ਪੁਤਨਾ ਦੀ ਮੌਤ, ਰਥਾ ਦਾ ਉਲਟਣਾ, ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵਿਰੱਖਾਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਹਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਲੀਲਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਚਲੋ, ਹੁਣ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੁਰ ਚਲੋ।" ਫੇਰ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਛਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਤੁਰ ਪਏ। ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਪਿੰਡ ਸੂਨਾ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਰਹਿ ਗਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ; ਸਿਰਫ ਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਦਾਵਾਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕਰਿਸ਼ਣ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸਦਾ ਆਸਾਨ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹਨ—ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋ ਸਕੇ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਸੁਣ, ਕਿ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਨਵੇਂ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਫਸਲਾਂ ਉੱਗ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਅਰਧ-ਵ੍ਰਤਾਕਾਰ (ਅਰਧ ਗੋਲ) ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਏ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਅਤੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਦੋਵੇਂ ਗਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵਿਚ ਹੋਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰਪੰਖਾਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨਦੇ, ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਾਉਂਦੇ, ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਧੁਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕਾਂ ਦੀ ਪੰਖ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਲਗਦੇ, ਹੱਸਦੇ-ਖੇਡਦੇ, ਮਸਤੀਆਂ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਅਤੁੱਲ ਰਹਿੰਦੇ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਸਾਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਹੁਣ ਉਹ ਵੱਡੇ ਗਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਹੜੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੇ। ਝੜੀਆਂ ਆਈਆਂ—ਅਸਮਾਨ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਧਰਤੀ ਨਵੇਂ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਗਈ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਮਾਣੋ ਪੰਨਾ ਨਵੀਂ ਲਾਲ ਜਵੇਹਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਇੰਦ੍ਰ, ਜਿਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੰਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀਆਂ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਲ ਰਹਿਤ ਰਾਜਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ ਕਾਂਜਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿਕਰ ਆਉਂਦਾ। ਬਿਜਲੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਚੰਗੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। ਰਸਤੇ ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਰਥ ਬਦਲ ਜਾਣ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ, ਨੱਚਦੇ, ਕਦੇ ਵੱਡੀ ਠੰਢ ਪੈਣ ਤੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਓਟ ਲੈਂਦੇ। ਕਦੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕਦੇ ਮੋਰਪੰਖ ਪਹਿਨਦੇ, ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ। ਕਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦੇ, ਕਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਤੇ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਪਾਉਂਦੇ। ਕਦੇ ਹੋਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਇਕੱਠੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ-ਲੰਘਦੇ, ਇਕ ਸੁਹਾਵਣੇ ਤਾਲ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਤਾਲ-ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਧੇਨੁਕ ਨਾਮਕ ਦੈਤ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਗਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਤਾਲ-ਬਾਗ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਮ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ! ਇਹ ਥਾਂ ਧੇਨੁਕ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਹਨ। ਦੇਖੋ, ਤਾਲਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਫਲ ਖਾਈਏ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਫਲ ਢਾਹ ਦਿਉ।" ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਾਲਾਂ ਦੇ ਫਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਫਲਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰਿਆ ਧੇਨੁਕ ਦੈਤ ਗਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿੱਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਫੜਿਆ ਨਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਹਵਾ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਘਾਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਲਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੱਡੇ ਬੂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਬਲਭਦਰ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧੇਨੁਕ ਦੇ ਹੋਰ ਗਧੇ-ਰੂਪੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਆਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਵੱਡੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਧਰਤੀ ਪੱਕੇ ਤਾਲਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਗਧੇ-ਦੈਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਗਈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ, ਗਾਂਵਾਂ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤਾਲ-ਬਾਗ ਵਿਚ ਚਰਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਵਾਂ, ਅਣਛੁਹਿਆ ਘਾਹ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਧਾ-ਦੈਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਲਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਗਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਲਈ ਬੜਾ ਮਨਮੋਹਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਧੇਨੁਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਭਾਂਡੀਰ ਨਾਮਕ ਵਟ-ਵ੍ਰੱਖ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ, ਰੁੱਖ ਲੱਭਦੇ, ਦੂਰ ਚਰ ਰਹੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਮੌਜਾਂ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਛਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਛੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਲ ਨਵੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।