ਹਰਿ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ" ਆਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਿੰਘ—all ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਗਰੁੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵਰਖ ਆਪਣੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਰਖਤ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਵਿਚ ਬੰਧੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਰਖਤ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਧਨ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਜਾਨੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸੰਭਾਲ ਲਈਆਂ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕਾ ਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੁੱਧੀਮਾਨੋ! ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਹਰ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਾਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ। ਹਰ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮਾਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੇਸ਼ਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਹਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਆਦਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਤੋਂ ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਭੈਮਰਿਕਾ ਹੋਏ। ਰੋਹਿਨੀ ਤੋਂ ਦੀਪਤੀ, ਤਾਮ੍ਰਪੱਖ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਜਾਮਬਵਤੀ ਤੋਂ ਸੰਬ ਆਦਿ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਨਾਗਜਿਤੀ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਵਿੰਦ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਸ਼ੈਵਿਆ ਤੋਂ ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਗਾਤ੍ਰਵਾਨ ਆਦਿ, ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੇ ਅਸੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਚੋਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰ ਹੋਇਆ। ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਧੀ ਉਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ, ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਹਰਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਔਰਤ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ? ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀਆਂ? ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਬਾਣਾ ਦੀ ਧੀ ਉਸ਼ਾ, ਜਦ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਦੇਖਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ। ਗੌਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਪਤੀ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ਼ਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕੌਣ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ। ਫਿਰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।" ਉਸ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਜਵਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜਾਗੀ ਤੇ ਉਸ ਯੁਵਕ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?" ਬਾਣਾ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਚਿਤ੍ਰਲੇਸ਼ਾ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਸੀ। ਚਿਤ੍ਰਲੇਸ਼ਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?" ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਚਿਤ੍ਰਲੇਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਜਦ ਚਿਤ੍ਰਲੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਾਲਾਤ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਉਹ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ, ਚਿਤ੍ਰਲੇਸ਼ਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—all ਦਿਖਾਏ। ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵ, ਸਪ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵ—all ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਲਾਜ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਹਟਾ ਲਈ। ਪਰ ਜਦ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸਭ ਲਾਜ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਹੈ," ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਰ, ਵੱਡੇ ਚੋਰ, ਜੋ ਚਕਰਧਾਰੀ ਸੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕ ਕਰਤਬ ਕੀਤਾ—ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਵਯ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਪੌਂਡਰਕ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਅਸਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ," ਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਵਿਆਹ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।