ਪ੍ਰਲੰਭਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨੇਤਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੰਭ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਘਾਤਕ ਵਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੰਭ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ। ਉਸਦਾ ਖੋਪੜੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਮੂੰਹੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਲੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!"। ਗੋਪਾਂ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮਾ (ਬਲਰਾਮ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁੜ ਗੋਕੁਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤੇ ਸਰਤੋਂ ਆ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਪੀੜਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਾਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਤੋਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅਤਿ ਜੁੜਾਅ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਤੋਂ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਸੁਚੱਜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਮਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਇਕਸਾਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਉਥੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਯੋਗੀ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਪੂਤ੍ਰ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਲਾਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੰਸ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ, ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਆ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਜੋੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਠਹਿਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਬੱਦਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨ, ਜੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਚੰਦ) ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬੱਦਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਮੈਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ, ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ—ਸਾਸ ਲੈਣ, ਛੱਡਣ ਤੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੁੱਤ ਆਈ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਤਾਰੇ ਨਿਰਮਲ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ, "ਇਹ ਇੰਦ੍ਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ?" ਉਸ ਨੇ ਨੰਦਾ ਗੋਪ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਪਾਲਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਭੇਟਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਗਾਈਆਂ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਬਛੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਇਹ ਮਜਬੂਤ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਘਾਹ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਗਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਨ, ਤੇ ਪਰਜਨਯਾ (ਇੰਦ੍ਰ) ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਨੰਦਾ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਮੋਦਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਪਾਰ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਪਿਤਾ, ਸਾਡੀ ਦੇਵੀ ਤਾਂ ਗਾਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ। ਦਰਸ਼ਨ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਵਪਾਰ ਤੇ ਰਾਜ—ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਕਿਸਾਨੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਗਾਈਆਂ ਪਾਲਣਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ; ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਪਾਰ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਕ ਹੀ ਡਾਲ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਹੈ, ਵਪਾਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗਾਈਆਂ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਹੈ; ਉਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਈ ਮੰਗਲਮਈ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਹੱਦ, ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੰਗਲ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ ਅੰਤਿਮ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਨਾਂ ਘੇਰੇ, ਨਾਂ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ-ਵਾਲੇ; ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਗੱਡਾ ਚਲਾ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ।" "ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਜੇਹੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਢੱਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਜੀਵ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਗਾਈਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ; ਸਾਡਾ ਇੰਦ੍ਰ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ? ਗਾਈਆਂ, ਪਹਾੜ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਸਾਡੇ ਹਨ।