੍ਭਵਾ
ਉਹ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਥਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਧਰਤੀ ਸਭ ਦੀ ਜੜ ਹੈ।