ਪ੍ਰाचੀਨ ਕਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਕੁਹੂ, ਰਾਕਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਤੀ ਜਨਮ ਲਏ। ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਪਾਪ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਤੋਂ ਡਾਟੋਲੀ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਗਸਤਿਆ, ਜੋ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਕਰਦਮ, ਸ਼ਵਾਵਰੀਯ ਅਤੇ ਸਹਿਸ਼ਣੁ—ਜਨਮ ਲਏ। ਕਸ਼ਮਾ, ਜੋ ਪੁਲਹਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਸਨਨਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਬਾਲਖਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਧੂ—ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ—ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਜੋੜ ਜਿਹੇ, ਉੱਤਮ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਜਲ, ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਉੱਤਮ ਤਪਸੀਏ ਜਨਮ ਲਏ। ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ—ਰਜੋਗਾਤ੍ਰ, ਉਰਧਵਬਾਹੁ, ਵਸਨਾ, ਅਨਘ ਆਦਿ—ਜਨਮ ਲਏ। ਸੁਤਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਨਿਰਪਾਪ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਸਵਾਹਾ ਰਾਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਪਾਵਕ, ਪਾਵਮਾਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ—ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਜਲ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚੁਨ-ਚੁਨ ਕੇ ਪੈਂਤਾਲੀ ਹੋਰ ਅੱਗਾਂ ਜਨਮ ਲਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੱਲ ਉਨਚਾਸ ਅੱਗਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਇਥੇ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ, ਬਹਿਰਸ਼ਦ, ਅਨੱਗਨੀ ਅਤੇ ਸਾਗਨੀ—ਇਹ ਸਵਧਾ ਦੇ ਨਾਲ—ਮੈਨਾ ਅਤੇ ਵੈਧਾਰਿਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਭੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਿਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਰੁਚਿ ਤੋਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਸੀ, ਉਤਤਮ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਨੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰੂਵ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਧਰੂਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਤਤਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੇ। ਪਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਸੁਰੁਚਿ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਸਹ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: "ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਸ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਵਿਅਰਥ ਤਕਲੀਫ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਉਤਤਮ ਦੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੁਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।" ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰੂਵ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਹਲਕਾ ਕੰਪਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਨਾਲ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਨਯਾਈ ਕੀਤਾ?" ਧਰੂਵ ਨੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ—ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੁਚਿ ਨੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਨੀਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਹਿਆ: "ਸੁਰੁਚਿ ਨੇ ਸਚ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ; ਤੂੰ ਅਭਾਗਾ ਹੈਂ। ਧਰਮਵਾਨ ਵੀ ਸਹ-ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾ, ਪਿਆਰੇ; ਜੋ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ। ਰਾਜਸੀ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਛਤਰੀ, ਵਰ, ਹਾਥੀ—ਇਹ ਉਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਸਮਝ ਲੈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਸੁਰੁਚਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਜਿਹੜੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ, ਕਰਮ-ਹੀਣ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਤਤਮ, ਵਧੇਰੇ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰੂਵ, ਘੱਟ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰ; ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੋ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਰਹੇ। ਜੇ ਸੁਰੁਚਿ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਤਮ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ। ਧਰਮਵਾਨ ਬਣ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੋ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਰੱਖੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੋ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" ਧਰੂਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਸਖਤ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਉੱਦਮ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਤ, ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਸੁਰੁਚਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰੂਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਮਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।