ਮਹਾਰਥੀ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨਾਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੰਧੀ ਪਤਲੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ, ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਾਗਲ ਦੀ ਭਾਂਤਿ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਏਰਾਵਤ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ, ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ: "ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਚੂਰ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅਤਿ ਮਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਨਾ ਤੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ; ਤੇਰੇ ਗਲ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਮਾਲਾ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਸਮਝਿਆ, ਇਸ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਮਾਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਤਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਲਕਾ ਸਮਝਿਆ, ਜਦਕਿ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਡਰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਜਲਦੀ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਨਰਮ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਜਾਂ ਖ਼ਿਮਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਜਾਣ, ਜੋ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਗੌਤਮ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ ਵਿਅਰਥ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਅਧੀਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿਕ ਨਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈਆਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਜਲਦੇ ਜਟਾ ਤੇ ਭੰਨੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਡਰਿਆ? ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਹੇ ਇੰਦਰ? ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਮਝ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਬੂਟੇ-ਬਿਟੇ ਸੱਕ ਗਏ। ਨਾ ਯਜਨ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ, ਨਾ ਲੋਕ ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਵਲ ਮਨ ਲਾਉਂਦੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾ ਰਹੀ। ਜਿਥੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਘਟੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਜਾਂ ਚਰਚਾ ਮਿੱਟ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਹੀਨਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅੱਗਨਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ, ਰਚਣ, ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਅਸੁਰ-ਵਿਨਾਸਕ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਉਸ ਅਨੰਤ, ਅਜੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹਰੀ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ: "ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਸਰਵ-ਸ਼ਾਂਤ, ਅਨੰਤ, ਅਜਨਮਾ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਅਪ੍ਰਗਟ, ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਵਿਚੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਨ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ—ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤ ਆਦਿਕ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ। ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ (ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਨਿਮੇਸ਼ ਆਦਿ) ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ।