ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਹਲਧਾਰੀ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਦਿਰਾ ਪੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਾਦਕ ਸੋਹਣੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਯਮੁਨਾ, ਆ! ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮਦਭਰ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਦਭਰ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਦਭਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੁਸਟ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਰਗ, ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁੰਮਾਫਿਰਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਨਦੀ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡਰ ਨਾਲ ਫਾਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ!" ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਉਨਡਾਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਨਦੀ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਪਾਣੀ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਤਦ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਇਕ ਕੁੰਡਲ ਅਭੂਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚਮਕ ਉਠੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਜੀ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਥੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਰੈਵਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰੈਵਤ ਦੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਥ ਅਤੇ ਉਲਮੁਕ ਨਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮਕ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਕਮੀ ਅਤੇ ਧੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੁਕਮਣੀ ਸੀ। ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਰਣੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਵੈਰਵਸ਼, ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਭੀਸ਼ਮਕ ਨੇ, ਰੁਕਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਹ ਲਈ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੇ ਨਗਰ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕੁੰਡਿਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਕਾ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਭਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਪੌਂਡਰਕ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਵਿਦੂਰਥ, ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ, ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ਾਲਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਵਚਨ ਲਿਆ, "ਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇਵਾਂ, ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ," ਅਤੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ, ਪੈਦਲ ਸੇਨਾ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ; ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ। ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਓ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿਓ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਭੋਜਕਟਾ ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਚੱਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੰਬਰ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਸੀ, ਤਦ ਕਾਲਸ਼ੰਬਰ ਨੇ, ਸੋਚ ਕੇ "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਕਾਲਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ, ਲੂਣਦਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜਲ-ਜੰਤੂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਭਿਆਨਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਚਾਉਣ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੱਛੀ, ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਫੜੀ ਗਈ, ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਉਥੇ, ਮਾਇਆਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਸਤਵਿਕ ਅਤੇ ਰਸੋਈਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਔਰਤ ਸੀ। ਜਦ ਮੱਛੀ ਦਾ ਪੇਟ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕੁਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਲਲਾਟ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਜਨਮਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਚੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।" "ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਮੱਛੀ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਲਲਾਟ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।