ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਪस्या ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਮਾਂ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਬੇਸਮਝ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਧ੍ਰੁਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ! ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਾਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੈਂਕੜੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋ-ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। "ਉਸਨੂੰ ਮਾਰੋ! ਉਸਨੂੰ ਕੱਟੋ! ਉਸਨੂੰ ਖਾਓ!"—ਇਹ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚੀਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਿੰਘ, ਉਠ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਡਰ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਗਿੱਦੜਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ—all—ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ-ਨਿਸ਼ਾਨਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਭੁਲਾਵੀਆਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਫਿਰ ਡਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਦਾ ਭਯ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਾ-ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਤਪस्या ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼, ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਿਨ-ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਧ੍ਰੁਵ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ।" "ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ, ਜਾਂ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਲ ਦੇ ਦੇਵ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ; ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਚੁਭਨ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ, ਨਾ ਜਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ; ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਕੇ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਨਮ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ; ਹਰੀ, ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਹੇ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗ।" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਮਕੁਟ ਸੀ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਿਰ ਨਮਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆ ਗਈ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। "ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਕਿਹੜੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?"—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਮਨ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆ ਗਿਆ। ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ: ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲੇ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਰਸਤਾ ਅਜਾਣ ਹੈ; ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ। ਫਿਰ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਨਮ ਹੋ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ—ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ—ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ, ਜਲ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ੁੱਧ, ਸੁਖਮ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼—ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਇਹ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਗੁਣ-ਮਯ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਟਲ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਟਲ ਹੈ। ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਉਂਗਲ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਹੋ; ਤਵਾਡੀ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਰਾਟ, ਸਵਰਾਟ, ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਾਸਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਪਾਸੇ, ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਸਭ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯਜਨਾ, ਹਵਨ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਯਜਨਾ ਪਸ਼ੂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਗ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯਜੁਰ ਮੰਤ੍ਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।