ਇਕ ਵਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸਿਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਤਾਕਤ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਉਪਜੇ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਰੜਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਸਾਹ ਤੋਂ ਹਵਾ, ਅਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਚੰਦ ਉਪਜਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵायु, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਇਕ ਛੋਟੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਸ ਵਿਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੀਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਗਦਾ ਅਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਅਪਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਗ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ, ਹੇ ਅਟਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਆਨੰਦ, ਏਕਤਾ, ਚੇਤਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਸੁਖ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਏਕ ਹੋ, ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਰਵਜਨਿਕ ਜੜ੍ਹ ਹੋ। ਪ੍ਰਗਟ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਆਤਮਾ, ਵਿਰਾਟ, ਸਮਰਾਟ, ਅਤੇ ਸਵਰਾਟ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੋ। ਸਭ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੀ ਹੋਰ ਕਹਾਂ? ਹੇ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੀ ਤਪस्या ਦਾ ਫਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਧ੍ਰੁਵ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੀ ਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ? ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਅਸਨ ਉਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਅਟਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਥਾਨ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਸਥਾਨ ਤੂੰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਬੱਚੇ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਿਆ—ਜਵਾਨ, ਸੁਖ-ਭੋਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕ繁ਤਾ, ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ: 'ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।' ਤੂੰ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਿਆ; ਤੂੰ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਥਾਨ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। "ਉਪਰੰਤ, ਹੇ ਬੱਚੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬੱਚੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸਾਰੇ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਧ੍ਰੁਵ, ਪਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। "ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਮੰਗਲ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ—ਧ੍ਰੁਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੈ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਸਥਾਨ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਧ੍ਰੁਵ। ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਨਵੰਤਰਾ ਲਈ; ਪਰ ਤੇਰਾ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਪੂਰੇ ਕਲਪ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ। "ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉਥੇ ਰਹੇਗੀ। ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤੇਰੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪਾਵੇਂਗੇ।" ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੱਧ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਪਾਇਆ।" ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕ繁ਤਾ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ: "ਵਾਹ, ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਵਾਹ, ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਦਾ ਫਲ! ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ?