ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਭਰੂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਵ੍ਰਿਧਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਛਿਆਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਪੁਰਖੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਭੋਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਪੁਰਖ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਭੋਜਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਤਿਕਾਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਾਰਤਿਕਾਵਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਯੁਧਾਜਿਤ। ਫਿਰ ਅਨਾਮਿਤ੍ਰਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਨਾਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਨਿਘਨਾ। ਨਿਘਨਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨਾਲ ਸੁਰੀਆ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਡੇਲੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਤਨ 'ਸਿਆਮੰਤਕ' ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਥੋਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤਾਮਰ ਰੰਗੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਹਲਕੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਖਿਆ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤੋੜੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਓਹੀ ਰਤਨ ਮੰਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਕਾਸ਼ਿਕ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਲੇ 'ਚ ਨਿਰਮਲ ਸਿਆਮੰਤਕ ਰਤਨ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਰਮਪੁਰਖ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।" ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਮਹਾਨ ਸਿਆਮੰਤਕ ਰਤਨ ਨੂੰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਉਹ ਸਿਆਮੰਤਕ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਹ ਰਤਨ ਅੱਠ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਕਾਲ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਅੱਗ, ਭੁੱਖਮਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਪੱਤੀ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨ ਰਾਜਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਤੋਂ ਰਤਨ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਰਤਨ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਅਣਪਵਿੱਤਰ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਗਲੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸ ਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਨਿਰਮਲ ਰਤਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ, ਜੋ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਨੇ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਰਤਨ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਲਈ ਖਿਡੌਣਾ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਤਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਯਾਦਵ ਫੌਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਦੋਸ਼ ਰਾਹਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟੋਏ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਿਆਮੰਤਕ ਰਤਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰੀਛ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਯਾਦਵ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਥੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪ ਰੀਛ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਦਾਈ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ: "ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਰੋ ਨਾ ਸੁਕੁਮਾਰਾ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਸਿਆਮੰਤਕ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ, ਨਰਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿਆਮੰਤਕ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੱਚੇ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਨਰਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਅਣਦੇਖਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਿਆਮੰਤਕ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਉਠੀ, "ਬਚਾਓ! ਬਚਾਓ!" ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਹੀ, ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।