ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗੋਪਾਲ ਆਪਣੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਭ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਇੰਦਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ?" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨੰਦਾ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਲ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵਰਖਾ ਕਰਨ। ਇਸ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਉਣ ਲਈ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਖਾ ਕੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਚਾਰੇ ਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਜਲ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਰਜਨਯਾ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਲੋਕ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਨੰਦਾ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਮੋਦਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। "ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਹੀ ਦੇਵੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ।" "ਦਰਸ਼ਨ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਵਪਾਰ ਤੇ ਰਾਜਕਾਜ—ਇਹ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਕਿਸਾਨੀ, ਵਪਾਰ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਵਪਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ, ਵਪਾਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੀਵਿਕਾ ਹਨ।" "ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਜੋ ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਹੱਦ, ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੰਗਲ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਨਾ ਘੇਰਾ, ਨਾ ਘਰ-ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨਦਾਰ; ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।" "ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨ-ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੀਵ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਲੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ; ਸਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ? ਗਾਂਵਾਂ, ਪਹਾੜ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਸਾਡੇ ਹਨ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤ੍ਰ-ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ, ਕਿਸਾਨ ਹਲ-ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਗ ਲੈ ਕੇ ਆਓ, ਤੇ ਯਥਾ-ਰੂਪ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਓ।" "ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ, ਕੋਈ ਹਿਚਕ ਨਾ ਕਰੋ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਗ ਲੈਣ।" "ਜਦ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਝੜ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।" "ਜੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਗੋਪਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਨ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉੱਠੇ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ! ਬੱਚੇ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਬੜੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦਹੀਂ, ਖੀਰ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਆਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗੇੜ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਬਲਦ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹੀ ਪਹਾੜ ਹਾਂ," ਤੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗੋਪਾਲ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਇਹ ਯਜਨ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਮਵਰਤਕ ਨਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬੱਦਲੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਝਿਝਕ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨੋ। ਨੰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ, ਹੋਰ ਗੋਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਬੈਠੇ ਹਨ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਗਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਕਹਿਰ ਢਾਹਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸ੍ਰੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਂਧੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼—all ਕੁਝ ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡੀ, ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।