ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕੁੰਡਿਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਵਿਹਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਸਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਹਰੀ, ਯਾਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਪੱਖਤਾ ਦਾ ਬੋਝ ਢੋਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੌਂਡਰਕ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਵਿਦੂਰਥ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ਾਲਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਹਾਰੀ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਰੁਕਮੀ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੜੇਗਾ। ਇਸ ਵਚਨ ਨਾਲ ਰੁਕਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਰਥ ਆਦਿ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਰਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੋ,' ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ, ਰੁਕਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਬੋਜਕਟਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਵਿਹਾਹ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰ ਨਾਂ ਦੇ ਅਸੁਰ ਨੇ ਚੱਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਪਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਮুনি, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਚੱਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ?' ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਕਾਲਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਜਨਮ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਚੱਕ ਲਿਆ, ਸੋਚਿਆ 'ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਭਿਆਨਕ, ਨਮਕੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜਲ-ਜੰਤੂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਭੰਵਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਮਛੀਰਿਆਂ ਨੇ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਸੋਈਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਸੀ। ਜਦ ਮੱਛੀ ਦਾ ਪੇਟ ਕਟਿਆ ਗਿਆ, ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਬੱਚਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕੁਰ ਸੀ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?' ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, 'ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਚੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।' 'ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਮੱਛੀ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਹਾਰੇ ਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।' ਨਾਰਦ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਮਾਇਆਵਤੀ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਹਾਥੀ-ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ-ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਕਿਉਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ?' ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ। ਇਹ ਕਾਲਸ਼ੰਬਰ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈ।' 'ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਮੱਛੀ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰੋਦੀ ਰਹੀ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਅਸੁਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਮਾਇਆਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਅਠਵੀਂ ਮਾਇਆ ਵਰਤੀ। ਉਸ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰੁਕਮੀਣੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਸੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਕਹਿ ਉਠੀ, 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਧਨਵਾਦ ਹੈ।' 'ਜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਮਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਜਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ।' 'ਜਿੰਨਾ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਹਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।' ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਚੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।' 'ਇਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੰਬਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣ।' 'ਜਦ ਮਨਮਥਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਇਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਸ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਸੀ, ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਜਾਦੂਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾਇਆ।' 'ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਜਾਦੂਈ ਰੂਪ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ; ਇਹ ਨਸ਼ੀਲੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਉਹੀ ਹੈ।' 'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਿਆਰੀ ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਮਹਿਲਾ ਤੇਰੀ ਪੂਤ-ਵਧੂ ਹੈ।' ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਚੀਕ ਪਏ।