ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਤਿ ਕਰੂੜ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ਦਾਇਕ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਯਾਦਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਰਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਗੋਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੀਖ ਪਏ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!"। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗর্জਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਮਾਰੀ। ਇਹ ਧੁਨ ਸੁਣਕੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਜੋ ਦੈਤ-ਬਲਦ ਸੀ, ਦਾਮੋਦਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਿੰਗ ਦੀ ਨੋਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵੱਲ ਕਰਕੇ, ਨੀਤ੍ਰਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੜ ਕੇ, ਇਹ ਵਿਕਾਰ-ਪ੍ਰਾਣ ਦੈਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿਆ। ਜਦ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਗੋਡ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਿੰਗ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਦੀ گردਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਵਾਂਗ ਮਲਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਮਹਾ-ਦੈਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਗੋਪ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਜੰਭਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਜਦ ਕਕੁਦਮਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਸੰਘਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਧੇਨੁਕਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਪ੍ਰਲੰਬਾ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ; ਜਦ ਕਾਲੀਆ ਸੱਪ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤੂੰਗਦ੍ਰੁਮ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟਿਆ, ਪੂਤਨਾ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਤੇ ਰਥ ਉਲਟਿਆ ਗਿਆ— ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕংস ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੱਕ ਭ੍ਰੂਣ-ਸੰਚਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸੀਆਂ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਕংস, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬੁਰਾ ਸੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸਭ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਡਾਟਿਆ, ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਜੇਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਚਾਣੂਰ, ਜੋ ਮਹਾ-ਤਾਕਤਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਦ-ਮਤਿ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਵਾਂ। ਵ੍ਰਜ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼-ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਸ਼ਵਫਲਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਭੇਜਾਂਗਾ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ। ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਿਨ, ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਤਿ ਤਾਕਤਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਾਂਗਾ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਕੁਵਲਯਾਪੀਡਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮੁਖ ਮਹਾਵਤ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਗੋਪ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕংস ਨੇ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾ-ਵੀਰ ਤੇ ਭਗਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਕংস ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੋ, ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਾਂ, ਉਹ ਕਰ: ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਜਾ। ਉਥੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਨਾਸ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੰਦ-ਮਤਿ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼-ਮਹੋਤਸਵ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਾ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲਈ ਲਿਆ। ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਮੇਰੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ, ਜੋ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੇਖੇ। ਕੁਵਲਯਾਪੀਡਾ ਹਾਥੀ, ਮੇਰੇ ਮੁਖ ਮਹਾਵਤ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਮੰਦ-ਮਤਿ ਨੰਦ ਗੋਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਗੋਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਨਾਸ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਲਵਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਤੋ ਇਲਾਵਾ, ਹੋ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ; ਮੈਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਰਾਜ ਨੂੰ ਥੋੜ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਜਾ, ਮਹਾ-ਵੀਰ। ਜਿਵੇਂ ਮੱਖਣ ਤੇ ਦਹੀਂ ਭੈਂਸ ਲਈ ਲਿਆਇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕਿ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਉਣ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜੋ ਮਹਾ-ਭਗਤ ਤੇ ਦੁਇਜ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। "ਐਸਾ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਧੁ-ਪ੍ਰਿਯ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਕੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਕংস ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦਾ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦਾ, ਗੋਪਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਹਿਨ-ਹਿਨਾਹਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਗੋਪ, ਦੈਤ-ਘੋੜੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈਆਂ ਗੋਪਣੀਆਂ, ਸਭ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ "ਬਚਾਓ! ਬਚਾਓ!" ਦੀ ਚੀਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ, ਐਸਾ ਬੋਲਿਆ: "ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਹੈ ਡਰ ਦਾ, ਗੋਪੋ! ਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਡਰ ਕਿਉਂ? ਤੁਸੀਂ ਗੋਪਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਹੋ, ਪਰ ਡਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹਿੰਮਤ ਖੋਹ ਲਈ। ਇਸ ਨੀਚ ਜੀਵ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਿਨ-ਹਿਨਾਹਟ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੈਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਮੰਦ-ਮਤਿ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਉਲ-ਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਆ, ਆ, ਮੰਦ-ਮਤਿ! ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ, ਪਿਨਾਕ-ਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਪੁਸ਼ਨ ਲਈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਉਖਾੜ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਿਆ, ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਹਾ-ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਸੁਰ-ਕਲਹ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ।