ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਨ ਉਹ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਹਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਬਲਦੇਵ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧ ਠੰਡੇ ਪੈ ਗਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨੰਦਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਗਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪ ਗਲੇ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਕੁਝ ਗਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਉਥੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬਲਦੇਵ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਗਵਾਲਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨੇ ਈਰਖਾ ਵਾਲੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕੁਝ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦਾ ਚਾਹਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਡੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਨਾਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੇਗਾ?" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡੀਏ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਹੇਗਾ। ਪਿਓ, ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ – ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਉਸ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਦੇ ਸਾਡੀ ਸੂਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਰਾਮਾ, ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਉਹ ਦਾਮੋਦਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਖੋ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਮਿਲਣ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ।" ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਰੀ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਏ ਸਨ, ਕਦੇ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ" ਤੇ ਕਦੇ "ਦਾਮੋਦਰ" ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸਨੇਹੇ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਬਹੁਤ ਮੋਹਕ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਵਰੁਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਦਿਰਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ।" ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ ਵਰੁਣੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਇੱਕ ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਅਚਾਨਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ ਕਲਾਕਾਰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆ ਜਾ ਯਮੁਨਾ, ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ," ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਰ ਦਰਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਹਲ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ! ਹੁਣ ਜਿਧਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਜਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਗਰਗ, ਦਰਿਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਲਰਾਮ ਸੀ ਉਥੇ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਾਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ।" ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਡਰੀ ਹੋਈ ਦਰਿਆ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਦ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਰ ਵਾਂਗ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਕੁੰਦਲ ਪਾਈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਵਰੁਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਅਮਰ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਕਮਲ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਸੋਹਣੀ ਕੁੰਦਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਿਰਾਲੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ। ਇੰਝ ਸਜ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਆਰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਰੈਵਤ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਰੈਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਥ ਅਤੇ ਉਲਮੁਕ ਨਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੁਕਮੀ ਅਤੇ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੁਕਮਣੀ ਸੀ। ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ। ਪਰ ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਵੈਰ ਕਰਕੇ, ਜਦਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਭੀਸ਼ਮਕ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਆਹ ਲਈ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਨਗਰੀ ਆ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੁੰਡਿਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।