ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਮੈਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੀਤੀ, "ਵਾਹ ਵਾਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਤੇਰੇ ਕੇਵਲ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇਸ ਕੇਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇਖ ਸਕਾਂ। ਤੇਰੀ ਇਸ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਇਸ ਕੇਸ਼ੀ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਡਰਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੂ ਨਚਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 'ਕੇਸ਼ਵ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਮਸਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ। ਕੱਲ੍ਹ, ਹੇ ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਕਮਸਾ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੂੰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਹੋਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਏਂਗਾ। ਉਥੇ, ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ ਹੋਣਗੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਗੂ ਕਰੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਤੇਜ਼ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦਾ ਦੀ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਰੂਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ ਹੈ।" ਅਕ੍ਰੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਚਿਹਰਾ ਦੇਖੇਗਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉਹ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਮਲ-ਸਮ ਅੱਖਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਆਸਥਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਉਹ ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ—ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ; ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ-ਰਹਿਤ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨ ਇੰਦਰ, ਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਨ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਨ ਵਾਸੁ, ਨ ਆਦਿਤ, ਨ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦੀ ਸਚੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ, ਹਰੀ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹੇਗਾ। ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਜੋ ਮੱਛੀ, ਕਛੂਆ, ਸੂਅਰ, ਘੋੜਾ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ—ਅੱਜ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ। ਹੁਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੀਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਤਰਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ 'ਅਕ੍ਰੂਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਮੋਹ, ਜੋ ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਭਰਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਧਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਅਪਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਅਪਾਰ ਯੋਗੀ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਉਸ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਸਤੀ ਅਤੇ ਨਾਸਤੀ ਉਸ ਸੱਚ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ। ਜਿੱਥੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਿਤ, ਅਜਨਮਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਹਰੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਧ ਵੱਟਣ ਸਮੇਂ, ਵਛਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ-ਸਮ ਚਿਹਰਾ ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਲਾਲ ਨਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀ ਬੇਲ, ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਹੰਸ, ਚੰਨਣ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਨੀਲਾ ਕਪੜਾ ਵੀ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਲਭਦ੍ਰ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਲ-ਸਮ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰੋਂਗटे ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਵ-ਵਿਭੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੀ ਪਰਮ ਜੋਤ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜੀ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਭਾਲਕ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੇਖ ਕੇ; ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ। ਕੀ ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਛੂਹੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ, ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਭਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯਤਾ, ਅਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਮਨ-ਭਾਵਨਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।