ਮਹਾਨ ਸ਼ਿ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਛਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਲਾਲਸਾ ਹਨ। ਯਜਨ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ; ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। ਘਰ, ਜੋ ਪਤਨੀ ਦਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ; ਪੂਰਬੀ ਰੇਖਾ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੈ; ਯਜਨ ਦਾ ਵੇਦਿਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਯੂਪ ਹਰਿ ਹੈ। ਲੱਕੜੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੁਸ਼ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸਾਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਂਟ lotus-ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ; "ਸ੍ਵਾਹਾ" ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ, ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਭੇਟ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਹਨ, ਸ਼ੌਰੀ ਗੌਰੀ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ; ਕੇਸ਼ਵ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ lotus-ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਪਦਮਾ "ਸ੍ਵਧਾ" ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਬੇਅੰਤ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਜਾਲਾ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਡੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਤੇ ਹਰਿ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਸਮੁੰਦਰ "ਦਵਿਜ" ਹੈ, ਗੋਵਿੰਦ ਉਹ ਕੰਢਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਯਮ ਚਕਰਾ-ਧਾਰੀ ਹਨ, ਧੂਮੋਰਨਾ ਕਮਲਾਲਯਾ ਹੈ, ਰਿੱਧੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਹੀ ਹੈ। ਗੌਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤੀ ਹੈ; ਕੇਸ਼ਵ ਵਰੁਣ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰਿ ਦੈਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ। ਅਵਸਤੰਭਾ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ; ਕਾਠਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਨਿਮੇਸ਼ਾ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਮੁਹੂਰਤ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਾਲ ਹੈ। ਜੋਤਸਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੀਵਾ ਹਰਿ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਵਿਭਾਵਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਦਿਵਸਾ ਚਕਰਾ-ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੂ ਕਮਲ-ਵਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ; ਝੰਡਾ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਧਵਜ ਕਮਲਾਲਯਾ ਹੈ। ਪਿਆਸ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਪਰਮ ਨਾਰਾਯਣ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਪੁਰਸ਼ ਨਾਮ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਹੈ; ਇਸਤਰੀ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾ ਦੇਖੀ। ਉਸ ਮਾਲਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਮਹਿਕ ਉਠੇ, ਤੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਿ, ਜੋ ਪਾਗਲ ਵਰਗੀ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਤੋਂ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਧਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਝੁਕ ਕੇ। ਸ਼ਿ ਨੇ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਪਾਗਲ ਜਿਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ 'ਤੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਸ਼ਿ ਨੇ, ਪਾਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਮਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਐਰਾਵਤ, ਉਸ ਮਾਲਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੂੰਡ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਿ ਦੁਰਵਾਸਾ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੋਲਿਆ: "ਇੰਦ੍ਰ! ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਮਨ ਤੋਂ ਬੁਰਾ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਭਾਗ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਨਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੁਕਿਆ; ਤੇਰੇ ਗਲ੍ਹੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੂਲ ਗਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਮਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਤੂੰ ਇਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ; ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਮਾਲਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਤੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਉਠ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।" ਮਹੇੰਦ੍ਰ, ਫੌਰਨ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਨਾ ਦਇਆਵਾਨ ਹਾਂ, ਨਾ ਨਰਮ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਮਾਫੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਇੰਦ੍ਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਜਾਣ, ਜੋ ਹੋਰ ਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਗੌਤਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਅਹੰਕਾਰ ਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਜਾਣ।" "ਤੂੰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰ ਨਰਮ ਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਸੱਤਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਜਲਦੇ ਜਟਾਵਾਂ ਤੇ ਭਰਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ?" "ਮੈਂ ਮਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਇੰਦ੍ਰ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗ ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋ ਗਈ।