ਸਮੁੰਦਰ ਮंथਨ ਦੀ ਮਹਾਂਘਟਨਾ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਦੀ ਸਾਂਸ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸਦੇ ਫਣਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਥੱਕ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਮੋਢ ਤੋਂ, ਗਾੜ੍ਹ ਬੱਦਲ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬੱਦਲ ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਸिरे ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਆਪ ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ churn ਕਰਨ ਲਈ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ; ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਨੋਖਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ, ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਰਨੀਯਾ ਸੁਰਭੀ ਗਾਇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈ, ਉੱਭਰੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਲੱਬੀ ਹੋਈ, ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਵਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਾਸਤੂ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਚ ਫੈਲ ਗਈ—ਉਹ ਸੀ ਤ੍ਰਿਪੁਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵਰਖਸ਼। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੰਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਸਮੂਹ, ਸੋਹਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ; ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਅੰਬਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਆਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ ਪਰਗਟ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਖੜੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਜਲ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਿਸ਼ਾਵਾਸੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਈਆਂ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ; ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਏ। ਦਿਵਿ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਹਰੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਗਈਆਂ, ਜਿਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਿਣੁ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆں ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਅੰਬਰ ਵਾਲਾ ਘੜਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਛੀਨ ਲਿਆ। ਵਿਣੁ ਨੇ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਏ; ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਸੈਨਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈ, ਆਖਿਰਕਾਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਮੁੜ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ; ਤਾਰੇ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜ ਗਏ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ; ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਮੁੜ ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੁਰਗ ਪਰਤ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵਿਣੁ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਤੇ ਉਜਾਲਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਯਗਨ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਰਾਜ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ; ਤੁਸੀਂ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਮੋਖ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ; ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਉਗ੍ਰ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਯਗਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਹੁਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਮੁੜ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਰ-ਦੁਆਰ, ਪੁੱਤਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅਨਾਜ, ਧਨ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਰਾਜ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਸੁਖ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਿਲਣ ਔਖੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ, ਤੇ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਾ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੱਜ ਇਹ ਜਗਤ, ਚਲਤ ਤੇ ਅਚਲਤ, ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।