ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਦੀਪਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਭੇਟਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਸੰਦੀਪਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ।” ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਦੈਤ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਾਂਚਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਖ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਪਕੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਪਾਂਚਜਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਉਤਮ ਸੰਖ ਲੈ ਆਇਆ। ਇਸ ਸੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਹਰੀ ਨੇ ਪਾਂਚਜਨਯਾ ਸੰਖ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਬਲਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਯਮਪੁਰੀ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਮ, ਜੋ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਸੰਦੀਪਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ, ਮੁੜ ਮਥੁਰਾ ਆ ਗਏ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਜੀ, ਕਮਸਾ, ਜੋ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਅਸਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਕਮਸਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਮਗਧ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੇ ਅਨੇਕ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਵੀਹ-ਤਿੰਨ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਆਪਣੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਬਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਥਿਆਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਤੁਰੰਤ, ਹਰੀ ਦਾ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼, ਕਉਮੋਦਕੀ ਗਦਾ, ਅਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰ-ਕਵਰ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਏ। ਬਲਭਦ੍ਰ ਦਾ ਹਲ ਅਤੇ ਸਉਨੰਦ ਮੂਸਲ ਵੀ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਰਾਸੰਧ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਸੀ, ਬਚ ਗਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਫਿਰ ਜਰਾਸੰਧ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਪਰ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਵਾਰ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਪਸਥਿਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮਜ਼ਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿਲਾਪ, ਦਾਨ, ਵੰਡ, ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਮਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਮਹਾਨ ਰਾਜਸੁਈ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ, ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ। ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਰੱਖੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਪस्या ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਏਣ ਦੇ ਆਸਥਾਨ, ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਹੁਣ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਲਦੇਵ, ਜਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨੰਦਗੋਕੁਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਗਵਾਲ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ, ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਦਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਉਹ ਕੁਝ ਗਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਗਵਾਲਾਂ ਨੇ ਬਲਦੇਵ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ, ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਈ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ: “ਕੀ ਚੰਚਲ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ?” “ਕੀ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਭਾਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਹੀ ਹੈ?” “ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਾਡੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੇਗਾ?” “ਪਰ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇਗਾ।