ਅੱਜ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ। ਕੌਣ ਉਹ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਧਨਵੰਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮੁਕਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ? ਹਾਏ! ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਕਠੋਰ ਕਰਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਹਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਮੋਹ ਵੀ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵੀ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਨਾ ਕਰੇ? ਹਾਏ! ਦੇਖੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਉਠੇ ਹੋਏ ਧੂੜ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਹਰੀ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਧੂੜ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਰਥ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕੇਸ਼ਵ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਥ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦਲਨ ਮਧਿਆਨ ਸਮੇਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਧਿਆਨ ਦੀ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਵਾਂ।" ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ। ਉਥੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਬਲਭਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਬੇ ਦੀ ਮਾਂਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੀ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲੀਆਂ। ਵਾਸੁਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸਰਪ, ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਨ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਦਾ ਸਿੰਗਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਚੌੜੀਆਂ, ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ, ਉੱਚਤ ਅੰਗ, ਤੇ ਚਕਰ ਆਦਿ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਕੁਟ, ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਕਮਲ ਸਿੰਗਾਰ ਵਜੋਂ। ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸੰਨੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਪਤਿ ਸਨ, ਨੱਕ ਦੀ ਟਿੱਪ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਏ ਹੋਏ, ਤੱਕਿਆ। ਫਿਰ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, "ਇਹ ਰਥ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ?" ਜਦ ਉਹ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਬਾਤ ਰੋਕ ਲਈ; ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੁੜ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੰਧਰਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰਪਾਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹਿਮਾ ਸਮਝੀ, ਤੇ ਉਹ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇ ਅਚੂਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਤ, ਅਕਲਪनीय ਮਹਾਨਤਾ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਇੱਕ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੋ।" "ਹੇ ਅਕਲਪनीय! ਤੁਸੀਂ ਸਤਵ ਰੂਪ ਹੋ, ਹਵਨ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਅਪਰਿਚਿਤ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ; ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਸਰੂਪ ਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੋ।" "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਭ ਦੇ, ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ, ਉਦੇਸ਼, ਤੇ ਨਾਮ ਅਵਰਨਣਯ ਹੈ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨਾਮ, ਜਾਤ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਪਰਮ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਅਪਰਿਵਰਤਨਯ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਹੋ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸਮਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਚੂਤ, ਅਨੰਤ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ, ਹੇ ਅਜਨਮਾ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਇਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਵ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਆਰਯਮਨ, ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਇਕਲੇ ਹੀ, ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦੇ ਹੋ; ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਰੂਪ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਸਤਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਯਾਦਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੁਬਾਰਾ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ; ਅਕ੍ਰੂਰ, ਹੈਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਇਆ। "ਅਕ੍ਰੂਰ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਧਾਰਣ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਅਚੂਤ, ਜੋ ਅਚਮਭਾ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਚਮਭਾ ਸਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਆਓ, ਮਥੁਰਾ ਚੱਲੀਏ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ! ਮੈਂ ਕংস ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ—ਹਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ!