ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਐਰਾਵਤ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਪੇਂਦਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਪੇਂਦਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਦਾ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ। ਤੂੰ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਐਸੇ ਕਰੀਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।” ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا, “ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਿ ਪਾਰਥਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਧਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਕংস, ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ, ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਕੇਸ਼ੀ, ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ, ਨਰਕ ਆਦਿਕ—ਜਦ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵੈਰੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਪਿਛੋਂ, ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਆਗੂਪਨ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮਤ ਵਾਪਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਈ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜਾ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਚਪਨ ਦੀ ਖੇਡ ਅਤੇ ਗਵਾਲਾ ਬਣਨਾ ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਲਈ ਢੁੰਗ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸ, ਪਿਆਰੇ! ਤੂੰ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪ੍ਰਲੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਹੇ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਰੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਵ੍ਰਜਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਤੇਰਾ ਬਚਪਨ, ਤੇਰੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤਾਕਤ, ਤੇਰਾ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਅਜੀਬ ਹੈ; ਹੇ ਅਥਾਹ, ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼ ਜਾਂ ਗਾਂਧਰਵ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇਂ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ—ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿਖਾਈ। ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ, ਹੇ ਗਵਾਲਿਓ, ਤੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਾਣੋ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਗਾਂਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਦੈਤ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਹਾਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਹਰੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗਵਾਲੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਮੁਦਿਨੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਗੰਧ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰਾਂ, ਭੰਨਭਣ ਕਰਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ, ਸੂਰਪੁਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀ, ਦੂਜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ, “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!” ਆਖ ਕੇ ਲਜਾ ਗਈ; ਦੂਜੀ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨੀ ਹੋ ਕੇ ਬੇਲਜਕ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਕ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੇਖ ਕੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਪਰ ਮਨੋਮਨ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਿਰਹ-ਵੈਦਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਸੁੰਨੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਰੋਕ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਸ-ਨਾਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੋਪੀਆਂ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਬਣ ਗਏ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਇਹ ਚੰਚਲ ਚਾਲ ਵੇਖੋ!” ਦੂਜੀ ਆਖੀ, “ਮੇਰਾ ਗੀਤ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ!” ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਖੀ, “ਕਾਲੀਆ ਦੈਤ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ! ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ!” ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਮਾਰ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਜਦੀ ਰਹੀ।