ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਸਮੂਹ ਖੇਵਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਸਜਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਮਥਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਖੜੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਮਹਿਲਾ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਜਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਾਵਾਸੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਈਆਂ। ਚੌਂਕੀਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਖੇਵਟ (ਕਿਰਤ ਸਮੁੰਦਰ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਲਾਜ਼ਵਾਲ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਏ। ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿ੍ਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੈਤਾਂ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਛੀਨ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ (ਦ੍ਵਿਜ) ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ। ਦੈਤ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੜ ਪਏ। ਜਦ ਦੇਵਤਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭੱਜ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਅੱਗ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਜਾਗ ਉਠਿਆ। ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮੁੜ ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ: "ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ, ਗਿਆਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਯਜਨਾ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ, ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ! ਤੁਸੀਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਤਿੰਨੋਂ ਵੇਦ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ; ਨਰਮ ਅਤੇ ਤੀਖੇ, ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੁਸੀਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ? ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਖਿੜ ਗਏ ਹਨ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਘਰ, ਮਿੱਤਰ, ਅਨਾਜ, ਧਨ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਰਾਜ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਸੁਖ—ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ, ਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਹ ਚਲ-ਅਚਲ ਜਗਤ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਡੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਬਾੜੇ, ਘਰ, ਸੇਵਕ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਧਰਮ, ਸੱਚ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਰੰਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ, ਗੁਣਵਾਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵੱਲ ਤੁਸੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਦੁਸ਼ਗੁਣਾਂ 'ਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜੀਭ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ; ਹੇ ਕਮਲ ਨੈਨੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—'ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਹਰੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ; ਮੈਂ ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਆਈ ਹਾਂ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਇਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਸਤੁਤੀ ਤੱਕ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਖਿੜ ਉਠੇ।