ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਦੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੌ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਹਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਲ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਯਾਤਰੀ, ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੋਗੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀਆਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ; ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ, ਚਟਣੀ ਤੇ ਲੂਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੇਟਾਂ ਦਾ ਵਾਹਕ ਹੈ; ਫਿਰ, ਸੋਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭੇਟ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭੋਜਨ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਮਨ-ਚਾਹ ਭੋਜਨ, ਹੱਥ ਭਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੇਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ-ਚਾਹ ਬਿਨਾ ਰੁੱਖੇ ਬੋਲ, ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭੋਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਤਪਸਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੈ, ਭਗਤੀ, ਸਯੰਯਮ ਤੇ ਬਿਨਾ ਗੁੱਸੇ ਦੇ, ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤਿਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—“ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ, ਜੋ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਪਿੰਡ (ਚਾਵਲ ਦੇ ਗੋਲੇ) ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਨਾਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ; ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ।” ਹਰੀ, ਯਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਭੇਟਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੈਤ ਤੇ ਅਸੁਰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਪਿੰਡ (ਚਾਵਲ ਦੇ ਗੋਲੇ) ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਪਿਤਰ-ਤਲਾਬ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਨਾਲ, ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੱਖੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਉੱਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਦਾਦਾ ਨੂੰ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ; ਦਰਭਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਲਗਾ ਕੇ ਤੇ ਮਲ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਪਿੰਡ ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ, “ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇ” ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੇਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—“ਇੱਥੇ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।” ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ “ਤੈਸੇ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਭੋਜਨ, ਭੇਟ ਤੇ ਵਿਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਬਾਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਨਾਮਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਤੇ ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਤਾ-ਪਖ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਜਦੋਂ ਪਿਤਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਭੇਟਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਪੁੱਤਰ, ਦਰਭਾ ਤੇ ਤਿਲ; ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਭੇਟ, ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨ, ਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵੀ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਗੁੱਸਾ, ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਪਿਤਰ, ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰ, ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਇਹ ਸਭ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੋਮ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਯਜਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ; ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਯਜਕ ਨੂੰ ਤਰਵਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਉਰਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨ-ਭੋਜਨ, ਮੱਛੀ, ਖਰਗੋਸ਼, ਨੀਵਲ, ਸੂਰ, ਬਕਰਾ, ਭੇੜ, ਹਿਰਣ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਦਾ ਮਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਦਾ ਮਾਸ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਧਰੀਣਸਾ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਲਵਾਰ-ਮੱਛੀ ਦਾ ਮਾਸ, ਕਾਲਸ਼ਾਕਾ ਸਾਗ ਤੇ ਸ਼ਹਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਕਰਮ, ਪਿਤਰਾਂ, ਮਾਤਾ-ਪਖ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।