ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਲੀਲਾ ਰਚਣੀ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਮਾਵੱਸ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਨੌਵੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰੇਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਵਸੁਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕਰੇਗਾ।” “ਕੰਸ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ, ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਵਰਗੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇਂਗੀ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਮੰਦਰ ਤੇ ਆਸਥਾਨ ਸਜਾਵੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ, ਧੈਰਜ, ਸੋਭਾ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਅਡੋਲਤਾ, ਲਾਜ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਗੁਣ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ।” “ਜੋ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਆਰਿਆ, ਦੁರ್ಗਾ, ਵੇਦਗਰਭਾ, ਅੰਬਿਕਾ, ਭਦਰਾ, ਭਦਰਕਾਲੀ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਦਾ ਜਾਂ ਭਾਗ੍ਯਦਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਮਦਿਰਾ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਅੰਜਨ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਂਗੀ।” ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਂਯੋਗਮਾਇਆ ਨੇ ਗਰਭ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਸੀ, ਤਦ ਹਰੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਓਸੇ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਪੁਰਖ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਯੋਗਮਾਇਆ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਗਏ; ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਮੌਸਮ ਸੁਹਾਵਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਕੀ ਵੱਲ ਨੀਂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਜੋਖੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਿਲ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਉਹ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਜਨਨੀ; ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਵਾਣੀ ਬਣੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਨਾਦਿ ਸਰੋਤ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬੀਜ ਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਮੂਲ, ਤਿੰਨੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸੀ। ਉਹ ਫਲ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਅਰਨੀ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਅਦਿਤੀ (ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ), ਦਿਤੀ (ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ) ਸੀ। ਉਹ ਜੋਤ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਦਿਨ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਗਿਆਨ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਉੱਚਾ ਆਚਰਨ, ਲਾਜ, ਆਦਰ, ਇੱਛਾ, ਸੰਤੋਖ, ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਹਿੰਮਤ, ਧੀਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ, ਜੰਗਲ, ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਨਗਰ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ-ਨਕਸ਼ਤਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਡਦੇ ਵਾਹਨ, ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਸਵਰਗ, ਮਹਰ, ਜਨ, ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ—ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਚਾਰਣ, ਮਹਾਨ ਸੱਪ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖਸ, ਭੂਤ, ਗੁਪਤ ਜੀਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ—ਸਭ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੰਤ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਕਰਤੱਬ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਸਵਧਾ, ਗਿਆਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜੋਤ, ਸਵਾਹਾ, ਸਵਧਾ, ਗਿਆਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜੋਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੈ। “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦਇਆ ਕਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਧਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਾਗਣ ਲਈ, ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਦਿਨ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਅਦਭੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਲਾਸ ਛਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੰਤੋਖ ਆ ਗਿਆ; ਤਿੱਖੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਬਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਗੰਧਰਵ ਰਾਜਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਅੱਗਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਜਨਾਰਦਨ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਜਨਮਿਆ, ਬੱਦਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗੁੰਜੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਉਸਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ। ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਰ ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲੈ, ਮੇਹਰ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ।