ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਜਾਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮਧੁ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗਿਆ। ਇਹ ਥਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਧੁਵਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਮਧੁ ਨਾਮਕ ਦੈਤ੍ਯ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮਧੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਵਣਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਰੀ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਮਰੀਚਿ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪਕ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅਟਲ ਅਤੇ ਅਵਿਚਲ ਸੀ; ਜਦ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਜੀਵ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੱਧ ਭਾਰ ਝੁਕ ਗਿਆ; ਜਦ ਸੱਜੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਭਾਰ ਝੁਕ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਠੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੱਬਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਸਮੇਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ। ਦਰਿਆ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਅਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਡਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਯਾਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋੜਨ ਲਈ ਉਪਾਅ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ। ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਦਇਆ ਭਰੇ ਬੋਲ, ਜਾਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਆਖੇ: "ਪੁੱਤਰ... ਮੇਰੇ ਲਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਨੀ ਕਠੋਰ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆ; ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਆਰਜ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲੀ, ਲਾਚਾਰ ਅਤੇ ਅਸਹਾਇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਸੌਤਣ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ? ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈਂ, ਇਨੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਫਲ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਉੱਦਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈ।" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ; ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗ ਲਵੇਂ, ਫਿਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੀ। ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ 'ਚ ਕਿਉਂ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੀ ਮਮਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧਰਮ ਹੈ; ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਪਾਲਨਾ ਕਰ। ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਧਰਮ ਵਲ ਨਾ ਵਧੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਦੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੀ।" ਪਰ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਮਾਂ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਣਸੁਣੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ! ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ੍ਯ ਜੰਗਲ 'ਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਾਂ ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੈਤ੍ਯ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਭਿਆਨਕ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਆਪਣੇ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਦੇ। ਸੈਂਕੜੇ ਗਿੱਦੜ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੀਕਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਡਰਾ ਸਕਣ। "ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਜੋ! ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ! ਕੱਟੋ! ਖਾਓ!"—ਇਹ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤ੍ਯ ਚੀਕਦੇ। ਉਹ ਦੈਤ੍ਯ, ਸਿੰਘ, ਊਠ ਅਤੇ ਮਘਰਮੱਛ ਵਰਗੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿਆਨਕ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਪਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਇਕਾਗਰ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਡਰ ਗਏ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤਪਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ! ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਡਰ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਮਾਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਕਲਾ-ਭਾਗ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜ।" "ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਦਵੀ ਜਾਂ ਧਨ, ਜਲ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਚੁਭਣ ਦੂਰ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜਾਂ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਆਪ ਉਸ ਮੁੰਡੇ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜਾਂਗਾ।" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।