ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰਸ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲੇ ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਪਰ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਦੱਸੋ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਹਰੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਈ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ?" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ, ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੋਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਹੈ।' ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਵਿਰਲੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਪ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਦਸ਼ਾਨਨ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਨ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਦਸ਼ਾਨਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਰੂਪ ਤੱਕ ਸੀ, ਅਕਸ਼ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੇਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ। ਉਥੇ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਭੋਗਿਆ। ਇਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ। ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀ ਰਹੀ, ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਧਮਕੀ ਵਿਚ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਮੂਰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਪੀਤਾਂਬਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਕੁਟ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਚੂੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਸਥਿਤੀ—ਚਲਣ, ਖਾਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਬੈਠਣ, ਲੇਟਣ—ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਚਕਰ ਵਾਲੇ, ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਦਰਅਸਲ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ—even ਵੈਰੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ—ਯਾਦ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹ ਅਨਮੁੱਲੇ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਦੈਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਜਿਸਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੀ ਕਹਿਣਾ! ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ Devakī, Rohiṇī, Madirā, Bhadrā ਆਦਿ ਸਨ। ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਬਲਭਦ੍ਰ, ਸ਼ਠ, ਸਾਰਣ, ਦੁਰਮਦ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਰੇਵਤੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉਲਮੁਕ ਨਾਮਕ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਸਾਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰਸ਼ਟੀ, ਮਾਰਸ਼ਟੀ, ਸ਼ਿਸ਼ੁ, ਸਤਿਆ, ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤ ਆਦਿ ਹੋਏ। ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਭਦ੍ਰਬਾਹੁ, ਦੁਰਦਮ ਆਦਿ ਉੱਚ-ਕੁਲ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਮਦੀਰਾ ਤੋਂ ਨੰਦ, ਉਪਨੰਦ, ਕ੍ਰਿਤਕ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਉਪਨਿਧਿ ਅਤੇ ਗਦਾ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਾਲੀ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਜਣਿਆ। ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਉਦਾਯੁ, ਭਦ੍ਰਸੇਨ, ਰਿਜੁਦਾਸ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਦੇਵ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਸ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ (ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ) ਨੇ ਸੱਤਵੀਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਸਥਾਨਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਗਨਿ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਆਦਿ, ਮਧ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਆਏ। ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਧੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨੰਦਗੋਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ; ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੁਕਮੀਣੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਸਨ; ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਪਤਨੀਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚ ਦਸ ਲੱਖ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨ, ਸੰਬ ਆਦਿ ਤੇਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕ੍ਮਾਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜੰਮਿਆ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਵੀ ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।